ఏవం స్తువతి దేవేశమర్యమా సహ వర్షపైః । గీయతే చాపి భజతే సర్వభూతభవం ప్రభుమ్
ఇలా అర్యమా, తన వంశస్థులతో కలిసి, సర్వభూతాధిపతిని స్తుతిస్తూ, పూజిస్తూ ఉంటాడు.
తథోత్తరేషు కురుషు భగవాన్యజ్ఞపూరుషః । ఆదివారాహరూపోఽసౌ ధరణ్యా పూజ్యతే సదా
అలాగే ఉత్తర కురుదేశంలో, యజ్ఞపురుషుడైన భగవంతుడు, ఆదివరాహరూపంలో ఎప్పుడూ భూమిదేవి ద్వారా పూజించబడుతున్నాడు.
సమ్పూజ్య విధివద్దేవం తద్భక్త్యార్ద్రార్ద్రహృత్కజా । భూమిః స్తౌతి హరిం యజ్ఞవారాహం దైత్యమర్దనమ్
విధిగా దేవుణ్ణి పూజించి, భక్తితో, ప్రేమతో నిండిన హృదయంతో, భూమిదేవి యజ్ఞవరాహుడైన హరిని, దైత్యమర్దనుడైన పరమేశ్వరుణ్ణి స్తుతిస్తుంది.
భూరువాచ ఓం నమో భగవతే మన్త్రతత్త్వలిఙ్గాయ యజ్ఞక్రతవే మహాధ్వరావయవాయ మహావరాహాయ నమః కర్మశుక్లాయ త్రియుగాయ నమస్తే
భూమి ఇలా చెప్పింది: ఓం, భగవంతుడా! మంత్రస్వరూపుడవు, యజ్ఞకర్తవు, మహాధర్మానికి భాగమైనవాడు, మహావరాహుడవు. నీకు నమస్కారం. కర్మలో పవిత్రుడవు, మూడు యుగాలలో వెలిగే వాడవు. నీకు వందనం.
యస్య స్వరూపం కవయో విపశ్చితో గుణేషు దారుష్వివ జాతవేదసమ్ । మజ్జన్తి మథ్నా మనసా దిదృక్షవో గూఢం క్రియార్థేర్నమ ఈరితాత్మనే
నీ అసలు స్వరూపం, వృక్షంలో అగ్ని దాగి ఉన్నట్లు, గుణాలలో దాగి ఉంటుంది. జ్ఞానులు దాన్ని తెలుసుకోవాలని మనస్సును లోనికి ముంచినా, అది కనిపించదు. కర్మ ద్వారా వ్యక్తమయ్యే నీ స్వరూపానికి నమస్కారం.
ద్రవ్యక్రియాహేత్వయనేశకర్తృభి- ర్మాయాగుణైర్వస్తుభిరీక్షితాత్మనే । అన్వీక్షయాఙ్గాతిశయాత్మబుద్ధిభి- నింరస్తమాయాకృతయే నమోఽస్తు తే
ద్రవ్యాలు, కర్మలు, కారణాలు, కర్తలు, మాయాగుణాలు, వస్తువుల ద్వారా నీ ఆత్మను గ్రహిస్తారు. విచారణతో, ఉత్తమమైన బుద్ధితో, మాయాంధకారాన్ని తొలగించే నీ స్వరూపానికి నమస్కారం.
కరోతి విశ్వస్థితిసంయమోదయం యస్యేప్సితం నేష్మితుమీక్షితుర్గుణైః । మాయా యథాఽయో భ్రమతే తదాశ్రయం గ్రావ్ణో నమస్తే గుణకర్మసాక్షిణే
ప్రపంచాన్ని సృష్టించడంలో, నిలిపేలో, లయమయ్యేలో నీ ఇష్టానుసారం నీవు ఆధారంగా ఉండి, నీ గుణాలతో ఆ కార్యాలను నిర్వహించేవాడివి. నీ మాయా యథేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, ఎక్కడ wheel కు రాయి ఆధారం అవుతుందో అట్లే నీవు ఆధారంగా ఉంటావు. గుణాలూ, కార్యాలూ అన్నిటికీ సాక్షిగా ఉండే ప్రభువా! నీకు నమస్కారం.
