దేవపూజ్యా మహోత్సాహా కాలరూపా మహాననా । వసతే కర్మఫలదా కాన్తారగ్రహణేశ్వరీ
ఆమె దేవతలచే పూజించబడుతుంది, గొప్ప ఉత్సాహంతో ఉంటుంది, కాల స్వరూపిణిగా, విశాలమైన ముఖంతో ఉంటుంది. ఆమె కర్మఫలాలను ప్రసాదించేవారిగా, అరణ్య పర్వతాలకు అధిపతిగా నివసిస్తుంది.
కరాలదేహా కాలాఙ్గీ కామకోటిప్రవర్తినీ । ఇత్యేతైర్నామభిః పూజ్యా దేవీ సర్వసురేశ్వరీ
కఠినమైన శరీరంతో, నల్లవర్ణ అవయవాలతో, అనేక కోరికలను నెరవేర్చే విధంగా ప్రవర్తిస్తుంది. ఈ పేర్లతో ఆ దేవిని, సమస్త దేవతాధిపతిని, పూజిస్తారు.
ఏవం కుముదరూఢో యో నామ్నా శతబలో వటః । తత్స్కన్ధేభ్యోఽధోముఖాశ్చ నదాః కుముదమూర్ధతః
ఇలా, శతబల అనే వటవృక్షంపై కుముదుడు అధిరోహించి ఉన్నాడు. ఆ వృక్షపు కొమ్మల నుండి నదులు కిందికి ప్రవహిస్తూ, కుముద పర్వత శిఖరాన్ని చేరుతాయి.
పయోదధిమధుఘృతగుడాన్నాద్యమ్బరాదిభిః । శయ్యాసనాద్యాభరణైః సర్వే కామదుఘాశ్చ తే
పాలు, తేనె, నెయ్యి, బెల్లం, అన్నం, వస్త్రాలు మరియు ఇతర వస్తువులతో పాటు, మంచాలు, ఆసనాలు, ఆభరణాలు—ఇవి అన్నీ వారికి కోరిక తీరుస్తాయి.
ఉత్తరేణేలావృతం తే ప్లావయన్తి సమన్తతః । మీనాక్షీ తత్తలే దేవీ దేవాసురనిషేవితా
ఉత్తర దిశగా అవి ఎలావృత ప్రాంతాన్ని అన్ని వైపులా ముంచుతాయి. ఆ ప్రదేశపు ఉపరితలంపై మీనాక్షి దేవి దేవతలు, అసురులు సేవిస్తారు.
నీలామ్బరా రౌద్రముఖీ నీలాలకయుతా చ సా । నాకినాం దేవసంఘానాం ఫలదా వరదా చ సా
ఆమె నీలవస్త్రాలు ధరించి, ఉగ్రమైన ముఖంతో, నీలవర్ణ జడలతో అలంకరించబడింది. ఆకాశవాసులైన దేవతా సమూహాలకు ఫలితాలు, వరాలు ప్రసాదిస్తుంది.
అతిమాన్యాతిపూజ్యా చ మత్తమాతఙ్గగామినీ । మదనోన్మాదినీ మానప్రియా మానప్రియాన్తరా
ఆమె అత్యంత గౌరవనీయురాలు, అత్యంత పూజించబడే దేవి. మత్తయిన ఏనుగు వలె నడుస్తుంది. ప్రేమతో మత్తెక్కించే దేవి, గౌరవాన్ని ఇష్టపడుతుంది, గౌరవాన్ని కోరేవారిని సంతోషపరుస్తుంది.
మారవేగధరా మారపూజితా మారమాదినీ । మయూరవరశోభాఢ్యా శిఖివాహనగర్భభూః
ఆమె మన్మథుని వేగాన్ని కలిగి ఉంది, మన్మథుడు ఆమెను పూజిస్తాడు, ఆమె అతనికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. ఆమె నెమలి అందంతో అలంకరించబడింది, నెమలి వాహనానికి జననస్థానంగా ఉంది.
ఏభిర్నామపదైర్వన్ద్యా దేవీ సా మీనలోచనా । జపతాం స్మరతాం మానదాత్రీ చేశ్వరసఙ్గినీ
ఈ మత్స్యాక్షి దేవిని ఈ పేర్లతో, పదాలతో స్తుతించాలి. వీటిని జపించే వారికి, స్మరించే వారికి ఆమె గౌరవాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఆమె పరమేశ్వరునికి ప్రియమైనది.
