తత్రత్యానాం చ లోకానాం దేవనాగర్షిరక్షసామ్ । పూజనీయపదా మాన్యా సర్వభూతదయాకరీ
అక్కడి లోకాలందరిలో, ఆ దేవిని దేవతలు, ఋషులు, రాక్షసులు గౌరవంగా పూజిస్తారు. ఆమె స్థానం పూజకు అర్హమైనది, అందరూ గౌరవించే స్థలం, ఆమె సమస్త జీవుల మీద దయ చూపుతుంది.
పావనీ పాపినాం రోగనాశినీ స్మరతామపి । కీర్తితా విఘ్నసంహర్త్రీ మాననీయా దివౌకసామ్
పాపులైన వారిని కూడా పవిత్రురాలిగా చేస్తుంది, ఆమెను స్మరించే వారికి రోగాలను తొలగిస్తుంది. ఆమెను స్తుతించినప్పుడు, ఆమె అన్ని అడ్డంకులను తొలగిస్తుంది, ఆకాశవాసులందరూ ఆమెను గౌరవిస్తారు.
కోకిలాక్షీ కామకలా కరుణా కామపూజితా । కఠోరవిగ్రహా ధన్యా నాకిమాన్యా గభస్తినీ
ఆమె కుయిలిపక్షి కన్నులవంటి కన్నులతో, కోరికల స్వరూపిణిగా, దయతో నిండినవాడిగా, కోరికలు తీరాలని పూజించబడే దేవిగా ఉంది. ఆమె రూపం ఉగ్రంగా ఉంటుంది, ఆమె ధన్యురాలు, దేవతలందరూ గౌరవిస్తారు, ఆమె కాంతివంతంగా ఉంటుంది.
ఏభిర్నామపదైః కామం జపనీయా సదా నృణామ్ । జమ్బూనదీరోధసోర్యా మృత్తికాతీరవర్తినీ
ఈ పేర్లు, లక్షణాలతో ఆమెను మనుషులు ఎప్పుడూ జపించాలి. ఆమె జంబూ నది ఒడ్డున, మట్టిబండ వద్ద నివసిస్తుంది.
జమ్బూరసేనానువిద్ధ్యమానా వాయ్వర్కయోగతః । విద్యాధరామరస్త్రీణాం భూషణం వివిధం మహత్
జంబూ వృక్ష సైన్యం గాలితో, సూర్యుడి శక్తితో కలిసిపోతూ, విద్యాధర మరియు దేవతా స్త్రీలకు వివిధ రకాల గొప్ప అలంకారాలు ఏర్పడతాయి.
జామ్బూనదం సువర్ణం చ ప్రోక్తం దేవవినిర్మితమ్ । యత్సువర్ణం చ విబుధా యోషిద్భిః కాముకాః సదా
జాంబూనదం అనే బంగారం దేవతల చేత తయారైనదిగా చెప్పబడింది. ఆ బంగారాన్ని దేవతా స్త్రీలు ఎప్పుడూ అలంకరణకు ఉపయోగిస్తారు.
ముకుటం కటిసూత్రం చ కేయూరాదీన్ప్రకుర్వతే । మహాకదమ్బః సమ్ప్రోక్తః సుపార్శ్వగిరిసంస్థితః
దానితో వారు ముకుటాలు, నడికట్టులు, కంకణాలు మరియు ఇతర ఆభరణాలు తయారు చేస్తారు. మహా కదంబ వృక్షం సుపార్శ్వ అనే పర్వతంపై ఉంది అని చెబుతారు.
తస్య కోటరదేశేభ్యః పఞ్చ ధారాశ్చ యాః స్మృతాః । సుపార్శ్వగిరిమూర్ధ్నీహ పతన్త్యేతా భువం గతాః
ఆ వృక్షపు కొమ్మల నుండి ఐదు ప్రవాహాలు ఉద్భవిస్తాయని గుర్తించబడింది. అవి ఇక్కడ సుపార్శ్వ పర్వత శిఖరంపై నుంచి భూమిని చేరుతాయి.
మధుధారాః పఞ్చ తాస్తు పశ్చిమేలావృతం ప్లుతాః । యాశ్చోపభుజ్యమానానాం దేవానాం ముఖగన్ధభృత్
ఆ ఐదు తేనె ప్రవాహాలు పశ్చిమ దిశగా ప్రవహిస్తూ, ఎప్పుడూ పొంగిపోతుంటాయి. వాటిని దేవతలు సేవించినప్పుడు వారి నోరు పరిమళంగా మారుతుంది.