ప్రమథ్య దైత్యం ప్రతివారణం మృధే యో మాం రసాయా జగదాదిసూకరః । కృత్వాగ్రదంష్ట్రం నిరగాదుదన్వతః క్రీడన్నివేభః ప్రణతాస్మి తం విభుమ్
సృష్టి ప్రారంభంలో మహావరాహరూపం ధరించి, యుద్ధంలో అడ్డుగా నిలిచిన దైత్యుడిని సంహరించి, భూమిని నీ పెద్ద దంతంపై ఉంచుకుని, సముద్రం నుంచి పైకి లేచి, గొప్ప ఏనుగులా ఆనందంగా విహరించిన ఆ ప్రభువుకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
కిమ్పురుషే వర్షేఽస్మిన్భగవన్తం దాశరథిం చ సర్వేశమ్ । సీతారామం దేవం శ్రీహనుమానాదిపూరుషం స్తౌతి
ఈ కింపురుషవర్షంలో, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు, దశరథుని కుమారుడైన, సర్వలోకాధిపతియైన, సీతారాముడైన ఆ దేవుని, ఆదిపురుషుడిని స్తుతిస్తున్నాడు.
మర్త్యావతారస్త్విహ మర్త్యశిక్షణం రక్షోవధాయైవ న కేవలం విభో । కుతోఽన్యథా స్యాద్ఽఽరమతః స్వ ఆత్మనః సీతాకృతాని వ్యసనానీశ్వరస్య
ప్రభూ! మానవులకోపదేశం చేయడానికే, రాక్షసులను సంహరించడానికే నీ అవతారం కాదు. ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండే నీ స్వరూపానికి, సీతా కారణంగా కలిగిన బాధలు ఎలా అనుభవించగలుగుతావు?
న వై స ఆత్మాత్మవతాం సుహృత్తమః సక్తస్విలోక్యాం భగవాన్వాసుదేవః । న స్త్రీకృతం కశ్మలమశ్నువీత న లక్షణం చాపి విహాతుమర్హతి
ఆ పరమాత్మ, ఆత్మజ్ఞానులకు మిత్రుడైన వాసుదేవుడు, లోక విషయాలలో ఆసక్తి కలవాడు కాదు. స్త్రీ కారణంగా కలిగే అపవిత్రత అతనికి రాదు. తన స్వరూపాన్ని విడిచిపెట్టడమూ అతనికి తగదు.
న జన్మ నూనం మహతో న సౌభగం న వాఙ్ న చుద్ధిర్నాకృతిస్తోషహేతుః । తైర్యద్విసృష్టానపి నో వనౌకస- శ్చకార సఖ్యే బత లక్ష్మణాగ్రజః
పుట్టుక, మహిమ, అదృష్టం, మాట, బుద్ధి, రూపం ఇవేవీ సంతృప్తికి కారణం కావు. అయినా, వీటిని సృష్టించిన రాముడు, లక్ష్మణుని అన్నయ్య అయిన వాడు, అడవిలో నివసించే వారికి స్నేహితుడయ్యాడు – ఎంత ఆశ్చర్యం!
సురోఽసురో వాప్యథవా నరోఽనరః సర్వాత్మనా యః సుకృతజ్ఞముత్తమమ్ । భజేత రామం మనుజాకృతిం హరిం య ఉత్తరాననయత్కోసలాన్ దివమ్
దేవుడైనా, అసురుడైనా, మానవుడైనా, మానవేతరుడైనా, ఎవరు సంపూర్ణంగా ధర్మాన్ని తెలిసిన రాముని, మానవరూపంలో ఉన్న హరిని, కోసల ప్రజలను స్వర్గానికి చేర్చిన వాడిని భజిస్తారో, వారు పరమ పదాన్ని పొందుతారు.
శ్రీనారాయణ ఉవాచ ఏవం కిమ్పురుషే వర్షే సత్యసన్ధం దృఢవ్రతమ్ । రామం రాజీవపత్రాక్షం హనుమాన్ వానరోత్తమః
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: కింపురుషవర్షంలో, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు, సత్యసంధుడైన, దృఢవ్రతుడైన, కమలదళనేత్రుడైన రాముని స్తుతిస్తున్నాడు.
స్తౌతి గాయతి భక్త్యా చ సంపూజయతి సర్వశః । య ఏతచ్ఛృణుయాచ్చిత్రం రామచన్ద్రకథానకమ్ । సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా యాతి రామసలోకతామ్
అతడు భక్తితో రాముని స్తుతిస్తూ, పాడుతూ, అన్ని విధాలా పూజిస్తున్నాడు. ఎవరు ఈ అద్భుతమైన రామచంద్రుని కథను వినతారో, వారు అన్ని పాపాలనుండి పవిత్రులై, రామునితో సమానమైన లోకాన్ని పొందుతారు.
