ధ్యాయతస్తస్య నాసాగ్రాద్విరఞ్చేః సహసానఘ । వరాహపోతో నిరగాదేకాఙ్గులప్రమాణతః
ఆయన ధ్యానం చేస్తుండగా, పాపరహితుడా! బ్రహ్మ ముక్కు చివర నుంచి అకస్మాత్తుగా ఒక చిన్న పంది, వేలంత పరిమాణంలో బయటకు వచ్చింది.
తస్యైవ పశ్యతః ఖస్థః క్షణేన కిల నారద । కరిమాత్రం ప్రవవృధే తదద్భూతతమం హ్యభూత్
ఆయన చూస్తుండగానే, నారదా! ఆ పంది క్షణంలోనే ఆకాశంలో ఏనుగు పరిమాణానికి పెరిగింది. అది నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
మరీచిముఖ్యైర్విప్రేన్ద్రైః సనకాద్యైశ్చ నారద । తద్దృష్ట్వా సౌకరం రూపం తర్కయామాస పద్మభూః
మరీచి మొదలైన మహర్షులతో పాటు సనకుడు, నారదుడు కూడా ఆ వరాహ స్వరూపాన్ని చూశారు. అప్పుడు పద్మజనుడు అయిన బ్రహ్మ ఆ దృశ్యాన్ని గమనించి లోతుగా ఆలోచించసాగాడు.
కిమేతత్సౌకరవ్యాజం దివ్యం సత్త్వమవస్థితమ్ । అత్యాశ్చర్యమిదం జాతం నాసికాయా వినిఃసృతమ్
ఈ వరాహ రూపంలో కనిపిస్తున్న ఈ దివ్యమైన ప్రాణి ఏమిటి? ముక్కు నుంచి వెలువడిన ఈ అద్భుతమైన సంఘటన నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
దృష్టోఽఙ్గుష్ఠశిరోమాత్రః క్షణాచ్ఛైలేన్ద్రసన్నిభః । ఆహోస్విద్భగవాన్కిం వా యజ్ఞో మే ఖేదయన్మనః
మొదట ఇది బొటనవేలు తలంత పరిమాణంలో కనిపించింది, కాని వెంటనే పర్వతం లాంటి పెద్దదిగా మారింది. ఇది భగవంతుడేనా? లేక నా యజ్ఞం వల్ల నా మనస్సు కలవరపడుతోందా?
ఇతి తర్కయతస్తస్య బ్రహ్మణః పరమాత్మనః । వరాహరూపో భగవాఞ్జగర్జాచలసన్నిభః
ఇలా బ్రహ్మ ఆలోచిస్తున్న సమయంలో, ఆ పరమాత్మ అయిన వరాహ స్వరూపధారి భగవంతుడు పర్వతం మాదిరిగా గర్జించాడు.
విరఞ్చిం హర్షయామాస సంహతాంశ్చ ద్విజోత్తమాన్ । స్వగర్జశబ్దమాత్రేణ దిక్ప్రాన్తమనునాదయన్
ఆ గర్జన శబ్దంతో విరంచి బ్రహ్మను, అక్కడ ఉన్న మహర్షులను ఆనందింపజేశాడు. ఆ గర్జనతో దిక్కులన్నీ మారుమోగిపోయాయి.
తే నిశమ్య స్వఖేదస్య క్షయితుం ఘుర్ధురస్వనమ్ । జనస్తపఃసత్యలోకవాసినోఽమరవర్యకాః
ఆ ఘనమైన గర్జన శబ్దాన్ని విని, తమ బాధను తొలగించేందుకు వచ్చినదిగా భావించి జన, తప, సత్య లోకాల్లో నివసించే దేవతలు, అమరులు అందరూ శ్రద్ధగా విన్నారు.
ఛన్దోమయైః స్తోత్రవరైర్ఋక్సామాథర్వసమ్భవైః । వచోభిః పురుషం త్వాద్యం ద్విజేన్ద్రాః పర్యవాకిరన్
ఆ సమయంలో అక్కడ ఉన్న ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు ఋగ్వేద, సామవేద, అథర్వవేద మంత్రాలతో భగవంతుణ్ణి స్తుతిస్తూ చుట్టుముట్టారు.
తేషాం స్తోత్రం నిశమ్యాద్యో భగవాన్ హరిరీశ్వరః । కృపావలోకమాత్రేణానుగహీత్వాప ఆవిశత్
వారు పాడిన స్తోత్రాన్ని విని, భగవంతుడు హరి కరుణతో ఒక చూపు వేసి, వారి భక్తిని అంగీకరించి, జలంలోకి ప్రవేశించాడు.
