ఆస్సే ధ్యానపరో నిత్యమృణగ్రస్త ఇవాధనః । కా చిన్తా వర్తతే పుత్ర మయి తాతే తు తిష్ఠతి
నీవు ఎప్పుడూ ధ్యానంలో కూర్చుంటావు, అప్పు బాధతో ఉన్న బీదవాడిలా కనిపిస్తున్నావు. నా కుమారా, నేను నీవొద్ద ఉన్నప్పటికీ నీకు ఏ బాధ మిగిలింది?
సుఖం భుంక్ష్వ యథాకామం ముఞ్చ శోకం మనోగతమ్ । జ్ఞానం చిన్తయ శాస్త్రోక్తం విజ్ఞానే చ మతిం కురు
నీవు ఇష్టమైనట్టుగా ఆనందంగా జీవించు, మనసులో ఉన్న శోకాన్ని వదిలిపెట్టు. శాస్త్రాలలో చెప్పిన జ్ఞానాన్ని ఆలోచించు, విజ్ఞానంలో నీ మనస్సును నిలిపి పెట్టు.
న చేన్మనసి తే శాన్తిర్వచసా మమ సువ్రత । గచ్ఛ త్వం మిథిలాం పుత్ర పాలితాం జనకేన హ
నా మాటల వల్ల నీ మనసుకు శాంతి రాకపోతే, ఓ సద్బుద్ధి కలవాడా, నీవు జనకుడు పాలించే మిథిలా నగరానికి వెళ్ళు.
స తే మోహం మహాభాగ నాశయిష్యతి భూపతిః । జనకో నామ ధర్మాత్మా విదేహః సత్యసాగరః
అతడు, ఓ భాగ్యశాలి, నీ మాయను తొలగిస్తాడు. జనకుడు అనే ధర్మాత్ముడు, విదేహుడు, సత్యస్వరూపుడై ఉన్నాడు.
తం గత్వా నృపతిం పుత్ర సన్దేహం స్వం నివర్తయ । వర్ణాశ్రమాణాం ధర్మాంస్త్వం పృచ్ఛ పుత్ర యథాతథమ్
ఆ రాజును దర్శించి, నీ సందేహాన్ని నివృత్తి చేసుకో, కుమారా. వర్ణాశ్రమ ధర్మాల గురించి నిజంగా ఏవో తెలుసుకోవాలంటే, అతనిని అడుగు.
జీవన్ముక్తః స రాజర్షిర్బహ్మజ్ఞానమతిః శుచిః । తథ్యవక్తాతిశాన్తశ్చ యోగీ యోగప్రియః సదా
ఆ రాజర్షి బ్రహ్మజ్ఞానంతో, పవిత్రమైన మనస్సుతో, బ్రతికుండానే ముక్తుడై ఉన్నాడు. అతడు ఎప్పుడూ సత్యమే మాట్లాడతాడు, చాలా శాంతంగా ఉంటాడు, యోగాన్ని ప్రేమించే యోగి.
సూత ఉవాచ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య వ్యాసస్యామితతేజసః । ప్రత్యువాచ మహాతేజాః శుకశ్చారణిసమ్భవః
సూతుడు చెప్పాడు: అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న వ్యాసుని మాటలు విని, అరణి నుంచి జన్మించిన మహాతేజస్వి శుకుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
దమ్భోఽయం కిల ధర్మాత్మన్భాతి చిత్తే మమాధునా । జీవన్ముక్తో విదేహశ్చ రాజ్యం శాస్తి ముదాన్వితః
ఓ ధర్మాత్మా, ఇప్పుడు నా మనసులో ఇది మాయగా అనిపిస్తోంది: బ్రతికుండానే ముక్తుడైన విదేహుడు, ఆనందంగా రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాడట.
వన్ధ్యాపుత్ర ఇవాభాతి రాజాసౌ జనకః పితః । కుర్వన్ రాజ్యం విదేహః కిం సన్దేహోఽయం మమాద్భుతః
ఆ రాజు జనకుడు, వంద్యకు పుట్టిన కొడుకులా అనిపిస్తున్నాడు. విదేహుడు రాజ్యాన్ని పాలిస్తుంటే, ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది? నా ఈ సందేహం ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
ద్రష్టుమిచ్ఛామ్యహం భూపం విదేహం నృపసత్తమమ్ । కథం తిష్ఠతి సంసారే పద్మపత్రమివామ్భసి
నేను ఆ భూపతి విదేహుడిని, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైనవాడిని చూడాలనుకుంటున్నాను. అతడు ఈ లోకంలో, నీటిలోని తామరాకులా ఎలా ఉంటున్నాడు?
