తస్మాచ్ఛాస్త్రస్య సిద్ధాన్తో బ్రహ్మదాతా గురుః పరః । శివే రుష్టే గురుస్త్రాతా గురౌ రుష్టే న శఙ్కరః
అందువల్ల, బ్రహ్మాన్ని ప్రసాదించే గురువు అత్యున్నతుడు అని శాస్త్రసారము. శివుడు కోపపడినా గురువు కాపాడతాడు, కానీ గురువు కోపపడితే శంకరుడు కూడా కాపాడడు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన శ్రీగురుం తోషయేన్నగ । కాయేన మనసా వాచా సర్వదా తత్పరో భవేత్
కాబట్టి, పర్వతా! అన్ని విధాలా శ్రద్ధతో శ్రీగురువును సంతుష్టిపర్చాలి. శరీరంతో, మనసుతో, మాటతో ఎల్లప్పుడూ ఆయన సేవలో ఉండాలి.
అన్యథా తు కృతఘ్నః స్యాత్కృతఘ్నే నాస్తి నిష్కృతిః । ఇన్ద్రేణాథర్వణాయోక్తా శిరశ్ఛేదప్రతిజ్ఞయా
అలా కాకపోతే, కృతఘ్నుడవుతాడు; కృతఘ్నునికి పరిహారం లేదు. ఇంద్రుడు అథర్వణునికి తల నరికే ప్రతిజ్ఞతో చెప్పాడు.
అశ్విభ్యాం కథనే తస్య శిరశ్ఛిన్నం చ వజ్రిణా । అశ్వీయం తచ్ఛిరో నష్టం దృష్ట్వా వైద్యౌ సురోత్తమౌ
అశ్వినులకు చెప్పినప్పుడు, వజ్రాయుధుడు అతని తల నరికాడు. అశ్వినుల తల పోయినదాన్ని చూసి ఆ ఇద్దరు దేవ వైద్యులు
పునః సంయోజితం స్వీయం తాభ్యాం మునిశిరస్తదా । ఇతి సఙ్కటసమ్పాద్యా బ్రహ్మవిద్యా నగాధిప । లబ్ధా యేన స ధన్యః స్యాత్కృతకృత్యశ్చ భూధర
ఆ ఇద్దరు మునికి తన తలని మళ్లీ జతచేశారు. ఈ విధంగా కష్టాలను దాటి బ్రహ్మవిద్యను పొందాడు, పర్వతాధిపతీ! దాన్ని పొందినవాడు ధన్యుడు, జీవితసాఫల్యాన్ని పొందినవాడు, భూధరా!
ఇతి శ్రీదేవీభాగవతే మహాపురాణేఽష్టాదశసాహస్ర్యాం సంహితాయాం సప్తమస్కన్ధే దేవీగీతాయాం బ్రహ్మవిద్యోపదేశవర్ణనం నామ షట్త్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా, అష్టాదశసాహస్ర్యమైన శ్రీదేవీభాగవత మహాపురాణంలో, ఏడవ స్కంధంలోని దేవీగీతలో బ్రహ్మవిద్య ఉపదేశ వర్ణన అనే ముప్పై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.
దేవీగీతాయాం భక్తిమహిమావర్ణనమ్ హిమాలయ ఉవాచ స్వీయాం భక్తిం వదస్వామ్బ యేన జ్ఞానం సుఖేన హి । జాయేత మనుజస్యాస్య మధ్యమస్యావిరాగిణః
హిమాలయుడు ఇలా అడిగాడు: అమ్మా! మధ్యమ స్థితిలో ఉండి, విరక్తి కలిగిన మనిషికి సులభంగా జ్ఞానం కలిగించే నీ భక్తిని వివరించుము.
దేవ్యువాచ మార్గాస్త్రయో మే విఖ్యాతా మోక్షప్రాప్తౌ నగాధిప । కర్మయోగో జ్ఞానయోగో భక్తియోగశ్చ సత్తమ
దేవి ఇలా చెప్పింది: మోక్షాన్ని పొందటానికి మూడు మార్గాలు ప్రసిద్ధమైనవి, పర్వతాధిపతీ! అవి కర్మయోగం, జ్ఞానయోగం, భక్తియోగం.
త్రయాణామప్యయం యోగ్యః కర్తుం శక్యోఽస్తి సర్వథా । సులభత్వాన్మానసత్వాత్కాయచిత్తాద్యపీడనాత్
ఈ విధానం మూడింటికీ అనుకూలంగా ఉంటుంది, ఎప్పుడైనా చేయవచ్చు. ఎందుకంటే ఇది సులభమైనది, మనసుతో చేయదగినది, శరీరానికైనా, మనసుకైనా, మరే ఇతరానికి కూడా బాధ కలిగించదు.
