వాణిజ్యరూపా వణిజాం పాపినాం కలహాఙ్కురా । దయారూపా చ కథితా వేదోక్తా సర్వసమ్మతా
వాణిజ్యాల్లో ఆమె వ్యాపార స్వరూపిణి, పాపులకు కలహానికి మూలం. ఆమె దయ స్వరూపిణి అని వేదాలు చెబుతున్నాయి, అందరూ అంగీకరించినది.
సర్వపూజ్యా సర్వవన్ద్యా చాన్యాం మత్తో నిశామయ । వాగ్బుద్ధివిద్యాజ్ఞానాధిష్ఠాత్రీ చ పరమాత్మనః
అందరికి పూజ్యురాలు, అందరికి వందనీయురాలు. ఇప్పుడు ఇంకొకరిని నా మాటల్లో విను — ఆమె పరమాత్మునికి వాక్కు, బుద్ధి, విద్య, జ్ఞానానికి అధిపతిగా ఉంటుంది.
సర్వవిద్యాస్వరూపా యా సా చ దేవీ సరస్వతీ । సా బుద్ధిః కవితా మేధా ప్రతిభా స్మృతిదా నృణామ్
అన్ని విద్యల స్వరూపురాలు అయిన దేవి సరస్వతి, ఆమె బుద్ధి, కవిత్వం, మేధ, ప్రతిభ, మనుషులకు స్మృతి ప్రసాదించేది.
నానాప్రకారసిద్ధాన్తభేదార్థకలనా మతా । వ్యాఖ్యాబోధస్వరూపా చ సర్వసన్దేహభఞ్జినీ
వివిధ సిద్ధాంతాల తేడాలను గ్రహించే శక్తి ఆమె. వివరణ, అర్థం బోధించే స్వరూపం, అన్ని సందేహాలను తొలగించేది.
విచారకారిణీ గ్రన్థకారిణీ శక్తిరూపిణీ । స్వరసఙ్గీతసన్ధానతాలకారణరూపిణీ
విచారణ చేయించేది, గ్రంథాలు రాయించేది, శక్తి స్వరూపిణి. స్వర, సంగీతం, కూర్పు, తాళానికి మూలకారణురాలు.
విషయజ్ఞానవాగ్రూపా ప్రతివిశ్వోపజీవినీ । వ్యాఖ్యావాదకరీ శాన్తా వీణాపుస్తకధారిణీ
విషయ జ్ఞానం, వాక్కు, అర్థ గ్రహణం ఆమె స్వరూపం. ఆమె ప్రపంచాన్ని పోషిస్తుంది, వివరణ, వాదన కలిగించేది, శాంత స్వభావురాలు, వీణా పుస్తకాలను ధరించేది.
శుద్ధసత్త్వస్వరూపా చ సుశీలా శ్రీహరిప్రియా । హిమచన్దనకున్దేన్దుకుముదామ్భోజసన్నిభా
శుద్ధ సత్వ స్వరూపురాలు, మంచి స్వభావురాలు, శ్రీహరికి ప్రియురాలు. ఆమె మంచు, గంధపు చెక్క, మల్లెపువ్వు, చంద్రుడు, కుముద, పద్మం లాంటిది.
యజన్తీ పరమాత్మానం శ్రీకృష్ణం రత్నమాలయా । తపఃస్వరూపా తపసాం ఫలదాత్రీ తపస్వినామ్
రత్నాలతో అలంకరించిన ఆమె పరమాత్మ అయిన శ్రీకృష్ణుని ఆరాధిస్తుంది. తపస్సు స్వరూపురాలు, తపస్వులకు తపస్సు ఫలితాన్ని ప్రసాదించేది.
సిద్ధివిద్యాస్వరూపా చ సర్వసిద్ధిప్రదా సదా । యయా వినా తు విప్రౌఘో మూకో మృతసమః సదా
సిద్ధ విద్యల స్వరూపురాలు, ఎల్లప్పుడూ అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించేది. ఆమె లేకుండా, బ్రాహ్మణులారా, మనిషి మౌనంగా, చనిపోయినట్టు ఉంటాడు.
దేవీ తృతీయా గదితా శ్రుత్యుక్తా జగదమ్బికా । యథాగమం యథాకిఞ్చిదపరాం త్వం నిబోధ మే
మూడవ దేవిని శాస్త్రాలు జగదంబగా పేర్కొన్నాయి. ఇప్పుడు సంప్రదాయం ప్రకారం, నాకు తెలిసినంతవరకు ఇంకొకరిని గురించి విను.
