దేవీగీతాయాం శ్రీదేవ్యాః పూజావిధివర్ణనమ్ హిమాలయ ఉవాచ దేవదేవి మహేశాని కరుణాసాగరేఽమ్బికే । బ్రూహి పూజావిధిం సమ్యగ్యథావదధునా నిజమ్
హిమాలయుడు ఇలా అడిగాడు: దేవతల దేవి, మహేశ్వరి, కరుణామయి అంబికే! ఇప్పుడు మీకు ఇష్టమైన పూజ విధానాన్ని సరిగ్గా చెప్పండి.
శ్రీదేవ్యువాచ వక్ష్యే పూజావిధిం రాజన్నమ్బికాయా యథా ప్రియమ్ । అత్యన్తశ్రద్ధయా సార్ధం శృణు పర్వతపుఙ్గవ
శ్రీదేవి ఇలా చెప్పింది: రాజా! అంబికకు ఇష్టమైన పూజ విధానాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను. పరమ విశ్వాసంతో విను, పర్వతశ్రేష్ఠా!
ద్వివిధా మమ పూజా స్యాద్ బాహ్యా చాభ్యన్తరాపి చ । బాహ్యాపి ద్వివిధా ప్రోక్తా వైదికీ తాన్త్రికీ తథా
నా పూజ రెండు విధాలుగా ఉంటుంది — బాహ్యంగా, అంతరంగా. ఆ బాహ్య పూజ కూడా రెండు రకాలుగా చెప్పబడింది — వేదపద్ధతి, తాంత్రిక పద్ధతి.
వైదిక్యర్చాపి ద్వివిధా మూర్తిభేదేన భూధర । వైదికీ వైదికైః కార్యా వేదదీక్షాసమన్వితైః
పర్వతా! వేదపద్ధతి పూజ కూడా మూర్తి ఆధారంగా రెండు రకాలుగా ఉంటుంది. వేదపద్ధతి పూజ వేదదీక్ష పొందినవారు చేయాలి.
తన్త్రోక్తదీక్షావద్భిస్తు తాన్త్రికీ సంశ్రితా భవేత్ । ఇత్థం పూజారహస్యం చ న జ్ఞాత్వా విపరీతకమ్
తాంత్రిక పద్ధతి పూజ తంత్రాల్లో చెప్పిన విధంగా దీక్ష పొందినవారు చేయాలి. ఈ పూజ రహస్యాన్ని తెలియక తప్పుగా చేసే వారు—
కరోతి యో నరో మూఢః స పతత్యేవ సర్వథా । తత్ర యా వైదికీ ప్రోక్తా ప్రథమా తాం వదామ్యహమ్
అలాంటి మూర్ఖుడు తప్పక పతించిపోతాడు. ఇందులో ముందుగా చెప్పబడిన వేదపద్ధతి పూజను నేను వివరంగా చెబుతాను.
యన్మే సాక్షాత్పరం రూపం దృష్ట్వానసి భూధర । అనన్తశీర్షనయనమనన్తచరణం మహత్
పర్వతా! నీవు ప్రత్యక్షంగా చూసిన నా పరమరూపం — అనంతమైన తలలు, కళ్ళు, పాదాలు, విస్తారమైనది —
సర్వశక్తిసమాయుక్తం ప్రేరకం యత్పరాత్పరమ్ । తదేవ పూజయేన్నిత్యం నమేద్ ధ్యాయేత్స్మరేదపి
అన్ని శక్తులతో కూడినది, పరమమైనది, ప్రేరేపించేది — దానినే ఎప్పుడూ పూజించాలి, నమస్కరించాలి, ధ్యానించాలి, స్మరించాలి.
ఇత్యేతత్ప్రథమార్చాయాః స్వరూపం కథితం నగ । శాన్తః సమాహితమనా దమ్భాహఙ్కారవర్జితః
ఇలా మొదటి పూజ స్వరూపాన్ని వివరించాను, పర్వతా! మనస్సు ప్రశాంతంగా, ఏకాగ్రంగా, దంభం, అహంకారం లేకుండా ఉండాలి.
తత్పరో భవ తద్యాజీ తదేవ శరణం వ్రజ । తదేవ చేతసా పశ్య జప ధ్యాయస్వ సర్వదా
దానికే పరాయణుడవు, దానినే పూజించు, దానినే ఆశ్రయించు. మనసుతో దానిని దర్శించు, జపించు, ఎల్లప్పుడూ ధ్యానం చేయు.
