మాతా చతుర్ణాం వర్ణానాం వేదాఙ్గానాం చ ఛన్దసామ్ । సన్ధ్యావన్దనమన్త్రాణాం తన్త్రాణాం చ విచక్షణా
ఆమె నాలుగు వర్ణాలకు, వేదాంగాలకు, ఛందస్సులకు తల్లి. సంధ్యావందన మంత్రాలకు, తంత్రాలకు కూడా జ్ఞానవంతురాలు.
ద్విజాతిజాతిరూపా చ జపరూపా తపస్వినీ । బ్రహ్మణ్యతేజోరూపా చ సర్వసంస్కారరూపిణీ
ఆమె ద్విజాతుల స్వరూపురాలు, జపానికి, తపస్సుకు స్వరూపురాలు. బ్రాహ్మణ్య తేజస్సు ఆమె, అన్ని సంస్కారాల స్వరూపిణి.
పవిత్రరూపా సావిత్రీ గాయత్రీ బ్రహ్మణః ప్రియా । తీర్థాని యస్యాః సంస్పర్శం వాఞ్ఛన్తి హ్యాత్మశుద్ధయే
పవిత్రమైన రూపంలో ఉన్న సావిత్రి, గాయత్రి, బ్రహ్మకు ఎంతో ప్రియమైనది. ఆమె తాకడాన్ని తీర్తస్థలాలు కూడా తమను తాము పవిత్రం చేసుకోవడానికి కోరుకుంటాయి.
శుద్ధస్ఫటికసంకాశా శుద్ధసత్త్వస్వరూపిణీ । పరమానన్దరూపా చ పరమా చ సనాతనీ
ఆమె స్వచ్ఛమైన స్ఫటికంలా ప్రకాశిస్తుంది, శుద్ధమైన సత్త్వ స్వరూపిణి. ఆమె పరమానందరూపిణి, అత్యున్నతమైనది, శాశ్వతమైనది.
పరబ్రహ్మస్వరూపా చ నిర్వాణపదదాయినీ । బ్రహ్మతేజోమయీ శక్తిస్తదధిష్ఠాతృదేవతా
ఆమె పరబ్రహ్మ స్వరూపిణి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే తల్లి. బ్రహ్మ తేజస్సుతో కూడిన శక్తి, ఆ శక్తికి అధిష్ఠాన దేవత.
యత్పాదరజసా పూతం జగత్సర్వం చ నారద । దేవీ చతుర్థీ కథితా పఞ్చమీం వర్ణయామి తే
నారదా! ఆమె పాదధూళితో ఈ లోకమంతా పవిత్రమవుతుంది. ఇది దేవి యొక్క నాలుగవ రూపం; ఇప్పుడు ఐదవదానిని చెప్పబోతున్నాను.
పఞ్చప్రాణాధిదేవీ యా పఞ్చప్రాణస్వరూపిణీ । ప్రాణాధికప్రియతమా సర్వాభ్యః సున్దరీ పరా
ఆమె ఐదు ప్రాణాలకు అధిదేవత, ఐదు ప్రాణాల స్వరూపిణి. ప్రాణానికంటే ప్రియమైనది, అందరికన్నా శ్రేష్ఠమైనది, అత్యంత సుందరమైనది.
సర్వయుక్తా చ సౌభాగ్యమానినీ గౌరవాన్వితా । వామాఙ్గార్ధస్వరూపా చ గుణేన తేజసా సమా
ఆమె అన్ని గుణాలతో కూడినది, సౌభాగ్యాన్ని కలిగి ఉన్నది, గౌరవంతో నిండినది. ఆమె వామభాగంలో భాగమైన స్వరూపిణి, గుణంలో, తేజస్సులో సమానమైనది.
పరావరా సారభూతా పరమాద్యా సనాతనీ । పరమానన్దరూపా చ ధన్యా మాన్యా చ పూజితా
ఆమె పరమమైనది, లౌకికమైనది, సారమైనది, పరమ ఆద్యమైనది, శాశ్వతమైనది. పరమానందరూపిణి, ధన్యురాలు, గౌరవింపబడే, పూజింపబడే తల్లి.
రాసక్రీడాధిదేవీ శ్రీకృష్ణస్య పరమాత్మనః । రాసమణ్డలసమ్భూతా రాసమణ్డలమణ్డితా
ఆమె రాసక్రీడకు అధిదేవత, శ్రీకృష్ణ పరమాత్మునికి ప్రియమైనది. రాసమండలంలో జన్మించినది, రాసమండలంతో అలంకరించబడినది.
