తస్మాత్త్వమపి కల్యాణ కురు మే వచనం హితమ్ । కులజాం కన్యకాం వృత్వా వేదమార్గం సమాశ్రయ
అందుచేత, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నీవు కూడా నా మంచిపరిచే మాట విను. మంచి కుటుంబానికి చెందిన కన్యను పెళ్లి చేసుకుని, వేదమార్గాన్ని అనుసరించు.
శుకవైరాగ్యవర్ణనమ్ నాహం గృహం కరిష్యామి దుఃఖదం సర్వదా పితః । వాగురాసదృశం నిత్యం బన్ధనం సర్వదేహినామ్
నాన్నా, నేను ఇంటిని స్థాపించను. అది ఎప్పుడూ బాధనే ఇస్తుంది. అది అందరికీ ఉచ్చులా ఎప్పుడూ బంధనంగా ఉంటుంది.
ధనచిన్తాతురాణాం హి క్వ సుఖం తాత దృశ్యతే । స్వజనైః ఖలు పీడ్యన్తే నిర్ధనా లోలుపా జనాః
ధనమూ కోసం ఆందోళన పడేవారికి ఎక్కడ ఆనందం కనిపిస్తుంది నాన్నా? ధనము లేని వారిని, లోభులు, తమవాళ్లే బాధిస్తారు.
ఇన్ద్రోఽపి న సుఖీ తాదృగ్యాదృశో భిక్షునిఃస్పృహః । కోఽన్యః స్యాదిహ సంసారే త్రిలోకీవిభవే సతి
ఇంద్రుడికీ సుఖం లేదు, వేరే ఎవరికీ లేదు. వేరే ఎవరైనా ఈ లోకంలో మూడు లోకాల సంపద ఉన్నా సంతోషంగా ఉండగలరా?
తపన్తం తాపసం దృష్ట్వా మఘవా దుఃఖితోఽభవత్ । విఘ్నాన్బహువిధానస్య కరోతి చ దివస్పతిః
ఒక తపస్వి బాధపడుతున్నాడు అని చూసి మఘవంతుడు కూడా కలత చెందాడు. ఆ తపస్వికి దేవేంద్రుడు ఎన్నో విధాలుగా అడ్డంకులు కలిగిస్తాడు.
బ్రహ్మాపి న సుఖీ విష్ణుర్లక్ష్మీం ప్రాప్య మనోరమామ్ । ఖేదం ప్రాప్నోతి సతతం సంగ్రామైరసురైః సహ
బ్రహ్మదేవుడికీ సుఖం లేదు, విష్ణుమూర్తికీ లేదు. అందమైన లక్ష్మీదేవిని పొందినా, అసురులతో యుద్ధాల్లో ఎప్పుడూ కష్టమే ఎదురవుతుంది.
కరోతి విపులాన్యత్నాంస్తపశ్చరతి దుశ్చరమ్ । రమాపతిరపి శ్రీమాన్కస్యాస్తి విపులం సుఖమ్
శ్రీమంతుడైన లక్ష్మీపతికూడా ఎన్నో కష్టమైన తపస్సులు చేస్తాడు, చాలా శ్రమ పడతాడు. మరి ఎవరికీ నిజమైన ఆనందం దొరుకుతుందా?
శఙ్కరోఽపి సదా దుఃఖీ భవత్యేవ చ వేద్మ్యహమ్ । తపశ్చర్యాం ప్రకుర్వాణో దైత్యయుద్ధకరః సదా
శంకరుడికూడా ఎప్పుడూ బాధలోనే ఉంటాడు, ఇది నాకు తెలుసు. ఆయన ఎప్పుడూ తపస్సు చేస్తూ, దైత్యులతో యుద్ధాలు చేస్తూ ఉంటాడు.
కదాచిన్న సుఖీ శేతే ధనవానపి లోలుపః । నిర్ధనస్తు కథం తాత సుఖం ప్రాప్నోతి మానవః
లోభిగా ఉన్న ధనవంతుడు ఎప్పుడూ సంతోషంగా నిద్రపోవడంలేదు. మరి పేదవాడు ఎలా సుఖంగా ఉండగలడు నాన్నా?
జానన్నపి మహాభాగ పుత్రం వా వీర్యసమ్భవమ్ । నియోక్ష్యసి మహాఘోరే సంసారే దుఃఖదే సదా
ఓ భాగ్యశాలి, బలంతో పుట్టిన కొడుకును కూడా, నీవు తెలిసినా, ఎప్పుడూ బాధను కలిగించే ఈ భయంకరమైన లోకంలోకి పంపుతావు.