అనన్యయా ప్రేమయుక్తభక్త్యా మద్భావమాశ్రితః । యజ్ఞైర్యజ తపోదానైర్మామేవ పరితోషయ
ఏకాగ్ర ప్రేమతో, నా స్వరూపాన్ని ఆశ్రయించి, యజ్ఞాలు, తపస్సు, దానాలతో నన్ను పూజించు, నన్నే సంతుష్టిపరచు.
ఇత్థం మమానుగ్రహతో మోక్ష్యసే భవబన్ధనాత్ । మత్పరా యే మదాసక్తచిత్తా భక్తవరా మతాః
ఇలా నా కృపతో నీవు జనన మరణ బంధనాల నుండి విముక్తి పొందుతావు. నన్ను పరమంగా ఆశ్రయించి, నా మీద మనస్సు పెట్టినవారు ఉత్తమ భక్తులు.
ప్రతిజానే భవాదస్మాదుద్ధరామ్యచిరేణ తు । ధ్యానేన కర్మయుక్తేన భక్తిజ్ఞానేన వా పునః
నేను వాగ్దానం చేస్తున్నాను — ధ్యానం, కర్మతో, లేదా భక్తి, జ్ఞానంతో, వారిని త్వరగా ఈ సంసార బంధనాల నుండి విడిపిస్తాను.
ప్రాప్యాహం సర్వథా రాజన్న తు కేవలకర్మభిః । ధర్మాత్సఞ్జాయతే భక్తిర్భక్త్యా సఞ్జాయతే పరమ్
రాజా! అన్ని విధాలుగా నన్ను పొందవచ్చు, కాని కేవలం కర్మలతో కాదు. ధర్మం వల్ల భక్తి కలుగుతుంది, భక్తి వల్ల పరమ పదం లభిస్తుంది.
శ్రుతిస్మృతిభ్యాముదితం యత్స ధర్మః ప్రకీర్తితః । అన్యశాస్త్రేణ యః ప్రోక్తో ధర్మాభాసః స ఉచ్యతే
శృతి, స్మృతుల్లో చెప్పినదే ధర్మం. ఇతర గ్రంథాల్లో చెప్పినది ధర్మం లాంటి రూపమే, కానీ నిజమైనది కాదు.
సర్వజ్ఞాత్సర్వశక్తేశ్చ మత్తో వేదః సముత్థితః । అజ్ఞానస్య మమాభావాదప్రమాణా న చ శ్రుతిః
సర్వజ్ఞ, సర్వశక్తి కలిగిన నన్నుంచి వేదం ఉద్భవించింది. నాలో అజ్ఞానం ఉండదు కాబట్టి, శృతి ఎప్పుడూ అప్రమాణం కాదు.
స్మృతయశ్చ శ్రుతేరర్థం గృహీత్వైవ చ నిర్గతాః । మన్వాదీనాం శ్రుతీనాం చ తతః ప్రామాణ్యమిష్యతే
స్మృతులు అన్నీ కూడా శృతి యొక్క అర్థాన్ని తీసుకొని ఏర్పడ్డాయి. అందువల్ల మనువు మొదలైనవారి శృతులు ప్రామాణికమని అంగీకరించబడింది.
క్వచిత్కదాచిత్తన్త్రార్థకటాక్షేణ పరోదితమ్ । ధర్మం వదన్తి సోంఽశస్తు నైవ గ్రాహ్యోఽస్తి వైదికైః
కొన్ని చోట్ల, కొన్ని సందర్భాల్లో తంత్రాల అర్థాన్ని కొంతమేర చూసి ధర్మాన్ని చెప్పినప్పటికీ, ఆ భాగాన్ని వేదాన్ని అనుసరించే వారు స్వీకరించరాదు.
అన్యేషాం శాస్త్రకర్తౄణామజ్ఞానప్రభవత్వతః । అజ్ఞానదోషదుష్టత్వాత్తదుక్తేర్న ప్రమాణతా
ఇతర శాస్త్రాలను రచించినవారు అజ్ఞానానికి లోనవుతారు. వారి మాటలు అజ్ఞానదోషంతో కలుషితమై ఉంటాయి. అందువల్ల వాటికి ప్రామాణ్యత లేదు.
తస్మాన్ముముక్షుర్ధర్మార్థం సర్వథా వేదమాశ్రయేత్ । రాజాజ్ఞా చ యథా లోకే హన్యతే న కదాచన
కాబట్టి మోక్షాన్ని కోరేవాడు ఎల్లప్పుడూ ధర్మార్థం కోసం వేదాన్ని ఆశ్రయించాలి. ప్రపంచంలో రాజాజ్ఞను ఎప్పుడూ ఎవరూ ఉల్లంఘించరు కదా, అలాగే.