వాయుః సమన్తతోఽగచ్ఛఞ్ఛతయోజనవాసనః । ధారేశ్వరీ మహాదేవీ భక్తానాం కార్యకారిణీ
వాయువు అన్ని వైపులా వెదజల్లుతూ, వంద యోజనల దూరం వరకు పరిమళాన్ని తీసుకెళ్తుంది. ఆ ప్రవాహాల దేవత అయిన మహాదేవి భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చుతుంది.
దేవపూజ్యా మహోత్సాహా కాలరూపా మహాననా । వసతే కర్మఫలదా కాన్తారగ్రహణేశ్వరీ
ఆమె దేవతలచే పూజించబడుతుంది, గొప్ప ఉత్సాహంతో ఉంటుంది, కాల స్వరూపిణిగా, విశాలమైన ముఖంతో ఉంటుంది. ఆమె కర్మఫలాలను ప్రసాదించేవారిగా, అరణ్య పర్వతాలకు అధిపతిగా నివసిస్తుంది.
కరాలదేహా కాలాఙ్గీ కామకోటిప్రవర్తినీ । ఇత్యేతైర్నామభిః పూజ్యా దేవీ సర్వసురేశ్వరీ
కఠినమైన శరీరంతో, నల్లవర్ణ అవయవాలతో, అనేక కోరికలను నెరవేర్చే విధంగా ప్రవర్తిస్తుంది. ఈ పేర్లతో ఆ దేవిని, సమస్త దేవతాధిపతిని, పూజిస్తారు.
ఏవం కుముదరూఢో యో నామ్నా శతబలో వటః । తత్స్కన్ధేభ్యోఽధోముఖాశ్చ నదాః కుముదమూర్ధతః
ఇలా, శతబల అనే వటవృక్షంపై కుముదుడు అధిరోహించి ఉన్నాడు. ఆ వృక్షపు కొమ్మల నుండి నదులు కిందికి ప్రవహిస్తూ, కుముద పర్వత శిఖరాన్ని చేరుతాయి.
పయోదధిమధుఘృతగుడాన్నాద్యమ్బరాదిభిః । శయ్యాసనాద్యాభరణైః సర్వే కామదుఘాశ్చ తే
పాలు, తేనె, నెయ్యి, బెల్లం, అన్నం, వస్త్రాలు మరియు ఇతర వస్తువులతో పాటు, మంచాలు, ఆసనాలు, ఆభరణాలు—ఇవి అన్నీ వారికి కోరిక తీరుస్తాయి.
ఉత్తరేణేలావృతం తే ప్లావయన్తి సమన్తతః । మీనాక్షీ తత్తలే దేవీ దేవాసురనిషేవితా
ఉత్తర దిశగా అవి ఎలావృత ప్రాంతాన్ని అన్ని వైపులా ముంచుతాయి. ఆ ప్రదేశపు ఉపరితలంపై మీనాక్షి దేవి దేవతలు, అసురులు సేవిస్తారు.
నీలామ్బరా రౌద్రముఖీ నీలాలకయుతా చ సా । నాకినాం దేవసంఘానాం ఫలదా వరదా చ సా
ఆమె నీలవస్త్రాలు ధరించి, ఉగ్రమైన ముఖంతో, నీలవర్ణ జడలతో అలంకరించబడింది. ఆకాశవాసులైన దేవతా సమూహాలకు ఫలితాలు, వరాలు ప్రసాదిస్తుంది.
అతిమాన్యాతిపూజ్యా చ మత్తమాతఙ్గగామినీ । మదనోన్మాదినీ మానప్రియా మానప్రియాన్తరా
ఆమె అత్యంత గౌరవనీయురాలు, అత్యంత పూజించబడే దేవి. మత్తయిన ఏనుగు వలె నడుస్తుంది. ప్రేమతో మత్తెక్కించే దేవి, గౌరవాన్ని ఇష్టపడుతుంది, గౌరవాన్ని కోరేవారిని సంతోషపరుస్తుంది.
మారవేగధరా మారపూజితా మారమాదినీ । మయూరవరశోభాఢ్యా శిఖివాహనగర్భభూః
ఆమె మన్మథుని వేగాన్ని కలిగి ఉంది, మన్మథుడు ఆమెను పూజిస్తాడు, ఆమె అతనికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. ఆమె నెమలి అందంతో అలంకరించబడింది, నెమలి వాహనానికి జననస్థానంగా ఉంది.
ఏభిర్నామపదైర్వన్ద్యా దేవీ సా మీనలోచనా । జపతాం స్మరతాం మానదాత్రీ చేశ్వరసఙ్గినీ
ఈ మత్స్యాక్షి దేవిని ఈ పేర్లతో, పదాలతో స్తుతించాలి. వీటిని జపించే వారికి, స్మరించే వారికి ఆమె గౌరవాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఆమె పరమేశ్వరునికి ప్రియమైనది.