తేషాం నదానాం పానీయపానానుగతచేతసామ్ । ప్రజానాం న కదాచిత్స్యాద్వలీపలితలక్షణమ్
ఈ నదుల నీటిని సేవించే వారికి, మనసు అర్పించిన ప్రజలకు, ఎప్పుడూ ముడతలు గానీ, తెల్లజుట్టు గానీ కలుగవు.
క్లమస్వేదాదిదౌర్గన్ధ్యం జరామయమృతిభ్రమాః । శీతోష్ణవాతవైవర్ణ్యముఖోపప్లవసంచయాః
శ్రమ, చెమట వాసన, వృద్ధాప్య భ్రమలు, వ్యాధి, మరణ భయాలు, చలి, వేడి, గాలి వల్ల రంగు మారడం, నోటి వ్యాధులు—
నాపదశ్చైవ జాయన్తే యావజ్జీవం సుఖం భవేత్ । నైరన్తర్యేణ తత్స్యాద్వై సుఖం నిరతిశాయకమ్
ఈ బాధలు ఏవీ కలుగవు. జీవితాంతం సుఖంగా ఉంటారు. ఆ సుఖం నిరంతరం, మరెవరూ పొందలేనంత గొప్పది.
తత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి సన్నివేశం చ తద్గిరేః । సువర్ణమయనామ్నో వై సుమేరోః పర్వతాః పృథక్
ఇప్పుడు ఆ పర్వత నిర్మాణాన్ని, సువర్ణమయమైన సుమేరు పర్వతానికి సంబంధించిన వేర్వేరు పర్వతాలను వివరించబోతున్నాను.
గిరయో వింశతిపరాః కర్ణికాయా ఇవేహ తే । కేసరీభూయ సర్వేఽపి మేరోర్మూలవిభాగకే
అక్కడ ఇరవై పర్వతాలు ఉన్నాయి. అవి కమలపు మధ్యంలోని కర్ణికా చుట్టూ ఉండే రేకుల్లా, సుమేరు పర్వతపు అడుగున వెలుగుల్లా నిలిచిఉన్నాయి.
పరితశ్చోపక్లృప్తాస్తే తేషాం నామాని శృణ్వతః । కురఙ్గః కురగశ్చైవ కుసుమ్భోఽథో వికఙ్కతః
ఆ పర్వతాలను చుట్టూ ఉన్న పేర్లు వినండి: కురంగ, కురగ, కుసుంభ, వికంకట.
త్రికూటః శిశిరశ్చైవ పతఙ్గో రుచకస్తథా । నిషధశ్చ శినీవాసః కపిలః శఙ్ఖ ఏవ చ
త్రికూట, శిశిర, పతంగ, రుచక, నిషధ, శినీవాస, కపిల, శంఖ కూడా ఉన్నాయి.
వైదూర్యశ్చారుధిశ్చైవ హంసో ఋషభ ఏవ చ । నాగః కాలఞ్జరశ్చైవ నారదశ్చేతి వింశతిః
వైదూర్య, ఆరుధి, హంస, ఋషభ, నాగ, కాలంజర, నారద—ఇవి కలిపి ఇరవై పర్వతాలు.
భువనకోశవర్ణనే పర్వతనదీవర్షాదివర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ గిరీ మేరుం చ పూర్వేణ ద్వౌ చాష్టాదశయోజనైః । సహస్రైరాయతౌ చోదగ్ద్విసహస్రం పృథూచ్చకౌ
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: సుమేరు పర్వతానికి తూర్పున, పొడవు పదహారు వేల యోజనాలు, వెడల్పు, ఎత్తు రెండువేల యోజనలున్న రెండు గొప్ప పర్వతాలు ఉన్నాయి.
జఠరో దేవకూటశ్చ తావేతౌ గిరివర్యకౌ । మేరోః పశ్చిమతోఽద్రీ ద్వౌ పవమానస్తథాపరః
ఆ రెండు పర్వతాలకు జఠర, దేవకూట అనే పేర్లు. సుమేరు పర్వతానికి పడమర వైపున మరో రెండు పర్వతాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి పవమాన.
పారియాత్రశ్చ తౌ తావద్విఖ్యాతౌ తుఙ్గవిస్తరౌ । మేరోర్దక్షిణతః ఖ్యాతౌ కైలాసకరవీరకౌ
పారియాత్ర అనే పేరుతో, అవి రెండూ ప్రసిద్ధి చెందినవి, ఎత్తు, వెడల్పు సమానంగా ఉన్నాయి. సుమేరు పర్వతానికి దక్షిణంలో కైలాస, కరవీర అనే ప్రసిద్ధ పర్వతాలు ఉన్నాయి.