మాతా చతుర్ణాం వర్ణానాం వేదాఙ్గానాం చ ఛన్దసామ్ । సన్ధ్యావన్దనమన్త్రాణాం తన్త్రాణాం చ విచక్షణా
ఆమె నాలుగు వర్ణాలకు, వేదాంగాలకు, ఛందస్సులకు తల్లి. సంధ్యావందన మంత్రాలకు, తంత్రాలకు కూడా జ్ఞానవంతురాలు.
ద్విజాతిజాతిరూపా చ జపరూపా తపస్వినీ । బ్రహ్మణ్యతేజోరూపా చ సర్వసంస్కారరూపిణీ
ఆమె ద్విజాతుల స్వరూపురాలు, జపానికి, తపస్సుకు స్వరూపురాలు. బ్రాహ్మణ్య తేజస్సు ఆమె, అన్ని సంస్కారాల స్వరూపిణి.
పవిత్రరూపా సావిత్రీ గాయత్రీ బ్రహ్మణః ప్రియా । తీర్థాని యస్యాః సంస్పర్శం వాఞ్ఛన్తి హ్యాత్మశుద్ధయే
పవిత్రమైన రూపంలో ఉన్న సావిత్రి, గాయత్రి, బ్రహ్మకు ఎంతో ప్రియమైనది. ఆమె తాకడాన్ని తీర్తస్థలాలు కూడా తమను తాము పవిత్రం చేసుకోవడానికి కోరుకుంటాయి.
శుద్ధస్ఫటికసంకాశా శుద్ధసత్త్వస్వరూపిణీ । పరమానన్దరూపా చ పరమా చ సనాతనీ
ఆమె స్వచ్ఛమైన స్ఫటికంలా ప్రకాశిస్తుంది, శుద్ధమైన సత్త్వ స్వరూపిణి. ఆమె పరమానందరూపిణి, అత్యున్నతమైనది, శాశ్వతమైనది.
పరబ్రహ్మస్వరూపా చ నిర్వాణపదదాయినీ । బ్రహ్మతేజోమయీ శక్తిస్తదధిష్ఠాతృదేవతా
ఆమె పరబ్రహ్మ స్వరూపిణి, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే తల్లి. బ్రహ్మ తేజస్సుతో కూడిన శక్తి, ఆ శక్తికి అధిష్ఠాన దేవత.
యత్పాదరజసా పూతం జగత్సర్వం చ నారద । దేవీ చతుర్థీ కథితా పఞ్చమీం వర్ణయామి తే
నారదా! ఆమె పాదధూళితో ఈ లోకమంతా పవిత్రమవుతుంది. ఇది దేవి యొక్క నాలుగవ రూపం; ఇప్పుడు ఐదవదానిని చెప్పబోతున్నాను.
పఞ్చప్రాణాధిదేవీ యా పఞ్చప్రాణస్వరూపిణీ । ప్రాణాధికప్రియతమా సర్వాభ్యః సున్దరీ పరా
ఆమె ఐదు ప్రాణాలకు అధిదేవత, ఐదు ప్రాణాల స్వరూపిణి. ప్రాణానికంటే ప్రియమైనది, అందరికన్నా శ్రేష్ఠమైనది, అత్యంత సుందరమైనది.
సర్వయుక్తా చ సౌభాగ్యమానినీ గౌరవాన్వితా । వామాఙ్గార్ధస్వరూపా చ గుణేన తేజసా సమా
ఆమె అన్ని గుణాలతో కూడినది, సౌభాగ్యాన్ని కలిగి ఉన్నది, గౌరవంతో నిండినది. ఆమె వామభాగంలో భాగమైన స్వరూపిణి, గుణంలో, తేజస్సులో సమానమైనది.
పరావరా సారభూతా పరమాద్యా సనాతనీ । పరమానన్దరూపా చ ధన్యా మాన్యా చ పూజితా
ఆమె పరమమైనది, లౌకికమైనది, సారమైనది, పరమ ఆద్యమైనది, శాశ్వతమైనది. పరమానందరూపిణి, ధన్యురాలు, గౌరవింపబడే, పూజింపబడే తల్లి.
రాసక్రీడాధిదేవీ శ్రీకృష్ణస్య పరమాత్మనః । రాసమణ్డలసమ్భూతా రాసమణ్డలమణ్డితా
ఆమె రాసక్రీడకు అధిదేవత, శ్రీకృష్ణ పరమాత్మునికి ప్రియమైనది. రాసమండలంలో జన్మించినది, రాసమండలంతో అలంకరించబడినది.