రాసేశ్వరీ సురసికా రాసావాసనివాసినీ । గోలోకవాసినీ దేవీ గోపీవేషవిధాయికా
ఆమె రాసేశ్వరి, దివ్య క్రీడలో ఆనందించే తల్లి, రాసావాసంలో నివసించే దేవి. గోలోకంలో నివసించే తల్లి, గోపీ వేషాన్ని ప్రసాదించే తల్లి.
పరమాహ్లాదరూపా చ సన్తోషహర్షరూపిణీ । నిర్గుణా చ నిరాకారా నిర్లిప్తాఽఽత్మస్వరూపిణీ
ఆమె పరమ ఆనందరూపిణి, సంతోషం, హర్షం కలిగించే తల్లి. ఆమెకు లక్షణాలు లేవు, రూపం లేదు, ఏదీ అంటని స్వరూపిణి, ఆత్మ స్వరూపిణి.
నిరీహా నిరహఙ్కారా భక్తానుగ్రహవిగ్రహా । వేదానుసారిధ్యానేన విజ్ఞాతా మా విచక్షణైః
ఆమెకు కోరిక లేదు, అహంకారం లేదు, భక్తులకు అనుగ్రహరూపిణి. వేదోక్త ధ్యానంతో మాత్రమే తెలుసుకోవచ్చు, తెలివిగలవారు తెలుసుకోలేరు.
దృష్టిదృష్టా న సా చేశైః సురేన్ద్రైర్మునిపుఙ్గవైః । వహ్నిశుద్ధాంశుకధరా నానాలఙ్కారభూషితా
ఆమెను కళ్లతో మాత్రమే చూడవచ్చు, ఇంద్రియాలతో కాదు; దేవేంద్రులు, మునిశ్రేష్ఠులు కూడా చూడలేరు. ఆమె అగ్నిలో శుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించి, ఎన్నో అలంకారాలతో అలంకరించబడినది.
కోటిచన్ద్రప్రభా పుష్టసర్వశ్రీయుక్తవిగ్రహా । శ్రీకృష్ణభక్తిదాస్యైకకరా చ సర్వసమ్పదామ్
ఆమె రూపం కోటి చంద్రుల కాంతితో, సమస్త ఐశ్వర్యాలతో నిండినది. ఆమె చేతిలో శ్రీకృష్ణ భక్తిదాస్యాన్ని, అన్ని సంపదలను కలిగి ఉంది.
అవతారే చ వారాహే వృషభానుసుతా చ యా । యత్పాదపద్మసంస్పర్శాత్పవిత్రా చ వసున్ధరా
వారాహి అవతారంలో ఆమె వృషభానుని కుమార్తె. ఆమె పద్మపాదాల స్పర్శతో భూమి పవిత్రమవుతుంది.
బ్రహ్మాదిభిరదృష్టా యా సర్వైర్దృష్టా చ భారతే । స్త్రీరత్నసారసమ్భూతా కృష్ణవక్షఃస్థలే స్థితా
ఆమెను బ్రహ్మాదులు చూడలేరు, కానీ భారతదేశంలో అందరూ చూస్తారు. స్త్రీరత్నాల సారంగా జన్మించి, కృష్ణుడి వక్షస్థలంపై నివసిస్తుంది.
యథామ్బరే నవఘనే లోలా సౌదామనీ మునే । షష్టివర్షసహస్రాణి ప్రతప్తం బ్రహ్మణా పురా
మునీశ్వరా! ఆకాశంలో కొత్త మేఘాల్లో మెరిసే మెరుపులా, బ్రహ్మ పురాతన కాలంలో అరవై వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.
యత్పాదపద్మనఖరదృష్టయే చాత్మశుద్ధయే । న చ దృష్టం చ స్వప్నేఽపి ప్రత్యక్షస్యాపి కా కథా
ఆమె పద్మపాదాల నఖాలను చూసి ఆత్మశుద్ధి కోసం బ్రహ్మ తపస్సు చేసినా, కనీసం కలలో కూడా ఆమెను చూడలేకపోయాడు. ప్రత్యక్షంగా చూడటం గురించి ఏమి చెప్పాలి?
తేనైవ తపసా దృష్టా భువి వృన్దావనే వనే । కథితా పఞ్చమీ దేవీ సా రాధా చ ప్రకీర్తితా
ఆ తపస్సు వల్లే భూమిపై వృందావన అరణ్యంలో ఆమెను దర్శించాడు. ఇది ఐదవ దేవీ రూపం; ఆమె రాధా అని ప్రసిద్ధి పొందింది.