భువనకోశవర్ణనే భారతవర్షవర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ భారతాఖ్యే చ వర్షేఽస్మిన్నహమాదిజపూరుషః । తిష్ఠామి భవతా చైవ స్తవనం క్రియతేఽనిశమ్
భువనాల వివరణలో, భారతవర్ష వివరణ: శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు – భారతం అనే ఈ దేశంలో నేను ఆదిపురుషుడిగా నివసిస్తున్నాను. నీవు నన్ను ఎల్లప్పుడూ స్తుతిస్తూ ఉంటావు.
ఇదం హి యోగేశ్వరయోగనైపుణం హిరణ్యగర్భో భగవాఞ్జగాద యత్ । యదన్తకాలే త్వయి నిర్గుణే మనో భక్త్యా దధీతోజ్ఝితదుష్కలేవరః
ఇది యోగేశ్వరుడి యోగ నైపుణ్యం. భగవంతుడైన హిరణ్యగర్భుడు చెప్పినదీ ఇదే: మరణ సమయమందు, నీవు నిర్గుణుడవని భావించి, భక్తితో మనస్సు స్థిరపరిచి, చెడు శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
యథైహికాముష్మికకామలమ్పటః సుతేషు దారేషు ధనేషు చిన్తయన్ । శఙ్కేత విద్వాన్ కుకలేవరాత్యయా- ద్యస్తస్య యత్నః శ్రమ ఏవ కేవలమ్
ఇహపర లోక సుఖాలకు ఆశపడే వాడు, కుమారులు, భార్య, ధనం గురించి ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ ఉంటాడు. అలాగే, చెడు శరీరాన్ని పోగొట్టిపోతానని భయపడే జ్ఞాని ఎంత కష్టపడినా, అది వ్యర్థమే.
తన్నః ప్రభో త్వం కుకలేవరార్పితాం త్వం మాయయాహం మమతామధోక్షజ । భిన్ద్యామ యేనాశు వయం సుదుర్భిదాం విధేహి యోగం త్వయి నః స్వభావజమ్
ప్రభూ! ఈ చెడు శరీరంపై మమకారాన్ని నీ మాయ వల్ల నేను పొందాను. ఆ దుర్బంధాన్ని త్వరగా తెంచి వేయమని, మా సహజ స్వభావంలో నుంచే నీపై స్థిరమయ్యే యోగాన్ని మాకు అనుగ్రహించు.
ఏవం స్తౌతి సదా దేవం నారాయణమనామయమ్ । నారదో మునిశార్దూలః ప్రజ్ఞాతాఖిలసారదృక్
ఇలా నారదుడు, మునులలో శ్రేష్ఠుడు, అన్నిటి సారాన్ని తెలిసినవాడు, ఎప్పుడూ నామాయమైన నారాయణుడిని స్తుతిస్తూ ఉంటాడు.
అస్మిన్ వై భారతే వర్షే సరిచ్ఛైలాస్తు సన్తి హి । తాన్ప్రవక్ష్యామి దేవర్షే శృణుష్వైకాగ్రమానసః
ఈ భారతదేశంలో అనేక నదులు, పర్వతాలు ఉన్నాయి. వాటిని నేను నీకు వివరించబోతున్నాను. దేవర్షీ! నీవు ఏకాగ్రతతో విను.
మలయో మఙ్గలప్రస్థో మైనాకశ్చ త్రికూటకః । ఋషభః కూటకః కోల్లః సహ్యో దేవగిరిస్తథా
మలయ, మంగళప్రస్థం, మైనాక, త్రికూటం, ఋషభం, కూటకం, కొల్ల, సహ్య, దేవగిరి – ఇవే పర్వతాలు.
ఋష్యమూకశ్చ శ్రీశైలో వ్యఙ్కటాద్రిర్మహేన్ద్రకః । వారిధారశ్చ విన్ధ్యశ్చ ముక్తిమానృక్షపర్వతః
ఋష్యమూక, శ్రీశైలము, వెంకటాద్రి, మహేంద్ర, వారిధార, వింధ్య, ముక్తిమాన్, ఋక్షపర్వతము — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధమైన పర్వతాలు.
పారియాత్రస్తథా ద్రోణశ్చిత్రకూటగిరిస్తథా । గోవర్ధనో రైవతకః కకుభో నీలపర్వతః
పారియాత్ర, ద్రోణ, చిత్రకూటపర్వతము, గోవర్ధనము, రైవతకము, కకుభ, నీలపర్వతము కూడా ఉన్నాయి.