రాసేశ్వరీ సురసికా రాసావాసనివాసినీ । గోలోకవాసినీ దేవీ గోపీవేషవిధాయికా
ఆమె రాసేశ్వరి, దివ్య క్రీడలో ఆనందించే తల్లి, రాసావాసంలో నివసించే దేవి. గోలోకంలో నివసించే తల్లి, గోపీ వేషాన్ని ప్రసాదించే తల్లి.
పరమాహ్లాదరూపా చ సన్తోషహర్షరూపిణీ । నిర్గుణా చ నిరాకారా నిర్లిప్తాఽఽత్మస్వరూపిణీ
ఆమె పరమ ఆనందరూపిణి, సంతోషం, హర్షం కలిగించే తల్లి. ఆమెకు లక్షణాలు లేవు, రూపం లేదు, ఏదీ అంటని స్వరూపిణి, ఆత్మ స్వరూపిణి.
నిరీహా నిరహఙ్కారా భక్తానుగ్రహవిగ్రహా । వేదానుసారిధ్యానేన విజ్ఞాతా మా విచక్షణైః
ఆమెకు కోరిక లేదు, అహంకారం లేదు, భక్తులకు అనుగ్రహరూపిణి. వేదోక్త ధ్యానంతో మాత్రమే తెలుసుకోవచ్చు, తెలివిగలవారు తెలుసుకోలేరు.
దృష్టిదృష్టా న సా చేశైః సురేన్ద్రైర్మునిపుఙ్గవైః । వహ్నిశుద్ధాంశుకధరా నానాలఙ్కారభూషితా
ఆమెను కళ్లతో మాత్రమే చూడవచ్చు, ఇంద్రియాలతో కాదు; దేవేంద్రులు, మునిశ్రేష్ఠులు కూడా చూడలేరు. ఆమె అగ్నిలో శుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించి, ఎన్నో అలంకారాలతో అలంకరించబడినది.
కోటిచన్ద్రప్రభా పుష్టసర్వశ్రీయుక్తవిగ్రహా । శ్రీకృష్ణభక్తిదాస్యైకకరా చ సర్వసమ్పదామ్
ఆమె రూపం కోటి చంద్రుల కాంతితో, సమస్త ఐశ్వర్యాలతో నిండినది. ఆమె చేతిలో శ్రీకృష్ణ భక్తిదాస్యాన్ని, అన్ని సంపదలను కలిగి ఉంది.
అవతారే చ వారాహే వృషభానుసుతా చ యా । యత్పాదపద్మసంస్పర్శాత్పవిత్రా చ వసున్ధరా
వారాహి అవతారంలో ఆమె వృషభానుని కుమార్తె. ఆమె పద్మపాదాల స్పర్శతో భూమి పవిత్రమవుతుంది.
బ్రహ్మాదిభిరదృష్టా యా సర్వైర్దృష్టా చ భారతే । స్త్రీరత్నసారసమ్భూతా కృష్ణవక్షఃస్థలే స్థితా
ఆమెను బ్రహ్మాదులు చూడలేరు, కానీ భారతదేశంలో అందరూ చూస్తారు. స్త్రీరత్నాల సారంగా జన్మించి, కృష్ణుడి వక్షస్థలంపై నివసిస్తుంది.
యథామ్బరే నవఘనే లోలా సౌదామనీ మునే । షష్టివర్షసహస్రాణి ప్రతప్తం బ్రహ్మణా పురా
మునీశ్వరా! ఆకాశంలో కొత్త మేఘాల్లో మెరిసే మెరుపులా, బ్రహ్మ పురాతన కాలంలో అరవై వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు.
యత్పాదపద్మనఖరదృష్టయే చాత్మశుద్ధయే । న చ దృష్టం చ స్వప్నేఽపి ప్రత్యక్షస్యాపి కా కథా
ఆమె పద్మపాదాల నఖాలను చూసి ఆత్మశుద్ధి కోసం బ్రహ్మ తపస్సు చేసినా, కనీసం కలలో కూడా ఆమెను చూడలేకపోయాడు. ప్రత్యక్షంగా చూడటం గురించి ఏమి చెప్పాలి?
తేనైవ తపసా దృష్టా భువి వృన్దావనే వనే । కథితా పఞ్చమీ దేవీ సా రాధా చ ప్రకీర్తితా
ఆ తపస్సు వల్లే భూమిపై వృందావన అరణ్యంలో ఆమెను దర్శించాడు. ఇది ఐదవ దేవీ రూపం; ఆమె రాధా అని ప్రసిద్ధి పొందింది.