జన్మదుఃఖం జరాదుఃఖం దుఃఖం చ మరణే తథా । గర్భవాసే పునర్దుఃఖం విష్ఠామూత్రమయే పితః
పుట్టడం బాధ, వృద్ధాప్యం బాధ, మరణం కూడా బాధే. గర్భంలో ఉండడం, మలమూత్రంలో మునిగిపోవడం కూడా నాన్నా, మళ్ళీ బాధే.
తస్మాదతిశయం దుఃఖం తృష్ణాలోభసముద్భవమ్ । యాఞ్చాయాం పరమం దుఃఖం మరణాదపి మానద
కాబట్టి తృష్ణ, లోభం వల్ల కలిగే బాధ చాలా ఎక్కువ. యాచనలో మరణానికన్నా ఎక్కువ బాధ ఉంటుంది నాన్నా.
ప్రతిగ్రహధనా విప్రా న బుద్ధిబలజీవనాః । పరాశా పరమం దుఃఖం మరణం చ దినే దినే
దానం తీసుకుని జీవించే బ్రాహ్మణులు జ్ఞానబలంతో జీవించరు. ఇతరులపై ఆధారపడటం గొప్ప బాధ, మరణం ప్రతి రోజూ వస్తూనే ఉంటుంది.
పఠిత్వా సకలాన్ వేదాఞ్ఛాస్త్రాణి చ సమన్తతః । గత్వా చ ధనినాం కార్యా స్తుతిః సర్వాత్మనా బుధైః
వేదాలు, శాస్త్రాలు అన్నీ చదివినవారు, ధనవంతుల దగ్గరకు వెళ్లి, అవసరాల కోసం హృదయపూర్వకంగా వారిని పొగడాలి.
ఏకోదరస్య కా చిన్తా పత్రమూలఫలాదిభిః । యేనకేనాప్యుపాయేన సన్తుష్ట్యా చ ప్రపూర్యతే
ఒక్క కడుపు నింపడానికి ఏమి ఆందోళన? ఆకులు, మూలాలు, పండ్లు లేదా ఏదైనా తినడం ద్వారా సంతృప్తిగా ఉండవచ్చు.
భార్యా పుత్రాస్తథా పౌత్రాః కుటుమ్బే విపులే సతి । పూరణార్థం మహద్దుఃఖం క్వ సుఖం పితరద్భుతమ్
భార్య, పిల్లలు, మనవళ్లు, పెద్ద కుటుంబం ఉన్నప్పుడు, వారిని పోషించడానికి పెద్ద బాధే. అబ్బా నాన్నా, ఇలాంటి స్థితిలో ఎక్కడా ఆశ్చర్యమైన సుఖం ఉంటుంది?
యోగశాస్త్రం వద మమ జ్ఞానశాస్త్రం సుఖాకరమ్ । కర్మకాణ్డేఽఖిలే తాత న రమేఽహం కదాచన
నాకు యోగశాస్త్రాన్ని, సుఖాన్ని ఇచ్చే జ్ఞానాన్ని నేర్పు. నాన్నా, నేను కర్మకాండంలో ఎప్పుడూ ఆనందపడను.
వద కర్మక్షయోపాయం ప్రారబ్ధం సఞ్చితం తథా । వర్తమానం యథా నశ్యేత్ త్రివిధం కర్మమూలజమ్
కర్మాన్ని పూర్తిగా పోగొట్టే మార్గాన్ని చెప్పు. ప్రారబ్ధం, సంచితం, ప్రస్తుతమూ — ఈ మూడు రకాల కర్మ మూలాలు ఎలా నశించాలో వివరించు.
జలూకేవ సదా నారీ రుధిరం పిబతీతి వై । మూర్ఖస్తు న విజానాతి మోహితో భావచేష్టితైః
ఎలుగుబంటి ఎల్లప్పుడూ రక్తాన్ని పీల్చినట్లు, స్త్రీ కూడా అంతే. కానీ మూర్ఖుడు భావోద్వేగాలకు మాయలో పడి, దీన్ని గ్రహించడు.