తస్యాన్తర్విశతః క్రూరసటాఘాతప్రపీడితః । సముద్రోఽథాబ్రవీద్దేవ రక్ష మాం శరణార్తిహన్
అతడు లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు, అతని భయంకరమైన దంతాల తాకిడితో బాధపడిన సముద్రుడు, 'దేవా! శరణు కోరినవారిని రక్షించే వాడా, నన్ను కాపాడు' అని ప్రార్థించాడు.
ఇత్యాకర్ణ్య సముద్రోక్తం వచనం హరిరీశ్వరః । విదారయఞ్జలచరాఞ్జగామాన్తర్జలే విభుః
సముద్రుడు చెప్పిన మాటలు విని, భగవంతుడు హరి తన చేతులతో జలాన్ని విడదీసి లోతుగా లోపలికి వెళ్లాడు.
ఇతస్తతోఽభిధావన్సన్ విచిన్వన్పృథివీం ధరామ్ । ఆఘ్రాయాఘ్రాయ సర్వేశో ధరామాసాదయచ్ఛనైః
అతడు అక్కడక్కడా తిరుగుతూ, భూమిని వెతుకుతూ, మళ్లీ మళ్లీ వాసన పడి, చివరకు భూమిని నెమ్మదిగా కనుగొన్నాడు.
అనర్జలగతాం భూమిం సర్వసత్త్వాశ్రయాం తదా । భూమిం స దేవదేవేశో దంష్ట్రయోదాజహార తామ్
అప్పుడు దేవతల దేవుడు తన దంతాలతో, నీటిలో మునిగిపోయి అన్ని జీవులకు ఆధారమైన భూమిని పైకి ఎత్తాడు.
తాం సముద్ధృత్య దంష్టాగ్రే యజ్ఞేశో యజ్ఞపూరూషః । శుశుభే దిగ్గజో యద్వదుద్ధృత్యాథ సుపద్మీనీమ్
దంతాల చివర భూమిని పైకి తీసి, యజ్ఞేశ్వరుడు, యజ్ఞపురుషుడు, ఏనుగు అందమైన కమలాన్ని పైకి ఎత్తినట్లు ప్రకాశించాడు.
తం దృష్ట్వా దేవదేవేశో విరఞ్చిః సమనుః స్వరాట్ । తుష్టావ వాగ్భిర్దేవేశం దంష్ట్రోద్ధతవసున్ధరమ్
ఆ దేవతల దేవుణ్ణి, దంతంతో భూమిని పైకి ఎత్తిన భగవంతుణ్ణి, విరంచి బ్రహ్మ, మనువు, స్వయంభువు కలిసి వాక్యాలతో స్తుతించారు.
బ్రహ్మోవాచ జితం తే పుణ్డరీకాక్ష భక్తానామార్తినాశన । ఖర్వీకృతసురాధార సర్వకామఫలప్రద
బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'పద్మనయనా! భక్తుల బాధను తొలగించేవాడా! దేవతల అహంకారాన్ని తగ్గించేవాడా! అన్ని కోరికలను నెరవేర్చేవాడా! నీకు జయం కలగాలి.'
ఇయం చ ధరణీ దేవ శోభతే వసుధా తవ । పద్యినీవ సుపత్రాఢ్యా మతఙ్గజకరోద్ధృతా
ప్రభూ! ఈ భూమి నీదై ప్రకాశిస్తోంది. పెద్ద ఏనుగు తన సొంపైన సొగసైన కమలాన్ని తినుకుతో పైకి ఎత్తినట్లు, నీ భూమి కూడా అద్భుతంగా కనిపిస్తోంది.
ఇదం చ తే శరీరం వై శోభతే భూమిసఙ్గమాత్ । ఉద్ధృతామ్బుజశుణ్డాగ్రకరీన్ద్రతనుసన్నిభమ్
భూమిని తాకినందువల్ల నీ శరీరం కూడా, కమలాన్ని తన సొండతో పైకి ఎత్తిన ఏనుగు శరీరంలా ప్రకాశిస్తోంది.
నమో నమస్తే దేవేశ సృష్టిసంహారకారక । దానవానాం వినాశాయ కృతనానాకృతే ప్రభో
దేవతల అధినాయకుడా! సృష్టి, లయానికి కారణమైనవాడా! దానవులను నాశనం చేయడానికి అనేక రూపాలు ధరించేవాడా! ప్రభూ! నీకు నమస్కారం, నమస్కారం.
