అనారతమదోన్మత్తలోకవిహ్వలలోచనః । వాక్యామృతేన విబుధాన్స్వపార్షదగణానపి
ప్రేమ మత్తుతో ఆయన కళ్ళు ఎప్పుడూ చలించిపోతూ, లోకాన్ని ఆకర్షిస్తాయి. ఆయన మధురమైన మాటలతో తన అనుచరులను కూడా ఆనందింపజేస్తాడు.
ఆప్యాయమానః స విభుర్వైజయన్తీం స్రజం దధత్ । అమ్లానాభినవైః స్వచ్ఛైస్తులసీదలసఞ్చయైః
ఆ పరిపూర్ణుడు, ఎప్పుడూ తాజా, నిర్మలమైన తులసి దళాల మాల అయిన వైజయంతి మాలను ధరించి, ఆనందంగా ఉంటాడు.
మాద్యన్మధుకరవ్రాతఘోషశ్రీసంయుతాం సదా । నీలవాసా దేవదేవ ఏకకుణ్డలభూషితః
మధురమైన తేనెటీగల గుంపుల గానంతో ఎప్పుడూ చుట్టూ ఉండగా, ఆ దేవతల దేవుడు నీలవస్త్రాలు ధరించి, ఒకే ఒక కుండలంతో అలంకరించబడి ఉంటాడు.
హలస్య కకుది న్యస్తసుపీవరభుజోఽవ్యయః । మహేన్ద్రః కాఞ్చనీం యద్వద్వరత్రాం చ మతఙ్గమః । ఉదారలీలో దేవేశో వర్ణితః సాత్త్వతర్షభైః
హలయుధుడు తన బలమైన భుజాలను హలానికి మీద ఉంచి, అక్షయుడై, ఇంద్రుడు తన బంగారు వజ్రాయుధంతో, గజరాజు తన అంకుశంతో ఉన్నట్టే, ఆ దేవతల అధిపతి, సాత్త్వతులలో శ్రేష్ఠులచే మహిమగా వర్ణించబడుతున్నాడు.
నరకస్వరూపవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ తస్యానుభావం భగవాన్ బ్రహ్మపుత్రః సనాతనః । సభాయాం బ్రహ్మదేవస్య గాయమాన ఉపాసతే
నరకాసురుని స్వరూప వర్ణన. శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ శాశ్వతుడు, బ్రహ్మ కుమారుడు, బ్రహ్మదేవుని సభలో ఆయన మహిమను పాడుతూ భక్తులు పూజిస్తున్నారు.
ఉత్పత్తిస్థితిలయహేతవోఽస్య కల్పాః సత్త్వాద్యాః ప్రకృతిగుణా యదీక్షయాఽఽసన్ । యద్రూపం ధ్రువమకృతం యదేకమాత్మన్- నానాధాత్కథముహ వేద తస్య వర్త్మ
సృష్టి, స్థితి, లయ కారణాలు, కాలచక్రాలు, సత్త్వాది ప్రకృతి గుణాలు—all ఇవన్నీ ఆయన సంకల్పంతో కలిగాయి. ఆయన రూపం మారదు, జన్మించదు, ఒక్కడే స్వరూపంగా ఉన్నాడు. అన్ని భేదాలకు ఆధారమైన ఆయన మార్గాన్ని ఇక్కడ ఎవరు తెలుసుకోగలరు?
మూర్తిం నః పురుకృపయా బభార సత్త్వం సంశుద్ధం సదసదిదం విభాతి యత్ర । యల్లీలాం మృగపతిరాదదేఽనవద్యా- మాదాతుం స్వజనమనాంస్యుదారవీర్యః
మనకోసం అపారమైన దయతో పరమాత్ముడు ఒక రూపాన్ని ధరించాడు. ఆ రూపంలో సత్యాసత్యాలు రెండూ ప్రకాశిస్తాయి. ఆ మృగపతిని, అపరిమితమైన శక్తితో, తన జనుల మనసులను ఆకర్షించేందుకు, నిందలేని లీలను స్వీకరించాడు.
యన్నామ శ్రుతమనుకీర్తయేదకస్మా- దార్తో వా యది పతితః ప్రలమ్భనాద్వా । హన్త్యంహః సపది నృణామశేషమన్యం కం శేషాద్భగవత ఆశ్రయేత్యుముక్షుః
ఎవరైనా యథాక్షణం, బాధలోనో, పతించిపోయినపుడో, మోసపోయినపుడో, ఆయన నామాన్ని వినినా, జపించినా, వెంటనే వారి పాపాలన్నీ నశిస్తాయి. ముక్తిని కోరేవారికి భగవంతుడిని తప్ప ఇంకెవరికి ఆశ్రయం ఉంది?