సర్వేశాన్యా మమాజ్ఞా సా శ్రుతిస్త్యాజ్యా కథం నృభిః । మదాజ్ఞారక్షణార్థం తు బ్రహ్మక్షత్రియజాతయః
అన్ని ఆజ్ఞల్లో నా ఆజ్ఞే ప్రధానమైనది. నా ఆజ్ఞ అయిన శృతిని మనుషులు ఎలా వదులుతారు? నా ఆజ్ఞను కాపాడటానికి బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు నా చేత సృష్టించబడ్డారు.
మయా సృష్టాస్తతో జ్ఞేయం రహస్యం మే శ్రుతేర్వచః । యదా యదా హి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భూధర
కాబట్టి శృతి వాక్యం నా రహస్యమని తెలుసుకో. భూధరా! ధర్మం తగ్గిపోతూ, అధర్మం పెరిగే ప్రతిసారి,
అభ్యుత్థానమధర్మస్య తదా వేషాన్బిభర్మ్యహమ్ । దేవదైత్యవిభాగశ్చాప్యత ఏవాభవన్నృప
అప్పుడు నేను色色 రూపాలు ధరిస్తాను. రాజా! అలా దేవతలు, దానవులు అనే విభాగం ఏర్పడింది.
యే న కుర్వన్తి తద్ధర్మం తచ్ఛిక్షార్థం మయా సదా । సమ్పాదితాస్తు నరకాస్త్రాసో యచ్ఛ్రవణాద్భవేత్
ఆ ధర్మాన్ని పాటించని వారికి బుద్ధి చెప్పేందుకు నేను ఎప్పుడూ నరకాలను సృష్టించాను. వాటి పేరే వినగానే భయం కలుగుతుంది.
యో వేదధర్మముజ్ఝిత్య ధర్మమన్యం సమాశ్రయేత్ । రాజా ప్రవాసయేద్దేశాన్నిజాదేతానధర్మిణః
వేదధర్మాన్ని వదిలి, వేరే ధర్మాన్ని ఆశ్రయించే వారిని రాజు తన దేశం నుంచి వెళ్లగొట్టాలి.
బ్రాహ్మణైర్న చ సమ్భాష్యాః పఙ్క్తిగ్రాహ్యా న చ ద్విజైః । అన్యాని యాని శాస్త్రాణి లోకేఽస్మిన్వివిధాని చ
బ్రాహ్మణులు వారితో మాట్లాడకూడదు. ద్విజులు వారికి పంక్తిలో చోటివ్వకూడదు. ఈ లోకంలో ఉన్న ఇతర ఎన్నో శాస్త్రాలు కూడా,
శ్రుతిస్మృతివిరుద్ధాని తామసాన్యేవ సర్వశః । వామం కాపాలకం చైవ కౌలకం భైరవాగమః
శృతి, స్మృతులకు విరుద్ధంగా ఉన్నవి అన్నీ తామసిక స్వభావం కలవే. వాటిలో వామ, కపాలిక, కౌల, భైరవాగమాలు ఉన్నాయి.
శివేన మోహనార్థాయ ప్రణీతో నాన్యహేతుకః । దక్షశాపాద్ భృగోః శాపాద్దధీచస్య చ శాపతః
ఈ ఆగమాలు శివుడు మోహానికి మాత్రమే రూపొందించాడు, వేరే కారణం లేదు. దక్ష, భృగు, దధీచి శాపాల వల్లే ఇవి పుట్టాయి.
దగ్ధా యే బ్రాహ్మణవరా వేదమార్గబహిష్కృతాః । తేషాముద్ధరణార్థాయ సోపానక్రమతః సదా
వేదమార్గం నుండి బహిష్కరించబడి, దహింపబడిన ఉత్తమ బ్రాహ్మణుల ఉద్ధరణ కోసం, ఎప్పుడూ ఓపికగా నడిపించే మార్గాన్ని ఏర్పరిచాను.
శైవాశ్చ వైష్ణవాశ్శ్చైవ సౌరాః శాక్తాస్తథైవ చ । గాణపత్యా ఆగమాశ్చ ప్రణీతాః శఙ్కరేణ తు
అందువల్ల శైవ, వైష్ణవ, సౌర, శాక్త, గణపత్య ఆగమాలు శంకరుడు రూపొందించాడు.