అంశరూపాః కలారూపాః కలాంశాంశాంశసమ్భవాః । ప్రకృతేః ప్రతివిశ్వేషు దేవ్యశ్చ సర్వయోషితః
ప్రపంచాలలోని అన్ని దేవతలు, అన్ని స్త్రీలు ప్రకృతిలోంచి పుట్టినవారు. వీళ్ళు భాగాల రూపాలు, భాగాల భాగాల రూపాలు, ఇంకా వాటి భాగాల భాగాలుగా ఉంటారు.
పరిపూర్ణతమాః పఞ్చ విద్యాదేవ్యః ప్రకీర్తితాః । యా యాః ప్రధానాంశరూపా వర్ణయామి నిశామయ
ఐదు విద్యాదేవతలు పూర్తిగా పరిపూర్ణమైనవిగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. వాటిలో ప్రధానమైన భాగాలైనవాటిని నేను వివరించబోతున్నాను, విను.
ప్రధానాంశస్వరూపా సా గఙ్గా భువనపావనీ । విష్ణువిగ్రహసమ్భూతా ద్రవరూపా సనాతనీ
ప్రధాన భాగస్వరూపిణిగా గంగా ఉంది. ఆమె లోకాలను పవిత్రం చేసే తల్లి, విష్ణువు శరీరంలో జన్మించినది, శాశ్వతమైనది, ప్రవాహమయమైన రూపంలో ఉంది.
పాపిపాపేధ్మదాహాయ జ్వలదగ్నిస్వరూపిణీ । సుఖస్పర్శా స్నానపానైర్నిర్వాణపదదాయినీ
పాపం, దుష్టతను దహించేందుకు ఆమె అగ్నిరూపాన్ని ధరించి, దహనశక్తిగా ఉంటుంది. కానీ ఆమె స్నానం చేయడంలో, త్రాగడంలో మృదువుగా ఉంటుంది, ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.
గోలోకస్థానప్రస్థానసుఖసోపానరూపిణీ । పవిత్రరూపా తీర్థానాం సరితాం చ పరావరా
గోలోకానికి చేరడానికీ, అక్కడి నుండి బయలుదేరడానికీ ఆమె ఆనందదాయకమైన మెట్లు లాంటిది. పవిత్రమైన రూపంలో, తీర్థాలలో, నదులలో ఆమెకే ప్రాముఖ్యత ఉంది.
శమ్భుమౌలిజటామేరుముక్తాపంక్తిస్వరూపిణీ । తపఃసమ్పాదినీ సద్యో భారతేషు తపస్వినామ్
శంభువు జటాజూటలోని మేరు పర్వతంలాంటి ముత్యాల హారంగా ఆమె వెలుగుతుంది. భారత్ దేశంలోని తపస్సు చేసే వారికి ఆమె వెంటనే తపస్సు ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
చన్ద్రపద్మక్షీరనిభా శుద్ధసత్త్వస్వరూపిణీ । నిర్మలా నిరహఙ్కారా సాధ్వీ నారాయణప్రియా
చంద్రుడు, పద్మం, పాలు లాంటి కాంతివంతమైన రూపంలో, శుద్ధమైన సత్వగుణంతో ఉన్నది. ఆమె నిర్మలమైనది, అహంకారం లేనిది, సద్గుణవంతురాలు, నారాయణునికి ప్రియమైనది.
ప్రధానాంశస్వరూపా చ తులసీ విష్ణుకామినీ । విష్ణుభూషణరూపా చ విష్ణుపాదస్థితా సతీ
ప్రధాన భాగస్వరూపిణిగా తులసి ఉంది. ఆమె విష్ణువుకు ప్రియమైనది, విష్ణువు అలంకారంగా, ఆయన పాదాల వద్ద నిలిచినది.
తపఃసంకల్పపూజాదిసఙ్ఘసమ్పాదినీ మునే । సారభూతా చ పుష్పాణాం పవిత్రా పుణ్యదా సదా
ఓ మునీంద్రా! తపస్సు, సంకల్పం, పూజ మొదలైన కార్యాలను ఆమె నెరవేర్చుతుంది. పుష్పాలలో సారంగా, ఎప్పుడూ పవిత్రంగా, పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే తల్లి.
దర్శనస్పర్శనాభ్యాం చ సద్యో నిర్వాణదాయినీ । కలౌ కలుషశుష్కేధ్మదహనాయాగ్నిరూపిణీ
ఆమెను చూడటం, తాకడం వల్ల వెంటనే ముక్తిని పొందవచ్చు. కలియుగంలో పాపపు ఎండిన దారిని కాల్చేందుకు అగ్నిరూపాన్ని ధరిస్తుంది.