పరానురక్త్యా మామేవ చిన్తయేద్యో హ్యతన్ద్రితః । స్వాభేదేనైవ మాం నిత్యం జానాతి న విభేదతః
ఎవడు పరమ ప్రేమతో నన్ను నిరంతరం అలసట లేకుండా ధ్యానిస్తాడో, వాడికి నేను తన స్వరూపంగా, వేరుగా కాకుండా కనిపిస్తాను.
మద్రూపత్వేన జీవానాం చిన్తనం కురుతే తు యః । యథా స్వస్యాత్మని ప్రీతిస్తథైవ చ పరాత్మని
ఎవడు జీవులను నా స్వరూపంగా భావించి ధ్యానం చేస్తాడో, తన ఆత్మపై ఉన్న ప్రేమను పరమాత్మపై కూడా అలాగే చూపుతాడు.
చైతన్యస్య సమానత్వాన్న భేదం కురుతే తు యః । సర్వత్ర వర్తమానానాం సర్వరూపాం చ సర్వదా
చైతన్య సమానత్వం వల్ల, ఎవడు ఎలాంటి తేడా చేయడో లేదో, అన్ని రూపాలను, అన్ని ప్రాణులను ఎప్పుడూ ఎక్కడైనా ఒకటిగా చూస్తాడు.
నమతే యజతే చైవాప్యాచాణ్డాలాన్తమీశ్వర । న కుత్రాపి ద్రోహబుద్ధిం కురుతే భేదవర్జనాత్
అతడు అందరినీ, చివరికి చండాలుడివరకు కూడా నమస్కరిస్తాడు, పూజిస్తాడు. తేడా భావనను వదిలిపెట్టినందువల్ల ఎక్కడా శత్రుత్వాన్ని ఉంచడు.
మత్స్థానదర్శనే శ్రద్ధా మద్భక్తదర్శనే తథా । మచ్ఛాస్త్రశ్రవణే శ్రద్ధా మన్త్రతన్త్రాదిషు ప్రభో
నా స్థలాలను దర్శించడంలో, నా భక్తులను చూడడంలో, నా శాస్త్రాలను వినడంలో, మంత్రాలు, తంత్రాలు మొదలైన వాటిలో అతనికి విశ్వాసం ఉంటుంది, ఓ ప్రభూ.
మాయి ప్రేమాకులమతీ రోమాఞ్చితతనుః సదా । ప్రేమాశ్రుజలపూర్ణాక్షః కణ్ఠగద్గదనిస్వనః
నాపై ప్రేమతో అతని మనసు మునిగిపోతుంది, శరీరం ఎప్పుడూ ఆనందంతో వణుకుతుంది, ప్రేమతో కన్నీళ్లు కళ్లు నిండుతాయి, గొంతు ఆనందంతో కదలదు.
అనన్యేనైవ భావేన పూజయేద్యో నగాధిప । మామీశ్వరీం జగద్యోనిం సర్వకారణకారణమ్
ఓ పర్వతాధిపతి! ఎవడు ఏకాగ్రభక్తితో, మిగతా ఏమీ ఆశించకుండా, నన్ను — జగత్తుకు మూలమైన, అన్ని కారణాలకు కారణమైన పరమేశ్వరీని — పూజిస్తాడో,
వ్రతాని మమ దివ్యాని నిత్యనైమిత్తికాన్యపి । నిత్యం యః కురుతే భక్త్యా విత్తశాఠ్యవివర్జితః
ఎవడు ధనంలో మాయాచాటుపడకుండా, నిత్యంగా నా పవిత్రవ్రతాలను — నిత్యమైనవీ, ప్రత్యేకమైనవీ — భక్తితో ఆచరిస్తాడో,
మదుత్సవదిదృక్షా చ మదుత్సవకృతిస్తథా । జాయతే యస్య నియతం స్వభావాదేవ భూధర
ఓ భూధరా! ఎవరికీ నా ఉత్సవాలను చూడాలనే కోరిక, వాటిని జరిపే ఆనందం సహజంగా, ఎప్పుడూ కలుగుతుందో,
ఉచ్చైర్గాయంశ్చ నామాని మమైవ ఖలు నృత్యతి । అహఙ్కారాదిరహితో దేహతాదాత్మ్యవర్జితః
ఎవడు నా నామాలను గట్టిగా పాడుతూ, నిజంగా నాట్యం చేస్తాడో, అతనికి అహంకారం, శరీరంతో ఐక్యత అనే భావన ఏమాత్రం ఉండవు.
