యథా సర్పాదికాస్తేఽపి నరకే నిపతన్తి హి । దన్దశూకాభిధానే చ యత్రోత్తిష్ఠన్తి సర్వతః
పాములు మొదలైనవి ఎలా నరకంలో పడిపోతాయో, అలాంటి వారూ దండశూక అనే నరకంలో పడిపోతారు, అక్కడ ఆ జంతువులు అన్నిచోట్ల కనిపిస్తాయి.
పఞ్చాననః సప్తముఖా గ్రసన్తి నరకాగతాన్ । యథా బిలేశయా విప్ర క్రూరబుద్ధిసమన్వితాః
అక్కడ ఐదు లేదా ఏడు నోళ్లున్న ప్రాణులు నరకంలోకి వచ్చిన వారిని మింగేస్తారు, గుహల్లో ఉండే క్రూరమైన జంతువులు ఎలా చేస్తాయో అలాగే.
యేఽవటేషు కుసూలాదిగుహాదిషు నిరున్ధతే । తానముత్రోద్యతకరాః కీనాశపరిసేవకాః ॥ ౧౯ తేష్వేవోపవిశిత్వా చ సగరేణ చ వహ్నినా । ధూమేన చ నిరున్ధన్తి పాపకర్మరతాన్నరాన్
ఎవరైనా ఇతరులను గుంతల్లో, కఱ్ఱల మీద, గుహల్లో బంధిస్తే—అక్కడ యముని సేవకులు చేతులు పైకి ఎత్తి వారిని పట్టుకుంటారు; అక్కడే కూర్చుని, అగ్ని, పొగ, సముద్రంతో పాపులైన వారిని బాధిస్తారు.
యోఽతిథీన్సమయప్రాప్తాన్దిధక్షురివ చక్షుషా । పాపేనేహాలోకయేచ్చ స్వయం గృహపతిర్ద్విజః
ఓ ద్విజుడా, యజమాని సమయానికి వచ్చిన అతిథులను అగ్నిలా మండే చూపుతో, పాపబుద్ధితో చూస్తే—
తస్యాపి పాపదృష్టేర్హి నిరయే యమకిఙ్కరాః । అక్షిణీ వజ్రతుణ్డా యే కఙ్కాః కాకవటాదయః
ఆ పాపదృష్టికి ఫలితంగా, నరకంలో యముని సేవకులు వజ్రమైన ముక్కులు కలిగిన కాకులు, గద్దలు అతని కళ్లపై దాడి చేస్తారు.
గృధ్రాః క్రూరతరాశ్చాపి ప్రసహ్యోత్పాటయన్తి హి । య ఆఢ్యాభిమతిర్యాతి అహఙ్కృత్యాతిగర్వితః
ఇంకా క్రూరమైన గద్దలు అతని కళ్లను బలవంతంగా పీకేస్తాయి; ధనికుడై, అహంకారంతో నిండినవారు—
తిర్యక్ప్రేక్షణ ఏవాత్రాభివిశఙ్కీ నరాధమః । చిన్తయార్థస్య సర్వత్రాయతివ్యయస్వరూపయా
అలాంటి నీచుడు అందరినీ అనుమానంగా చూస్తూ, ఎప్పుడూ తన ధనాన్ని, దాని నష్టం గురించి ఆందోళనపడతాడు.
శుష్యద్ధృదయవక్త్రశ్చ నిర్వృతిం నైవ గచ్ఛతి । గ్రహవద్రక్షతే చార్థం స ప్రేతో యమకిఙ్కరైః
వాడి హృదయం, నోరు ఎండిపోతాయి, ఎప్పుడూ శాంతిని పొందడు; భూతంలా తన ధనాన్ని పట్టుకుని, యముని సేవకుల కాపడులో ఉంటాడు.
సూచీముఖే చ నరకే పాత్యతే నిజకర్మణా । విత్తగ్రహం చ పురుషం వాయకా ఇవ యామ్యకాః
తన పాపకర్మ వల్ల వాడు సూచిముఖ నరకంలో పడిపోతాడు; ధనానికి ఆశపడి ఉన్నవారిని యముని సేవకులు నూలుతో నేసేవారు లాగా కట్టేస్తారు.