సన్దేహోఽయం మహాంస్తాత విదేహే పరివర్తతే । మోక్షః కిం వదతాం శ్రేష్ఠ సౌగతానామివాపరః
ఓ తండ్రి, ఈ గొప్ప సందేహం విదేహుడి గురించి నాకు కలుగుతోంది. ముక్తి అంటే బౌద్ధుల ముక్తిలా ఉందా, లేక వేరేలా ఉందా?
కథం భుక్తమభుక్తం స్యాదకృతం చ కృతం కథమ్ । వ్యవహారః కథం త్యాజ్య ఇన్ద్రియాణాం మహామతే
తిన్నది తిననట్టుగా, చేయనిది చేసినట్టుగా ఎలా అవుతుంది? ఓ మహామతి, ఇంద్రియాల విషయాలను ఎలా వదిలేయాలి?
మాతా పుత్రస్తథా భార్యా భగినీ కులటా తథా । భేదాభేదః కథం న స్యాద్యద్యేతన్ముక్తతా కథమ్
తల్లి, కుమారుడు, భార్య, అక్క, వేశ్య — వీటిలో భేదం లేక భేదాభావం లేకుండా ఎలా ఉండగలుగుతారు? అలా అయితే ముక్తి అంటే ఏమిటి?
కటు క్షారం తథా తీక్ష్ణాం కషాయం మిష్టమేవ చ । రసనా యది జానాతి భుంక్తే భోగాననుత్తమాన్
రుచి తెలిసిన నాలుక, చేదు, ఉప్పు, కారం, కషాయం, తీపి రుచులను గ్రహిస్తే, అద్భుతమైన భోగాలను అనుభవిస్తుంది.
శీతోష్ణుసుఖదుఃఖాదిపరిజ్ఞానం యదా భవేత్ । ముక్తతా కీదృశీ తాత సన్దేహోఽయం మమాద్భుతః
చలి, వేడి, సుఖం, దుఃఖం వంటి అనుభూతులు తెలిసినప్పుడు, ఓ తండ్రి, అలాంటి ముక్తి ఎలా ఉంటుంది? ఈ సందేహం నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
శత్రుమిత్రపరిజ్ఞానం వైరం ప్రీతికరం సదా । వ్యవహారే పరే తిష్ఠన్కథం న కురుతే నృపః
శత్రువు, మిత్రుడు అని తెలుసుకుంటూ, ద్వేషం, ప్రేమ ఎప్పుడూ ఉండగా, రాజు లోకవ్యవహారంలో ఉండి వాటిని ఎలా అనుసరించడు?
చౌరం వా తాపసం వాపి సమానం మన్యతే కథమ్ । అసమా యది బుద్ధిః స్యాన్ముక్తతా తర్హి కీదృశీ
దొంగను, తపస్సు చేసే వాడిని ఒకేలా ఎలా చూడగలరు? వివేకం లేకపోతే, అలాంటి విముక్తి ఎలా ఉంటుంది?
దృష్టపూర్వో న మే కశ్చిజ్జీవన్ముక్తశ్చ భూపతిః । శఙ్కేయం మహతీ తాత గృహే ముక్తః కథం నృపః
జీవన్ముక్తుడైన రాజును నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు, ఓ రాజా! ఇల్లు వదలకుండా రాజు విముక్తుడు ఎలా అవుతాడో నాకు పెద్ద సందేహం ఉంది.
దిదృక్షా మహతీ జాతా శ్రుత్వా తం భూపతిం తథా । సన్దేహవినివృత్త్యర్థం గచ్ఛామి మిథిలాం ప్రతి
ఆ రాజు గురించి విని, అతన్ని చూడాలనే పెద్ద ఆసక్తి నాకు కలిగింది. నా సందేహాన్ని తీర్చుకోవడానికి మిథిలా నగరానికి వెళ్తాను.
శుకస్య రాజమన్దిరప్రవేశవర్ణనమ్ సూత ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా పితరం పుత్రః పాదయోః పతితః శుకః । బద్ధాఞ్జలిరువాచేదం గన్తుకామో మహామనాః
సూతుడు చెప్పాడు: ఇలా తన తండ్రితో చెప్పి, శుకుడు అతని పాదాలకు నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, వెళ్లాలనే ఉద్దేశంతో ఇలా అన్నాడు.