ప్రారబ్ధేన యథా యచ్చ క్రియతే తత్తథా భవేత్ । న మే చిన్తాస్తి తత్రాపి దేహసంరక్షణాదిషు
ప్రారబ్ధానికి అనుగుణంగా ఏది జరుగుతుందో అది అలాగే జరుగుతుంది; శరీర సంరక్షణ వంటి విషయాల్లో నాకు ఎలాంటి ఆందోళన లేదు.
ఇతి భక్తిస్తు యా ప్రోక్తా పరభక్తిస్తు సా స్మృతా । యస్యాం దేవ్యతిరిక్తం తు న కిఞ్చిదపి భావ్యతే
ఇలా చెప్పిన భక్తినే పరాభక్తిగా గుర్తించాలి; అందులో దేవిని తప్ప మరొకటి మనసులోకి రాదు.
ఇత్థం జాతా పరా భక్తిర్యస్య భూధర తత్త్వతః । తదైవ తస్య చిన్మాత్రే మద్రూపే విలయో భవేత్
ఓ భూధరా! ఎవరికీ ఇలాంటి పరాభక్తి నిజంగా కలుగుతుందో, అతడు వెంటనే నా స్వరూపమైన చైతన్యంలో లీనమవుతాడు.
భక్తేస్తు యా పరా కాష్ఠా సైవ జ్ఞానం ప్రకీర్తితమ్ । వైరాగ్యస్య చ సీమా సా జ్ఞానే తదుభయం యతః
భక్తికి పరాకాష్ఠే జ్ఞానం అని చెప్పబడింది; అదే విరక్తికి పరిమితి కూడా. ఎందుకంటే రెండూ జ్ఞానంలో నుండే పుట్టుకొస్తాయి.
భక్తౌ కృతాయాం యస్యాపి ప్రారబ్ధవశతో నగ । న జాయతే మమ జ్ఞానం మణిద్వీపం స గచ్ఛతి
ఓ పర్వతాధిపతి! ఎవడు భక్తిని ఆచరించినా, प्रारబ్ధవశాన నాకు సంబంధించిన జ్ఞానం కలగకపోయినా, అతడు మణిద్వీపానికి చేరుకుంటాడు.
తత్ర గత్వాఖిలాన్భోగాననిచ్ఛన్నపి చర్చ్ఛతి । తదన్తే మమ చిద్రూపజ్ఞానం సమ్యగ్భవేన్నగ
అక్కడికి వెళ్లినవాడు, కోరిక లేకున్నా అన్ని సుఖాలను అనుభవిస్తాడు; ఆ అనుభవం తర్వాత నా చైతన్యస్వరూపమైన నిజమైన జ్ఞానం కలుగుతుంది, ఓ పర్వతా!
తేన ముక్తః సదైవ స్యాజ్జ్ఞానాన్ముక్తిర్న చాన్యథా । ఇహైవ యస్య జ్ఞానం స్యాద్ధృద్గతప్రత్యగాత్మనః
ఆ జ్ఞానం వల్ల ఎప్పుడూ విముక్తి కలుగుతుంది; జ్ఞానం లేకుండా విముక్తి లేదు. ఎవరి హృదయంలో, అంతర్గతంగా జ్ఞానం కలుగుతుందో,
మమ సంవిత్పరతనోస్తస్య ప్రాణా వ్రజన్తి న । బ్రహ్మైవ సంస్తదాప్నోతి బ్రహ్మైవ బ్రహ్మ వేద యః
నా చైతన్యంపై ఆధారపడే వారికి ప్రాణాలు విడిపోవు; వారు బ్రహ్మాన్నే పొందుతారు. బ్రహ్మను తెలిసినవాడు బ్రహ్మగానే మారిపోతాడు.
కణ్ఠచామీకరసమమజ్ఞానాత్తు తిరోహితమ్ । జ్ఞానాదజ్ఞాననాశేన లబ్ధమేవ హి లభ్యతే
మెడలో ఉన్న బంగారం అజ్ఞానంతో దాగిపోతుంది; అలాగే, అజ్ఞానం నశించినప్పుడు మాత్రమే జ్ఞానంతో అది లభిస్తుంది.
విదితావిదితాదన్యన్నగోత్తమ వపుర్మమ । యథాదర్శే తథాత్మని యథా జలే తథా పితృలోకే
ఓ ఉత్తమ పర్వతా! తెలిసినదీ తెలియని దానికంటే వేరుగా, నా స్వరూపం మనలోనే, అద్దంలో కనిపించునట్లు, నీటిలో కనిపించునట్లు, పితృలోకంలోనూ కనిపిస్తుంది.