కిఙ్కరాః సర్వతోఽఙ్గేషు సూత్రైః పరివయన్తి హి । ఏతే బహువిధా విప్ర నరకాః పాపకర్మణామ్
యముని సేవకులు అతని అన్ని అవయవాలను నూలుతో చుట్టేస్తారు; ఇవే పాపకర్మ చేసినవారికి అనేకరకాల నరకాలు, ఓ బ్రాహ్మణుడా.
నరాణాం శతశః సన్తి యాతనాస్థానభూమయః । సహస్రశోఽపి దేవర్షే ఉక్తానుక్తాంస్తథాపి హి
మనుషులకు వందలాది బాధాకరమైన నరకస్థానాలు ఉన్నాయి; ఇంకా వెయ్యిలాది, ఓ దేవర్షీ, చెప్పినవి, చెప్పనివి కూడా ఉన్నాయి.
విశన్తి నరకానేతాన్యాతనాబహులాన్మునే । తథా ధర్మపరాశ్చాపి లోకాన్యాన్తి సుఖోద్గతాన్
ఓ మునీశ్వరా, ఎన్నో బాధలతో నిండిన ఈ నరకాల్లో మనుషులు పడతారు; ధర్మాన్ని పాటించే వారు మాత్రం సుఖంగా ఉండే లోకాలను పొందుతారు.
స్వధర్మో బహుధా గీతో యథా తవ మహామునే । దేవీపూజనరూపో హి దేవ్యారాధనలక్షణః
నీ స్వధర్మం ఎన్నో విధాలుగా వివరించబడింది, ఓ మహామునీ; అది దేవిని పూజించడం, ఆమెను భక్తితో ఆరాధించడం ద్వారా తెలుస్తుంది.
యేనానుష్ఠితమాత్రేణ నరో న నరకం వ్రజేత్ । సా దేవీ భవపాథోధేరుద్ధర్త్రీ పూజితా నృణామ్
దీనిని కేవలం ఆచరించినవాడు నరకానికి పోడు; ఆ దేవి పూజించబడితే, జనులను సంసారసాగరంలో నుంచి రక్షించే తారకురాలు.
దేవీపూజనవిధినిరూపణమ్ నారద ఉవాచ ధర్మశ్చ కీదృశస్తాత దేవ్యారాధనలక్షణః । కథమారాధితా దేవీ సా దదాతి పరం పదమ్
నారదుడు ఇలా అడిగాడు: ప్రభూ! దేవిని భక్తితో పూజించే ధర్మం ఎలా ఉంటుంది? ఆ దేవిని ఎలా పూజిస్తే, ఆమె పరమ పదాన్ని ప్రసాదిస్తుంది?
ఆరాధనవిధిః కో వా కథమారాధితా కదా । కేన సా దుర్గనరకాద్దుర్గా త్రాణప్రదా భవేత్
ఆమెను పూజించే విధానం ఏమిటి? ఎప్పుడు, ఎలా పూజించాలి? ఎవరు పూజిస్తే, దుర్గాదేవి ఘోరమైన నరకాలనుండి, కష్టాలనుండి రక్షణనిచ్చే దేవతగా మారుతుంది?
శ్రీనారాయణ ఉవాచ దేవర్షే శృణు చిత్తైకాగ్ర్యేణ మే విదుషాం వర । యథా ప్రసీదతే దేవీ ధర్మారాధనతః స్వయమ్
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: దేవర్షీ! మనసు ఏకాగ్రతతో విను. ధర్మబద్ధంగా పూజిస్తే దేవి ఎలా ప్రసన్నమవుతుందో నేను చెప్పుతాను.
స్వధర్మో యాదృశః ప్రోక్తస్తం చ మే శృణు నారద । అనాదావిహ సంసారే దేవీ సశృజితా స్వయమ్
నారదా! ఎవరి ధర్మం ఎలా ఉండాలనేది నేను చెప్పుతాను. ఈ ఆది లేని సంసారంలో దేవి తానే సృష్టించి, అన్నింటినీ నిర్వహించుతుంది.
పరిపాలయతే ఘోరసఙ్కటాదిషు సా మునే । సా దేవీ పూజ్యతే లోకైర్యథావత్తద్విధిం శృణు
మహర్షీ! ఘోరమైన కష్టాలలో దేవి రక్షణనిస్తుంది. ఆ దేవిని ప్రజలు యథావిధిగా పూజించాలి. ఆ విధానాన్ని విను.