మూర్ధన్యర్పితమణువత్సహస్రమూర్ధ్నో భూగోలం సగిరిసరిత్సముద్రసత్త్వమ్ । ఆనన్త్యాదనమితవిక్రమస్య భూమ్నః కో వీర్యాణ్యధిగణయేత్సహస్రజిహ్వః
వెయ్యి తలలతో ఉన్న ఆయన, పర్వతాలు, నదులు, సముద్రాలు, జీవులతో కూడిన భూమిని తన తలపై చిన్న ధూలిపాటిగా మోస్తున్నాడు. అపారమైన, ఎవ్వరూ లెక్కించలేని ఆయన శక్తిని వెయ్యి నాలుకలున్నవాడు కూడా వివరించలేడు.
ఏవంప్రభావో భగవాననన్తో దురన్తవీర్యోరుగుణానుభావః । మూలే రసాయాః స్థిత ఆత్మతన్త్రో యో లీలయా క్ష్మాం స్థితయే బిభర్తి
అంతటి మహిమ కలిగిన, దుర్జయ శక్తి గల పరమాత్ముడు, అనేక గొప్ప గుణాలతో, నీటి మూలంలో స్వతంత్రంగా స్థితిచేసి, తన లీలతో భూమిని మోయుచున్నాడు.
ఏతా హ్యేవేహ తు నృభిర్గతయో మునిసత్తమ । గన్తవ్యా బహుశో యద్వద్యథాకర్మవినిర్మితాః
మహామునివరా! ఈ లోకంలో ప్రజలు చేసిన కర్మల ప్రకారం, ఎప్పటికప్పుడు, ఎన్నో మార్లు, ఈ మార్గాలను అనుసరించాల్సిందే.
యథోపదేశం చ కామాన్సదా కామయమానకైః । ఏతావతీర్హి రాజేన్ద్ర మనుష్యమృగపక్షిషు
రాజేంద్ర! ప్రజలు ఎప్పుడూ ఉపదేశం ప్రకారం కోరికలను కోరుతూ ఉంటారు. అందుకే, మనుషులు, జంతువులు, పక్షుల్లో జీవితం ఇంతవరకే పరిమితం.
విపాకగతయః ప్రోక్తా ధర్మస్య వశగాస్తథా । ఉచ్చావచా విసదృశా యథాప్రశ్నం నిబోధత
ధర్మానికి లోబడి, ఫలితంగా ఏర్పడే వివిధ రకాల, ఉన్నతమైనవి, తక్కువవైనవి, వేర్వేరు గమ్యాలను ఇప్పుడు నీ ప్రశ్నకు అనుగుణంగా వివరించబోతున్నాను.
నారద ఉవాచ వైచిత్ర్యమేతల్లోకస్య కథం భగవతా కృతమ్ । సమానత్వే కర్మణాం చ తన్నో బ్రూహి యథాతథమ్
నారదుడు ఇలా అడిగాడు: భగవంతుడు ఈ లోకంలో ఇంత వైవిధ్యాన్ని ఎలా సృష్టించాడు? కర్మలు ఒకేలా ఉన్నా, ఇది ఎలా జరిగింది? దయచేసి నిజాన్ని చెప్పండి.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ కర్తుః శ్రద్ధావశాదేవ గతయోఽపి పృథగ్విధాః । త్రిగుణత్వాత్సదా తాసాం ఫలం విసదృశం త్విహ
శ్రీనారాయణుడు ఇలా చెప్పాడు: చేసేవారి నమ్మకాన్ని బట్టి వారి గమ్యాలు వేర్వేరు. మూడు గుణాల ప్రభావంతో, ఫలితాలు ఎప్పుడూ భిన్నంగా ఉంటాయి.
సాత్త్విక్యా శ్రద్ధయా కర్తుః సుఖిత్వం జాయతే సదా । దుఃఖిత్వం చ తథా కర్తూ రాజస్యా శ్రద్ధయా భవేత్
సాత్విక నమ్మకంతో చేసే వారికి ఎప్పుడూ సుఖం కలుగుతుంది. రాజస నమ్మకంతో చేసే వారికి దుఃఖమే ఎదురవుతుంది.
దుఃఖిత్వం చైవ మూఢత్వం తామస్యా శ్రద్ధయోదితమ్ । తారతమ్యాత్తు శ్రద్ధానాం ఫలవైచిత్ర్యమీరితమ్
తామస నమ్మకంతో చేసే వారికి దుఃఖం, మూర్ఖత్వం కలుగుతాయి. నమ్మకాల్లో తేడా వల్లే ఫలితాల్లో వైవిధ్యం ఏర్పడుతుంది.
అనాద్యవిద్యావిహితకర్మణాం పరిణామజాః । సహస్రశః ప్రవృత్తాస్తు గతయో ద్విజపుఙ్గవ
అనాదిగా ఉన్న అజ్ఞానంతో చేసే కర్మల ఫలితంగా, అనేక రకాల గమ్యాలు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఏర్పడతాయి.