ప్రాగాయతౌ పూర్వవృత్తౌ మహాపర్వతరాజకౌ । ఏవం చోత్తరతో మేరోస్త్రిశృఙ్గమకరౌ గిరీ
ఈ రెండు పర్వతాలు ఎత్తు, వెడల్పు సమానంగా, వృత్తాకారంగా ఉన్నాయి. అలాగే, సుమేరు పర్వతానికి ఉత్తరంలో త్రిశృంగ, మకర అనే పర్వతాలు ఉన్నాయి.
ఏతైశ్చాద్రివరైరష్టసంఖ్యైః పరివృతో గిరిః । సుమేరుః కాఞ్చనగిరిః పరిభ్రాజన్ రవిర్యథా
ఈ ఎనిమిది పర్వతాలతో చుట్టుముట్టబడి, సుమేరు అనే బంగారు పర్వతం, సూర్యుడు తన కిరణాలతో వెలిగినట్లుగా ప్రకాశిస్తుంది.
మేరోర్మూర్ధని ధాతుర్హి పురీ పఙ్కజజన్మనః । మధ్యతశ్చోపక్లృప్తేయం దశసాహస్రయోజనైః
సుమేరు పర్వత శిఖరంలో, పద్మజనుడైన ధాతు నగరం ఉంది. మధ్యలో పది వేల యోజనాల పొడవున్న నగరం నిర్మించబడింది.
సమానచతురస్రాం చ శాతకౌమ్భమయీం పురీమ్ । వర్ణయన్తి మహాత్మానః పరావరవిదో బుధాః
ఆ నగరాన్ని మహాత్ములు, పైకీ లోకాలకు తెలిసిన పండితులు, బంగారంతో నిర్మించబడిన, నాలుగు వైపులా సమానంగా ఉన్న నగరంగా వర్ణించారు.
తాం పురీమనులోకానామష్టానామీశిషాం పరాః । పుర్యః ప్రఖ్యాతసౌవర్ణరూపాస్తాశ్చ యథాదిశమ్
ఆ నగరం ఎనిమిది లోకాల పాలకుల పరమ నివాసం. ఈ నగరాలు బంగారు రూపంతో ప్రసిద్ధి చెందినవి. వాటి పేర్లు ఇలా ఉన్నాయి.
యథారూపం సార్ధనేత్రసహస్రప్రమితాః కృతాః । మేరోర్నవ పురాణి స్యుర్మనోవత్యమరావతీ
ప్రతి నగరం వెయ్యిన్నర యోజనాల పరిమాణంలో నిర్మించబడింది. సుమేరు పర్వతానికి తొమ్మిది నగరాలు ఉన్నాయి. అవి మనోవతి, అమరావతి...
తేజోవతీ సంయమనీ తథా కృష్ణాఙ్గనాపరా । శ్రద్ధావతీ గన్ధవతీ తథా చాన్యా మహోదయా
అక్కడ తేజోవతీ, సంయమనీ, కృష్ణాంగన అనే మరొకరు, శ్రద్ధావతీ, గంధవతీ, అలాగే మహోదయ అనే మరోవారు ఉన్నారు.
యశోవతీ చ బ్రహ్మేన్ద్రవహ్న్యాదీనాం యథాక్రమమ్ । తత్రైవ యజ్ఞలిఙ్గస్య విష్ణోర్భగవతో విభోః
అక్కడ యశోవతీ కూడా ఉంది. ఆమె బ్రహ్మ, ఇంద్ర, అగ్ని మొదలైనవారికి వరుసగా చెందింది. అక్కడే యజ్ఞంలో భగవంతుడు విష్ణువు యొక్క గుర్తు కూడా ఉంది.
వామపాదాఙ్గుష్ఠనఖనిర్భిన్నస్య చ నారద । అణ్డోర్ధ్వభాగరన్ధ్రస్య మధ్యాత్సంవిశతీ దివః
నారదా! కుడి పాదపు పెద్దవేలి గోరు ద్వారా అండం పైభాగం మధ్యలో రంధ్రం ఏర్పడింది.
మూర్ధన్యవతతారేయం గఙ్గా సంవిశతీ విభో । లోకానామఖిలానాం చ పాపహారిజలాకులా
ఆ ప్రభువు తలపై నుండి గంగా ప్రవహించి, ఆకాశంలోకి చేరింది. ఆమె నీరు అన్ని లోకాల పాపాలను తొలగించే శక్తితో నిండివుంది.