అగ్రతశ్చ నమస్తేఽస్తు పృష్ఠతశ్చ నమో నమః । సర్వామరాధారభూత బృహద్ధామ నమోఽస్తు తే
ముందు నుంచీ నీకు నమస్కారం, వెనుక నుంచీ మళ్లీ నమస్కారం. దేవతలందరికీ ఆధారమైన మహత్తరమైన నివాసమూ అయినవాడా, నీకు నా వందనం.
త్వయాహం చ ప్రజాసర్గే నియుక్త: శక్తిబృంహితః । త్వదాజ్ఞావశతః సర్గం కరోమి వికరోమి చ
నీ శక్తితో నేను ప్రజలను సృష్టించేందుకు నియమించబడ్డాను. నీ ఆజ్ఞతోనే సృష్టిని చేస్తూ, మార్పులు కూడా తేవడం జరుగుతోంది.
త్వత్సహాయేన దేవేశా అమరాశ్చ పురా హరే । సుధాం విభేజిరే సర్వే యథాకాలం యథాబలమ్
నీ సహాయంతో, దేవతల అధినాయకుడా, పూర్వకాలంలో అమరులు అందరూ, హరివు, తమ శక్తికి తగినట్లు, సమయానుసారం అమృతాన్ని పంచుకున్నారు.
ఇన్ద్రస్త్రిలోకీసామ్రాజ్యం లబ్ధవాంస్తన్నిదేశత: । భూనక్తి లక్ష్మీం బహులాం సురసంఘప్రపూజిత:
నీ ఆజ్ఞతో ఇంద్రుడు మూడు లోకాలకు అధిపతిగా అయ్యాడు. అతడు అపారమైన ఐశ్వర్యాన్ని అనుభవిస్తూ, దేవతలందరి చేత గౌరవింపబడుతున్నాడు.
వహ్నిః పావకతాం లబ్ధ్వా జాఠరాదివిభేదతః । దేవాసురమనుష్యాణాం కరోత్యాప్యాయనం తథా
అగ్ని తాను కాల్చే శక్తిని పొంది, జఠరాగ్ని మొదలైన రూపాల్లో విభజింపబడి, దేవతలు, అసురులు, మనుషులందరికీ పోషణను అందిస్తున్నాడు.
ధర్మరాజోఽథ పితృణామధిపః సర్వకర్మదృక । కర్మణాం ఫలదాతాసౌ త్వన్నియోగాదధీశ్వరః
ధర్మరాజు, పితృదేవతలకు అధిపతి, అన్ని కర్మలను పర్యవేక్షించే వాడు, కర్మఫలాలను ఇచ్చేవాడు, నీ ఆజ్ఞతో పరిపాలకుడయ్యాడు.
నైర్ఋతో రక్షసామీశో యక్షో విఘ్నవినాశన: । సర్వేషాం ప్రాణినాం కర్మసాక్షీ త్వత్తః ప్రజాయతే
నైరితి రాక్షసులకు అధిపతి, యక్షుడు విఘ్నాలను తొలగించేవాడు, అన్ని ప్రాణుల కర్మాలకు సాక్షిగా ఉండేవాడు, నీవు అతన్ని సృష్టించావు.
వరుణో యాదసామీశో లోకపాలో జలాధిపః । త్వదాజ్ఞాబలమాశ్రిత్య లోకపాలత్వమాగతః
వరుణుడు జలజంతువులకు అధిపతి, లోకపాలకుడు, నీటి అధిపతి. నీ శక్తిని ఆశ్రయించి లోకపాలుడయ్యాడు.
వాయుర్గన్ధవహ: సర్వభూతప్రాణనకారణమ్ । జాతస్తవ నిదేశేన లోకపాలో జగద్గురుః
వాయువు పరిమళాన్ని మోసేవాడు, అన్ని ప్రాణులకు జీవనాధారమైన వాడు. నీ ఆజ్ఞతో జన్మించి, లోకపాలుడూ, జగత్తుకు గురువుగా ఉన్నాడు.
కుబేరః కిన్నరాదీనాం యక్షాణాం జీవనాశ్రయః । త్వదాజ్ఞాన్తర్గతః సర్వలోకపేషు చ మాన్యభూ
కుబేరుడు కిన్నరులు, యక్షులకు జీవనాధారమైన వాడు. అతడు నీ ఆజ్ఞలో ఉండి, అన్ని లోకపాలకులలో గౌరవింపబడుతున్నాడు.