తద్భేదాన్వర్ణయిష్యామి ప్రాచుర్యేణ ద్విజోత్తమ । త్రిజగత్యా అన్తరాలే దక్షిణస్యాం దిశీహ వై
ఓ ద్విజోత్తమా! ఇప్పుడు ఆ గమ్యాల్లోని తేడాలను విస్తృతంగా వివరించబోతున్నాను. మూడు లోకాల మధ్య, దక్షిణ దిశలో—
భూమేరధస్తాదుపరి త్వతలస్య చ నారద । అగ్నిష్వాత్తాః పితృగణా వర్తన్తే పితరశ్చ హ
భూమికి కింద, అతలలోకానికి పైభాగంలో, ఓ నారదా, అగ్నిష్వాత్త పితృదేవతలు, పితృలు నివసిస్తున్నారు.
వసన్తి యస్యాం స్వీయానాం గోత్రాణాం పరమాశిషః । సత్యాః సమాధినా శీఘ్రం త్వాశాసానాః పరేణ వై
ఆ ప్రాంతంలో, తమ వంశీయులకు పరమాశీర్వాదాలను, నిజమైన ధ్యానంతో, త్వరగా ప్రసాదించే వారు నివసిస్తారు.
పితృరాజోఽపి భగవాన్ సమ్పరేతేషు జన్తుషు । విషయం ప్రాపితేష్వేషు స్వకీయైః పురుషైరిహ
అక్కడ, పితృరాజు భగవంతుడు, ప్రాణులు మరణించినప్పుడు, వారి బంధువులు వారిని ఆ లోకానికి తీసుకెళ్లినపుడు, వారికి అధిపతిగా ఉంటాడు.
సగణో భగవత్ప్రోక్తాజ్ఞాపరో దమధారకః । యథాకర్మ యథాదోషం విదధాతి విచారదృక్
తన సహచరులతో, భగవంతుడు చెప్పిన ఆజ్ఞలకు విధేయుడై, నియమాన్ని పాటిస్తూ, ప్రతి ఒక్కరి కర్మ, దోషాన్ని బట్టి న్యాయంగా నిర్ణయిస్తాడు.
స్వాన్గణాన్ధర్మతత్త్వజ్ఞాన్సర్వానాజ్ఞాప్రవర్తకాన్ । సదా ప్రేరయతి ప్రాజ్ఞో యథాదేశనియోజితాన్
ధర్మతత్వాన్ని బాగా తెలిసిన, తన ఆజ్ఞలను పాటించే సహచరులను, యథావిధిగా, ఎల్లప్పుడూ ఆయన నియమించి, పనులు అప్పగిస్తాడు.
నరకానేకవింశత్యా సంఖ్యయా వర్ణయన్తి హి । అష్టావింశమితాన్కేచిత్తాననుక్రమతో బ్రువే
నరకాలు ఇరవై ఎనిమిది అని కొందరు, ఇరవై తొమ్మిది అని మరికొందరు చెబుతారు. వాటిని ఇప్పుడు వరుసగా చెప్పుతాను.
తామిస్ర అన్ధతామిస్రో రౌరవోఽపి తృతీయకః । మహారౌరవనామా చ కుమ్భీపాకోఽపరో మతః
తామిస్రం, అంధతామిస్రం, రౌరవం మొదటి మూడు. తర్వాత మహారౌరవం, కుంభీపాకం అనే మరో నరకం ఉంది.
కాలసూత్రం తథా చాసిపత్రారణ్యముదాహృతమ్ । సూకరస్య ముఖం చాన్ధకూపోఽథ కృమిభోజనః
కాలసూత్రం, అలాగే కత్తిపొదల అడవి, పంది నోటిలో పడటం, చీకటి బావి, పురుగులు తినే నరకం కూడా చెప్పబడినవి.
సందంశస్తప్తమూర్తిశ్చ వజ్రకణ్టక ఏవ చ । శాల్మలీ చాథ దేవర్షే నామ్నా వైరతణీ తథా
సందంశం, వేడి రూపాల నరకం, వజ్రకంటకం, శాల్మలి, దేవర్షీ, వైరటనీ అనే మరో నరకం కూడా ఉన్నాయి.
పూయోదః ప్రాణరోధశ్చ తథా విశసనం మతమ్ । లాలాభక్షః సారమేయాదనముక్తమతః పరమ్
పూయోదం, ప్రాణరోధం, విశసనం, లాలాభక్షం, శునకాలు తినే సారమేయాదనం, వీటి తరువాత ఇంకొన్ని నరకాలు ఉన్నాయి.
అవీచిరప్యయః పానం క్షారకర్దమ ఏవ చ । రక్షోగణాఖ్యసమ్భోజః శూలప్రోతోఽప్యతః పరమ్
అవీచి, అయఃపానం, క్షారకర్దమం, రాక్షసగణాలు తినే నరకం, శూలంలో పొడిచే నరకం, వీటి తరువాత మరికొన్ని ఉన్నాయి.