గౌరముఖశ్చేన్ద్రకీలో గిరిః కామగిరిస్తథా । ఏతే చాన్యేఽప్యసంఖ్యాతా గిరయో బహుపుణ్యదాః
గౌరముఖ, ఇంద్రకీల, కామగిరి — ఇవి మాత్రమే కాదు, ఇంకా ఎన్నో లెక్కలేనన్ని పర్వతాలు ఉన్నాయీ లోకంలో, అవన్నీ గొప్ప పుణ్యాన్ని ఇస్తాయి.
ఏతదుత్పన్నసరితః శతశోఽథ సహస్రశః । పానావగాహనస్నానదర్శనోత్కీర్తనైరపి
ఈ పర్వతాలనుండి వందలాది, వేలాది నదులు పుట్టుకొస్తాయి. వాటిని త్రాగినా, స్నానం చేసినా, లోతుగా మునిగినా, చూసినా, లేదా వాటి మహిమను కీర్తించినా —
నాశయన్తి చ పాపాని త్రివిధాని శరీరిణామ్ । తామ్రపర్ణీ చన్ద్రవశా కృతమాలా వటోదకా
శరీరధారులకు కలిగే మూడు రకాల పాపాలను అవి తొలగిస్తాయి. తామ్రపర్ణి, చంద్రవశా, కృతమాలా, వటోదకా వంటి నదులు ప్రసిద్ధి చెందినవి.
వైహాయసీ చ కావేరీ వేణా చైవ పయస్వినీ । తుఙ్గభద్రా కృష్ణవేణా శర్కరావర్తకా తథా
వైహాయసీ, కావేరీ, వేణా, పయస్వినీ, తుంగభద్రా, కృష్ణవేణా, శర్కరావర్తకా కూడా ప్రసిద్ధ నదులే.
ఓం నమో భగవతే ఉత్తమశ్లోకాయ నమ ఇతి । ఆర్యలక్షణశీలవ్రతాయ నమ ఉపశిక్షితాత్మనే ఉపాసితలోకాయ నమః । సాధువాదనికషణాయ నమో బ్రహ్మణ్యదేవాయ మహాపురుషాయ మహాభాగాయ నమ ఇతి । యత్తద్విశుద్ధానుభవాత్మమేకం స్వతేజసా ధ్వస్తగుణవ్యవస్థమ్ । ప్రత్యక్ ప్రశాన్తం సుధియోపలమ్భనం హ్యనామరూపం నిరహం ప్రపద్యే
ఓం, ఉత్తమమైన శ్లోకాలతో స్తుతింపబడే భగవంతుడికి నమస్కారం. ఆర్యలక్షణాలు, మంచి స్వభావం, వ్రతాలు కలవాడికి నమస్కారం. తనను తానే సాధించుకున్నవాడికి, లోకాలు పూజించేవాడికి నమస్కారం. సద్బుద్ధివంతుల మాటలకు ప్రమాణంగా ఉండేవాడికి నమస్కారం. బ్రాహ్మణ దేవుడైన మహాపురుషుడికి, మహాభాగ్యవంతుడికి నమస్కారం. స్వీయ ప్రకాశంతో గుణాల వ్యవస్థను తొలగించుకున్న, అంతరాత్మగా ప్రశాంతంగా ఉండే, జ్ఞానులకు గ్రహించదగిన, నామరూపరహితమైన, అహంకారములేని ఆ పరమాత్మను నేను శరణు వేడుతున్నాను.
నారద ఉవాచ ఓం నమో భగవతే ఉపశమశీలాయోపరతానాత్మ్యాయ నమోఽకిఞ్చనవిత్తాయ ఋషిఋషభాయ నరనారాయణాయ పరమహంసపరమగురవే ఆత్మారామాధిపతయే నమో నమ ఇతి । కర్తాస్య సర్గాదిషు యో న బధ్యతే న హన్యతే దేహగతోఽపి దైహికైః । ద్రష్టుర్న దృశ్యస్య గుణైర్విదూష్యతే తస్మై నమోఽసక్తవివిక్తసాక్షిణే
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఓం, ఉపశాంత స్వభావం కలవాడికి, అహంకారాన్ని విడిచినవాడికి, ఏదీ తనదిగా భావించని వాడికి, ఋషులలో శ్రేష్ఠుడైన నరనారాయణుడికి, పరమహంసుడికి, పరమగురువుకి, ఆత్మారాముల అధిపతికి పదే పదే నమస్కారం. సృష్టికర్త అయినా సృష్టిలో బంధించబడని వాడికి, శరీరంలో ఉన్నా శరీర సంబంధమైన వాటితో హానిపొందని వాడికి, దృష్టికర్తగానీ, దృశ్యమైన వాటి గుణాలతో కలుషితుడవని వాడికి, ఆ అసక్తి, విభిన్నమైన సాక్షికి నమస్కారం.