తేషాం నదానాం పానీయపానానుగతచేతసామ్ । ప్రజానాం న కదాచిత్స్యాద్వలీపలితలక్షణమ్
ఈ నదుల నీటిని సేవించే వారికి, మనసు అర్పించిన ప్రజలకు, ఎప్పుడూ ముడతలు గానీ, తెల్లజుట్టు గానీ కలుగవు.
క్లమస్వేదాదిదౌర్గన్ధ్యం జరామయమృతిభ్రమాః । శీతోష్ణవాతవైవర్ణ్యముఖోపప్లవసంచయాః
శ్రమ, చెమట వాసన, వృద్ధాప్య భ్రమలు, వ్యాధి, మరణ భయాలు, చలి, వేడి, గాలి వల్ల రంగు మారడం, నోటి వ్యాధులు—
నాపదశ్చైవ జాయన్తే యావజ్జీవం సుఖం భవేత్ । నైరన్తర్యేణ తత్స్యాద్వై సుఖం నిరతిశాయకమ్
ఈ బాధలు ఏవీ కలుగవు. జీవితాంతం సుఖంగా ఉంటారు. ఆ సుఖం నిరంతరం, మరెవరూ పొందలేనంత గొప్పది.
తత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి సన్నివేశం చ తద్గిరేః । సువర్ణమయనామ్నో వై సుమేరోః పర్వతాః పృథక్
ఇప్పుడు ఆ పర్వత నిర్మాణాన్ని, సువర్ణమయమైన సుమేరు పర్వతానికి సంబంధించిన వేర్వేరు పర్వతాలను వివరించబోతున్నాను.
గిరయో వింశతిపరాః కర్ణికాయా ఇవేహ తే । కేసరీభూయ సర్వేఽపి మేరోర్మూలవిభాగకే
అక్కడ ఇరవై పర్వతాలు ఉన్నాయి. అవి కమలపు మధ్యంలోని కర్ణికా చుట్టూ ఉండే రేకుల్లా, సుమేరు పర్వతపు అడుగున వెలుగుల్లా నిలిచిఉన్నాయి.
పరితశ్చోపక్లృప్తాస్తే తేషాం నామాని శృణ్వతః । కురఙ్గః కురగశ్చైవ కుసుమ్భోఽథో వికఙ్కతః
ఆ పర్వతాలను చుట్టూ ఉన్న పేర్లు వినండి: కురంగ, కురగ, కుసుంభ, వికంకట.
త్రికూటః శిశిరశ్చైవ పతఙ్గో రుచకస్తథా । నిషధశ్చ శినీవాసః కపిలః శఙ్ఖ ఏవ చ
త్రికూట, శిశిర, పతంగ, రుచక, నిషధ, శినీవాస, కపిల, శంఖ కూడా ఉన్నాయి.
వైదూర్యశ్చారుధిశ్చైవ హంసో ఋషభ ఏవ చ । నాగః కాలఞ్జరశ్చైవ నారదశ్చేతి వింశతిః
వైదూర్య, ఆరుధి, హంస, ఋషభ, నాగ, కాలంజర, నారద—ఇవి కలిపి ఇరవై పర్వతాలు.
భువనకోశవర్ణనే పర్వతనదీవర్షాదివర్ణనమ్ శ్రీనారాయణ ఉవాచ గిరీ మేరుం చ పూర్వేణ ద్వౌ చాష్టాదశయోజనైః । సహస్రైరాయతౌ చోదగ్ద్విసహస్రం పృథూచ్చకౌ
శ్రీనారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: సుమేరు పర్వతానికి తూర్పున, పొడవు పదహారు వేల యోజనాలు, వెడల్పు, ఎత్తు రెండువేల యోజనలున్న రెండు గొప్ప పర్వతాలు ఉన్నాయి.
జఠరో దేవకూటశ్చ తావేతౌ గిరివర్యకౌ । మేరోః పశ్చిమతోఽద్రీ ద్వౌ పవమానస్తథాపరః
ఆ రెండు పర్వతాలకు జఠర, దేవకూట అనే పేర్లు. సుమేరు పర్వతానికి పడమర వైపున మరో రెండు పర్వతాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి పవమాన.
పారియాత్రశ్చ తౌ తావద్విఖ్యాతౌ తుఙ్గవిస్తరౌ । మేరోర్దక్షిణతః ఖ్యాతౌ కైలాసకరవీరకౌ
పారియాత్ర అనే పేరుతో, అవి రెండూ ప్రసిద్ధి చెందినవి, ఎత్తు, వెడల్పు సమానంగా ఉన్నాయి. సుమేరు పర్వతానికి దక్షిణంలో కైలాస, కరవీర అనే ప్రసిద్ధ పర్వతాలు ఉన్నాయి.