ఛాయాతపౌ యథా స్వచ్ఛౌ వివిక్తౌ తద్వదేవ హి । మమ లోకే భవేజ్జ్ఞానం ద్వైతభావవివర్జితమ్
ఎలా శుద్ధమైన, వేరుగా ఉన్న చోట నీడ, వెలుతురు తేడాగా ఉంటాయో, అలాగే నా లోకంలో ద్వైతభావం లేకుండా జ్ఞానం కలుగుతుంది.
యస్తు వైరాగ్యవానేవ జ్ఞానహీనో మ్రియేత చేత్ । బ్రహ్మలోకే వసేన్నిత్యం యావత్కల్పం తతః పరమ్
విరక్తి ఉన్నవాడు, కానీ జ్ఞానం లేకుండా మరణిస్తే, అతడు బ్రహ్మలోకంలో ఒక కల్పకాలం పాటు నివసిస్తాడు; ఆ తర్వాత మరింత ఉన్నత స్థితికి చేరుతాడు.
శుచీనాం శ్రీమతాం గేహే భవేత్తస్య జనిః పునః । కరోతి సాధనం పశ్చాత్తతో జ్ఞానం హి జాయతే
తర్వాత, అతడికి పవిత్రమైన, ఐశ్వర్యవంతమైన ఇంట్లో మళ్లీ జననం కలుగుతుంది; ఆ తరువాత సాధన చేస్తూ, జ్ఞానం కలుగుతుంది.
అనేకజన్మభీ రాజఞ్జ్ఞానం స్యాన్నైకజన్మనా । తతః సర్వప్రయత్నేన జ్ఞానార్థం యత్నమాశ్రయేత్
ఓ రాజా! అనేక జన్మల తరువాతే జ్ఞానం కలుగుతుంది; ఒక్క జన్మతో కాదు. అందుకే, జ్ఞానం కోసం అన్ని విధాలా ప్రయత్నించాలి.
నోచేన్మహాన్ వినాశః స్యాజ్జన్మైతద్దుర్లభం పునః । తత్రాపి ప్రథమే వర్ణే వేదప్రాప్తిశ్చ దుర్లభా
ఇలా కాకపోతే పెద్ద నాశనం జరుగుతుంది. మానవ జన్మ మళ్లీ పొందడం చాలా కష్టం. అందులోను మొదటి వర్ణంలో జన్మించడం, వేదాలను పొందడం కూడా దుర్లభమే.
శమాదిషట్కసమ్పత్తిర్యోగసిద్ధిస్తథైవ చ । తథోత్తమగురుప్రాప్తిః సర్వమేవాత్ర దుర్లభమ్
మనశ్శాంతి మొదలైన ఆరు గుణాలు, యోగసిద్ధి, ఉత్తమ గురువు లభించడం—ఇవి అన్నీ ఇక్కడ చాలా అరుదుగా లభిస్తాయి.
తథేన్ద్రియాణాం పటుతా సంస్కృతత్వం తనోస్తథా । అనేకజన్మపుణ్యైస్తు మోక్షేచ్ఛా జాయతే తతః
అలాగే, ఇంద్రియాలు పదునుగా ఉండటం, శరీరం పక్కాగా ఉండటం—ఇవి కూడా కలుగుతాయి. ఎన్నో జన్మల్లో చేసిన పుణ్యఫలంతోనే ముక్తి కోరిక కలుగుతుంది.
సాధనే సఫలేఽప్యేవం జాయమానేఽపి యో నరః । జ్ఞానార్థం నైవ యతతే తస్య జన్మ నిరర్థకమ్
ఇలా అన్ని సాధనాలు ఫలప్రదంగా ఉన్నా, ఒకడు జ్ఞానం కోసం ప్రయత్నించకపోతే అతని జన్మ వ్యర్థమవుతుంది.
తస్మాద్రాజన్యథాశక్త్యా జ్ఞానార్థం యత్నమాశ్రయేత్ । పదే పదేఽశ్వమేధస్య ఫలమాప్నోతి నిశ్చితమ్
కాబట్టి రాజా, ఎవరి శక్తికి తగినట్టుగా జ్ఞానం కోసం ప్రయత్నించాలి. ప్రతి అడుగులోను అశ్వమేధ యాగ ఫలితం తప్పకుండా లభిస్తుంది.
ఘృతమివ పయసి నిగూఢం భూతే భూతే చ వసతి విజ్ఞానమ్ । సతతం మన్థయితవ్యం మనసా మన్థానభూతేన
పాలలో నెయ్యి ఎలా దాగి ఉంటుందో, ప్రతి ప్రాణిలో జ్ఞానం దాగి ఉంటుంది. మనస్సే మథనదండంగా చేసి ఎప్పుడూ దాన్ని వెలికితీయాలి.