గుణభేదాన్మనుష్యాణాం సా భక్తిస్త్రివిధా మతా । పరపీడాం సముద్దిశ్య దమ్భం కృత్వా పురఃసరమ్
మనుషులలో గుణాల తేడా వల్ల భక్తి మూడు రకాలుగా భావించబడింది. ఎవరో ఒకరు ఇతరులకు హాని చేయాలనే ఉద్దేశంతో, మోసంతో ముందుగా ప్రవర్తిస్తే—
మాత్సర్యక్రోధయుక్తో యస్తస్య భక్తిస్తు తామసీ । పరపీడాదిరహితః స్వకల్యాణార్థమేవ చ
ఈ嫉ష్య, కోపంతో నిండినవాడి భక్తి తామసికంగా ఉంటుంది. కానీ ఇతరులకు హాని చేయకుండా, తన మేలుకోసమే చేసే భక్తి—
నిత్యం సకామో హృదయం యశోఽర్థీ భోగలోలుపః । తత్తత్ఫలసమావాప్త్యై మాముపాస్తేఽతిభక్తితః
ఎవరైనా ఎప్పుడూ కోరికలతో, పేరు, ధనం, భోగాల పట్ల ఆసక్తితో, వాటి ఫలితాల కోసం నన్ను గొప్ప భక్తితో పూజిస్తే—
భేదబుద్ధ్యా తు మాం స్వస్మాదన్యాం జానాతి పామరః । తస్య భక్తిః సమాఖ్యాతా నగాధిప తు రాజసీ
తనకన్నా వేరుగా నన్ను తెలుసుకుంటూ, భేదబుద్ధితో ఉన్న అజ్ఞానివాడి భక్తి, ఓ పర్వతాధిపతి, రాజసికంగా పిలవబడుతుంది.
పరమేశార్పణం కర్మ పాపసఙ్క్షాలనాయ చ । వేదోక్తత్వాదవశ్యం తత్కర్తవ్యం తు మయానిశమ్
పాపాలను తొలగించడానికి, పరమేశ్వరునికి అర్పించే కర్మలు, వేదాలలో చెప్పబడినవిగా ఉండి, నేను ఎప్పుడూ తప్పకుండా చేయవలసినవే.
ఇతి నిశ్చితబుద్ధిస్తు భేదబుద్ధిముపాశ్రితః । కరోతి ప్రీతయే కర్మ భక్తిః సా నగ సత్త్వికీ
దృఢమైన నిర్ణయంతో, భేదబుద్ధిని కలిగి ఉన్నా, నా ఆనందం కోసం కర్మలు చేసే వాడి భక్తి, ఓ పర్వతశ్రేష్ఠా, సాత్వికంగా ఉంటుంది.
పరభక్తేః ప్రాపికేయం భేదబుద్ధ్యవలమ్బనాత్ । పూర్వప్రోక్తే హ్యుభే భక్తీ న పరప్రాపికే మతే
ఈ భక్తి భేదబుద్ధిని ఆధారంగా చేసుకుని పరభక్తిని చేరుస్తుంది. కానీ ముందుగా చెప్పిన రెండు రకాల భక్తులు పరమాన్ని పొందేవి కావు.
అధునా పరభక్తిం తు ప్రోచ్యమానాం నిబోధ మే । మద్గుణశ్రవణం నిత్యం మమ నామానుకీర్తనమ్
ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే పరభక్తిని విను. నా గుణాలను ఎప్పుడూ వినడం, నా నామాలను ఎల్లప్పుడూ జపించడం—
కల్యాణగుణరత్నానామాకరాయాం మయి స్థిరమ్ । చేతసో వర్తనం చైవ తైలధారాసమం సదా
మంచి గుణాల ఖజానా అయిన నాలో మనసు ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండటం, అది నూనె ధారలా నిరంతరం కొనసాగడం.
హేతుస్తు తత్ర కో వాపి న కదాచిద్భవేదపి । సామీప్యసార్ష్టిసాయుజ్యసాలోక్యానాం న చైషణా
ఆ భక్తిలో ఎప్పుడూ ఏ కారణమూ ఉండదు, నా సమీపం, సమానత్వం, ఏకత్వం, నా లోకంలో నివాసం వంటి కోరికలు కూడా ఉండవు.
మత్సేవాతోఽధికం కిఞ్చిన్నైవ జానాతి కర్హిచిత్ । సేవ్యసేవకతాభావాత్తత్ర మోక్షం న వాఞ్ఛతి
నా సేవకంటే గొప్పదని ఎప్పుడూ ఏదీ తెలియదు. అక్కడ సేవ్యుడు-సేవకుడు అనే తేడా లేకపోవడం వల్ల ముక్తిని కూడా కోరడు.