ప్రతిపత్తిథిమాసాద్య దేవీమాజ్యేన పూజయేత్ । ఘృతం దద్యాద్ బ్రాహ్మణాయ రోగహీనో భవేత్సదా
పాడ్యమి రోజున దేవిని నెయ్యితో పూజించాలి. ఒక బ్రాహ్మణునికి నెయ్యి దానం చేస్తే, ఎప్పుడూ రోగాలు కలగవు.
ద్వితీయాయాం శర్కరయా పూజయేజ్జగదమ్బికామ్ । శర్కరాం ప్రదదేద్విప్రే దీర్ఘాయుర్జాయతే నరః
విదియ రోజున జగదంబను చెక్కెరతో పూజించాలి. బ్రాహ్మణునికి చెక్కెర దానం చేస్తే, మనిషికి దీర్ఘాయువు కలుగుతుంది.
తృతీయాదివసే దేవ్యై దుగ్ధం పూజనకర్మణి । క్షీరం దత్త్వా ద్విజాగ్ర్యాయ సర్వదుఃఖాతిగో భవేత్
తదియ రోజున దేవిని పాలతో పూజించాలి. గొప్ప బ్రాహ్మణునికి పాలు దానం చేస్తే, అన్ని బాధలు తొలగిపోతాయి.
చతుర్థ్యాం పూజనేఽపూపా దేయా దేవ్యై ద్విజాయ చ । అపూపా ఏవ దాతవ్యా న విఘ్నైరభిభూయతే
చవితి రోజున దేవికి, బ్రాహ్మణునికి అప్పాలు నివేదించాలి. అప్పాలు మాత్రమే దానం చేస్తే, ఎటువంటి అడ్డంకులు కలుగవు.
పఞ్చమ్యాం కదలీజాతం ఫలం దేవ్యై నివేదయేత్ । తదేవ బ్రాహ్మణే దేయం మేధావాన్పురుషో భవేత్
పంచమి రోజున అరటి పండును దేవికి నివేదించాలి. అదే పండును బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి. అప్పుడు జ్ఞానం పెరుగుతుంది.
షష్ఠీతిథౌ మధు ప్రోక్తం దేవీపూజనకర్మణి । బ్రాహ్మణాయ చ దాతవ్యం మధు కాన్తిర్యతో భవేత్
షష్ఠి రోజున దేవిని తేనెతో పూజించాలి. బ్రాహ్మణునికి తేనె దానం చేస్తే, అందం కలుగుతుంది.
సప్తమ్యాం గుడనైవేద్యం దేవ్యై దత్త్వా ద్విజాయ చ । గుడం దత్త్వా శోకహీనో జాయతే ద్విజసత్తమ
ఏడవ రోజున దేవికి, బ్రాహ్మణునికి బెల్లం నివేదించాలి. బెల్లం దానం చేస్తే, మనిషికి శోకం పోతుంది.
నారికేలమథాష్టమ్యాం దేవ్యై నైవేద్యమర్పయేత్ । బ్రాహ్మణాయ ప్రదాతవ్యం తాపహీనో భవేన్నరః
అష్టమి రోజున దేవికి కొబ్బరి నివేదించాలి. బ్రాహ్మణునికి కూడా ఇవ్వాలి. అప్పుడు బాధలు దూరమవుతాయి.
నవమ్యాం లాజమమ్బాయై చార్పయిత్వా ద్విజాయ చ । దత్త్వా సుఖాధికో భూయాదిహ లోకే పరత్ర చ
నవమి రోజున అమ్మవారికి, బ్రాహ్మణునికి లాజలు నివేదించాలి. అవి దానం చేస్తే, ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను ఎక్కువ సుఖం లభిస్తుంది.
దశమ్యామర్పయిత్వా తు దేవ్యై కృష్ణతిలాన్మునే । బ్రాహ్మణాయ ప్రదత్త్వా తు యమలోకాద్భయం న హి
దశమి రోజున దేవికి నల్ల నువ్వులు నివేదించాలి. బ్రాహ్మణునికి కూడా ఇవ్వాలి. అప్పుడు యమలోకం భయం ఉండదు.
ఏకాదశ్యాం దధి తథా దేవ్యై చార్పయతే తు యః । దదాతి బ్రాహ్మణాయైతద్దేవీప్రియతమో భవేత్
పదకొండవ రోజున ఎవరు దేవికి పెరుగు నివేదించి, బ్రాహ్మణునికి పెరుగు ఇస్తారో, వారు దేవికి ఎంతో ప్రియులవుతారు.