ఆపృచ్ఛే త్వాం మహాభాగ గ్రాహ్యం తే వచనం మయా । విదేహాన్ద్రష్టుమిచ్ఛామి పాలితాఞ్జనకేన తు
ఓ మహాభాగ! నేను మీకు వీడ్కోలు చెబుతున్నాను. మీరు చెప్పిన మాటలు నేను తప్పక పాటించాలి. జనకుడు పాలిస్తున్న విదేహ దేశాన్ని చూడాలని ఉంది.
వినా దణ్డం కథం రాజ్యం కరోతి జనకః కిల । ధర్మే న వర్తతే లోకో దణ్డశ్చేన్న భవేద్యది
జనకుడు శిక్ష లేకుండా రాజ్యాన్ని ఎలా పాలిస్తున్నాడు? శిక్ష లేకపోతే, ప్రజలు ధర్మాన్ని పాటించరా?
ధర్మస్య కారణం దణ్డో మన్వాదిప్రహితః సదా । స కథం వర్తతే తాత సంశయోఽయం మహాన్మమ
ధర్మానికి కారణం శిక్షే, అది మనువు మొదలైనవారు ఎప్పుడూ స్థాపించారు. అక్కడ అది ఎలా జరుగుతుందో, నాన్నా, నాకు ఈ విషయం మీద పెద్ద సందేహం ఉంది.
మమ మాతా త్వియం వన్ధ్యా తద్వద్భాతి విచేష్టితమ్ । పృచ్ఛామి త్వాం మహాభాగ గచ్ఛామి చ పరన్తప
నాకు తల్లి లేరు, ఆమె ప్రవర్తన కూడా విచిత్రంగా ఉంది. ఈ విషయాన్ని మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను, మహాభాగా! ఇప్పుడు నేను వెళ్తాను, శత్రువులను జయించే వాడా!
సూత ఉవాచ తం దృష్ట్వా గన్తుకామం చ శుకం సత్యవతీసుతః । ఆలిఙ్గ్యోవాచ పుత్రం తం జ్ఞానినం నిఃస్పృహం దృఢమ్
సూతుడు చెప్పాడు: వెళ్లాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న శుకుణ్ని చూసి, సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు తన నిర్లోభి, జ్ఞానవంతుడైన కుమారుడిని ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు.
వ్యాస ఉవాచ స్వస్త్యస్తు శక దీర్ఘాయుర్భవ పుత్ర మహామతే । సత్యాం వాచం ప్రదత్త్వా మే గచ్ఛ తాత యథాసుఖమ్
వ్యాసుడు అన్నాడు: శుకా! నీకు మంగళం కలగాలి, దీర్ఘాయుష్మాన్ కావాలి, మహామతుడా! నాకు మాటిచ్చి, నీవు ఎలా అనుకుంటే అలా వెళ్ళు, నా బిడ్డా!
ఆగన్తవ్యం పునర్గత్వా మమాశ్రమమనుత్తమమ్ । న కుత్రాపి చ గన్తవ్యం త్వయా పుత్ర కథఞ్చన
నీవు వెళ్లి తిరిగి తప్పక నా ఆశ్రమానికి రావాలి. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ, నా కుమారా, నీవు ఇంకెక్కడికీ పోకూడదు.
సుఖం జీవామి పుత్రాహం దృష్ట్వా తే ముఖపఙ్కజమ్ । అపశ్యన్దుఃఖమాప్నోమి ప్రాణస్త్వమసి మే సుత
నీ ముఖ పద్మాన్ని చూస్తే నేను సంతోషంగా ఉంటాను, బిడ్డా! నిన్ను చూడకపోతే నాకు దుఃఖం కలుగుతుంది. నువ్వే నా ప్రాణం, నా కుమారుడా!
దృష్ట్వా త్వం జనకం పుత్ర సన్దేహం వినివర్త్య చ । అత్రాగత్య సుఖం తిష్ఠ వేదాధ్యయనతత్పరః
జనకుణ్ని చూసి, నీ సందేహాన్ని తీర్చుకుని, ఇక్కడికి వచ్చి, వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నంగా సుఖంగా ఉండు.
సూత ఉవాచ ఇత్యుక్తః సోఽభివాద్యార్యం కృత్వా చైవ ప్రదక్షిణామ్ । చలితస్తరసాతీవ ధనుర్ముక్తః శరో యథా
సూతుడు చెప్పాడు: ఇలా అన్న తర్వాత, అతను ఆ మహనీయుడికి నమస్కరించి, ప్రదక్షిణ చేసి, విల్లు నుండి విడిచిన బాణంలా వేగంగా బయలుదేరాడు.