పరానురక్త్యా మామేవ చిన్తయేద్యో హ్యతన్ద్రితః । స్వాభేదేనైవ మాం నిత్యం జానాతి న విభేదతః
ఎవడు పరమ ప్రేమతో నన్ను నిరంతరం అలసట లేకుండా ధ్యానిస్తాడో, వాడికి నేను తన స్వరూపంగా, వేరుగా కాకుండా కనిపిస్తాను.
మద్రూపత్వేన జీవానాం చిన్తనం కురుతే తు యః । యథా స్వస్యాత్మని ప్రీతిస్తథైవ చ పరాత్మని
ఎవడు జీవులను నా స్వరూపంగా భావించి ధ్యానం చేస్తాడో, తన ఆత్మపై ఉన్న ప్రేమను పరమాత్మపై కూడా అలాగే చూపుతాడు.
చైతన్యస్య సమానత్వాన్న భేదం కురుతే తు యః । సర్వత్ర వర్తమానానాం సర్వరూపాం చ సర్వదా
చైతన్య సమానత్వం వల్ల, ఎవడు ఎలాంటి తేడా చేయడో లేదో, అన్ని రూపాలను, అన్ని ప్రాణులను ఎప్పుడూ ఎక్కడైనా ఒకటిగా చూస్తాడు.
నమతే యజతే చైవాప్యాచాణ్డాలాన్తమీశ్వర । న కుత్రాపి ద్రోహబుద్ధిం కురుతే భేదవర్జనాత్
అతడు అందరినీ, చివరికి చండాలుడివరకు కూడా నమస్కరిస్తాడు, పూజిస్తాడు. తేడా భావనను వదిలిపెట్టినందువల్ల ఎక్కడా శత్రుత్వాన్ని ఉంచడు.
మత్స్థానదర్శనే శ్రద్ధా మద్భక్తదర్శనే తథా । మచ్ఛాస్త్రశ్రవణే శ్రద్ధా మన్త్రతన్త్రాదిషు ప్రభో
నా స్థలాలను దర్శించడంలో, నా భక్తులను చూడడంలో, నా శాస్త్రాలను వినడంలో, మంత్రాలు, తంత్రాలు మొదలైన వాటిలో అతనికి విశ్వాసం ఉంటుంది, ఓ ప్రభూ.
మాయి ప్రేమాకులమతీ రోమాఞ్చితతనుః సదా । ప్రేమాశ్రుజలపూర్ణాక్షః కణ్ఠగద్గదనిస్వనః
నాపై ప్రేమతో అతని మనసు మునిగిపోతుంది, శరీరం ఎప్పుడూ ఆనందంతో వణుకుతుంది, ప్రేమతో కన్నీళ్లు కళ్లు నిండుతాయి, గొంతు ఆనందంతో కదలదు.
అనన్యేనైవ భావేన పూజయేద్యో నగాధిప । మామీశ్వరీం జగద్యోనిం సర్వకారణకారణమ్
ఓ పర్వతాధిపతి! ఎవడు ఏకాగ్రభక్తితో, మిగతా ఏమీ ఆశించకుండా, నన్ను — జగత్తుకు మూలమైన, అన్ని కారణాలకు కారణమైన పరమేశ్వరీని — పూజిస్తాడో,
వ్రతాని మమ దివ్యాని నిత్యనైమిత్తికాన్యపి । నిత్యం యః కురుతే భక్త్యా విత్తశాఠ్యవివర్జితః
ఎవడు ధనంలో మాయాచాటుపడకుండా, నిత్యంగా నా పవిత్రవ్రతాలను — నిత్యమైనవీ, ప్రత్యేకమైనవీ — భక్తితో ఆచరిస్తాడో,
మదుత్సవదిదృక్షా చ మదుత్సవకృతిస్తథా । జాయతే యస్య నియతం స్వభావాదేవ భూధర
ఓ భూధరా! ఎవరికీ నా ఉత్సవాలను చూడాలనే కోరిక, వాటిని జరిపే ఆనందం సహజంగా, ఎప్పుడూ కలుగుతుందో,
ఉచ్చైర్గాయంశ్చ నామాని మమైవ ఖలు నృత్యతి । అహఙ్కారాదిరహితో దేహతాదాత్మ్యవర్జితః
ఎవడు నా నామాలను గట్టిగా పాడుతూ, నిజంగా నాట్యం చేస్తాడో, అతనికి అహంకారం, శరీరంతో ఐక్యత అనే భావన ఏమాత్రం ఉండవు.