భోగైర్వీర్యం ధనం పూర్ణం మనః కుటిలభాషణైః । కాన్తా హరతి సర్వస్వం కః స్తేనస్తాదృశోఽపరః
ఆనందాలతో, బలంతో, సంపదతో, వంకర మాటలతో మనసు నిండిపోయి, ప్రియతమ మన సర్వస్వాన్ని తీసుకుపోతుంది. ఇలాంటి దొంగ మరొకరు ఎవరున్నారు?
నిద్రాసుఖవినాశార్థం మూర్ఖస్తు దారసంగ్రహమ్ । కరోతి వఞ్చితో ధాత్రా దుఃఖాయ న సుఖాయ చ
నిద్రానందాన్ని పోగొట్టుకోవడానికి మూర్ఖుడు భార్యలను కూడగట్టుకుంటాడు. విధి మోసగించి, అతడు సుఖం కోసం కాదు, బాధ కోసం పనిచేస్తాడు.
సూత ఉవాచ ఏవంవిధాని వాక్యాని శ్రుత్వా వ్యాసః శుకస్య చ । సమ్ప్రాప మహతీం చిన్తాం కిం కరోమీత్యసంశయమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: వ్యాసుడు, శుకుని మాటలు విని, ఏమి చేయాలో తెలియక, గొప్ప ఆందోళనలో పడిపోయాడు.
తస్య సుస్రువురశ్రూణి లోచనాదుఃఖజాని చ । వేపథుశ్చ శరీరేఽభూద్గ్లానిం ప్రాప మనస్తథా
ఆ బాధతో వ్యాసుని కన్నీళ్లు కళ్ల నుంచి జారాయి, శరీరం వణికింది, మనసు అలసిపోయింది.
శోచన్తం పితరం దృష్ట్వా దీనం శోకపరిప్లుతమ్ । ఉవాచ పితరం వ్యాసం విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః
తండ్రి బాధతో, దిగులుతో నిండిపోయి ఉన్నాడని చూసి, ఆశ్చర్యంతో కళ్లు పెద్దవిగా చేసుకున్న శుకుడు తండ్రి వ్యాసునితో మాట్లాడాడు.
అహో మాయాబలం చోగ్రం యన్మోహయతి పణ్డితమ్ । వేదాన్తస్య చ కర్తారం సర్వజ్ఞం వేదసమ్మితమ్
ఓహో! మాయా ఎంత బలంగా ఉందో! అది ఎంత పెద్ద పండితునినైనా, వేదాంత రచయితను, వేదాలను తెలిసినవాడిని కూడా మాయలో పడేస్తుంది.
న జానే కా చ సా మాయా కింస్విత్సాతీవ దుష్కరా । యా మోహయతి విద్వాంసం వ్యాసం సత్యవతీసుతమ్
ఆ మాయా ఏమిటో నాకు తెలియదు. ఎంత కఠినంగా ఉందో! సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుని లాంటి పండితునినీ మాయలో పడేస్తుంది.
పురాణానాం చ వక్తా చ నిర్మాతా భారతస్య చ । విభాగకర్తా వేదానాం సోఽపి మోహముపాగతః
పురాణాల వక్త, భారత రచయిత, వేదాలను విభజించినవాడు అయినా, అతడే మాయలో మునిగిపోయాడు.
తాం యామి శరణం దేవీం యా మోహయతి వై జగత్ । బ్రహ్మవిష్ణుహరాదీంశ్చ కథాన్యేషాం చ కీదృశీ
ఈ లోకాన్ని, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు వంటి దేవతలను కూడా మాయలో పడేసే ఆ దేవిని నేను శరణు వెళ్తున్నాను. మరి మామూలు మనుషుల సంగతి ఏమిటి?
కోఽప్యస్తి త్రిషు లోకేషు యో న ముహ్యతి మాయయా । యన్మోహం గమితాః పూర్వే బ్రహ్మవిష్ణుహరాదయః
ఈ మూడు లోకాలలో మాయా మాయలో పడనివాడు ఎవ్వరైనా ఉన్నాడా? బ్రహ్మ, విష్ణు, శివాదులు కూడా ముందుగా మాయలో పడిపోయారు.
అహో బలమహో వీర్యం దేవ్యా ఖలు వినిర్మితమ్ । మాయయైవ వశం నీతః సర్వజ్ఞ ఈశ్వరః ప్రభుః
ఓహో! దేవి సృష్టించిన బలం ఎంత గొప్పది! మాయ వల్లే సర్వజ్ఞుడు, ప్రభువు కూడా వశమయ్యాడు.