జనమేజయ ఉవాచ - కాని స్థానాని తాని స్యుః సిద్ధపీఠాని చానఘ । కతి సంఖ్యాని నామాని కాని తేషాం చ మే వద
జనమేజయుడు అడిగాడు — పాపరహితుడవైన మహర్షీ, సిద్ధపీఠాలుగా పిలవబడే ఆ ప్రదేశాలు ఏవి? అవి ఎన్ని? వాటి పేర్లు ఏమిటి? వాటి గురించి నాకు వివరంగా చెప్పండి.
తత్ర స్థితానాం దేవీనాం నామాని చ కృపాకర । కృతార్థోఽహం భవే యేన తద్వదాశు మహామునే
ఆ ప్రదేశాల్లో నివసించే దేవతల పేర్లను కూడా దయతో చెప్పండి. వాటిని తెలుసుకుంటే నేను సంతృప్తిని పొందుతాను, మహర్షీ.
వ్యాస ఉవాచ - శృణు రాజన్ప్రవక్ష్యామి దేవేపీఠాని సామ్ప్తతమ్ । యేషాం శ్రవణమాత్రేణ పాపహీనో భవేన్నరః
వ్యాసుడు చెప్పాడు — రాజా! నేను దేవీపీఠాల వివరాలను నీకు చెప్పబోతున్నాను. వాటి పేర్లు వినగానే మనిషి పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
యేషు యేషు చ పీఠేషూపాస్యేయం సిద్ధికాఙ్క్షిభిః । భూతికామైరభిధ్యేయా తాని వక్ష్యామి తత్త్వతః
ఆ పీఠాలలో సిద్ధిని కోరేవారు అమ్మవారిని పూజిస్తారు. ఐశ్వర్యాన్ని కోరేవారు ఆమెను ధ్యానిస్తారు. వాటి అసలు స్వరూపాన్ని నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను.
వారాణస్యాం విశాలాక్షీ గౌరీముఖనివాసినీ । క్షేత్రే వై నైమిషారణ్యే ప్రోక్తా సా లిఙ్గధారిణీ
వారాణసిలో విశాలాక్షి అమ్మవారు గౌరీ ముఖంలో నివసిస్తారు. నైమిశారణ్యంలో ఆమె లింగధారిణిగా పిలవబడుతారు.
ప్రయాగే లలితా ప్రోక్తా కాముకీ గన్ధమాదనే । మానసే కుముదా ప్రోక్తా దక్షిణే చోత్తరే తథా
ప్రయాగలో ఆమె లలితా అని, గంధమాదనంలో కాముకి అని, మానస సరస్సులో దక్షిణా, ఉత్తర భాగాల్లో కుముదా అని పిలవబడతారు.
విశ్వకామా భగవతీ విశ్వకామప్రపూరణీ । గోమన్తే గోమతీ దేవీ మన్దరే కామచారిణీ
విశ్వకామ అనే అమ్మవారు అన్ని కోరికలను తీరుస్తారు. గోమంతలో ఆమె గోమతీ దేవిగా, మందర పర్వతంలో కామచారిణిగా ఉంటారు.
మదోత్కటా చైత్రరథే జయన్తీ హస్తినాపురే । గౌరీ ప్రోక్తా కాన్యకుబ్జే రమ్భా తు మలయాచలే
చైత్రరథంలో మదోత్కటా, హస్తినాపురంలో జయంతీ, కాన్యకుబ్జంలో గౌరీ, మలయాచలంలో రంభా అని పిలుస్తారు.
ఏకామ్రపీఠే సమ్ప్రోక్తా దేవీ సా కీర్తిమత్యపి । విశ్వే విశ్వేశ్వరీం ప్రాహుః పురుహూతాం చ పుష్కరే
ఏకాంబ్ర పీఠంలో ఆమె కీర్తిమతి, విశ్వంలో విశ్వేశ్వరీ, పుష్కరంలో పురుహూత అని పిలవబడతారు.
కేదారపీఠే సమ్ప్రోక్తా దేవీ సన్మార్గదాయినీ । మన్దా హిమవతః పృష్ఠే గోకర్ణే భద్రకర్ణికా
కేదార పీఠంలో ఆమె సన్మార్గదాయినిగా, హిమవంత్ పర్వతం మీద మాండా అని, గోకర్ణంలో భద్రకర్ణికగా ఉంటారు.
స్థానేశ్వరే భవానీ తు బిల్వలే బిల్వపత్రికా । శ్రీశైలే మాధవీ ప్రోక్తా భద్రా భద్రేశ్వరే తథా
స్థానేశ్వరంలో భవానిగా, బిల్వలో బిల్వపత్రికగా, శ్రీశైలంలో మాధవిగా, భద్రేశ్వరంలో భద్రగా పిలవబడతారు.
వరాహశైలే తు జయా కమలా కమలాలయే । రుద్రాణీ రుద్రకోట్యాం తు కాలీ కాలఞ్జరే తథా
వరాహశైలంలో జయా, కమలాలయంలో కమలా, రుద్రకోటిలో రుద్రాణి, కాలంజరంలో కాళీ అని పిలుస్తారు.
శాలగ్రామే మహాదేవీ శివలిఙ్గే జలప్రియా । మహాలిఙ్గే తు కపిలా మాకోటే ముకుటేశ్వరీ
శాలగ్రామంలో మహాదేవి, శివలింగంలో జలప్రియ, మహాలింగంలో కపిలా, మాకోటలో ముకుటేశ్వరీగా ఉంటారు.
మాయాపుర్యాం కుమారీ స్యాత్సన్తానే లలితామ్బికా । గంయాయాం మఙ్గలా ప్రోక్తా విమలా పురుషోత్తమే
మాయాపురంలో కుమారి, సంతానంలో లలితాంబిక, గమ్యలో మంగళ, పురుషోత్తమక్షేత్రంలో విమలగా పిలవబడతారు.
ఉత్పలాషీ సహస్రాక్షే హిరణ్యాక్షే మహోత్పలా । విపాశాయామమోఘాక్షీ పాడలా పుణ్డ్రవర్ధనే
ఉత్పలాషీలో సహస్రాక్షి, హిరణ్యాక్షలో మహోత్పలా, విపాశానదిలో అమోఘాక్షి, పడలలో పుండ్రవర్ధిని అని పిలుస్తారు.
నారాయణీ సుపార్శ్వే తు త్రికుటే రుద్రసున్దరీ । విపులే విపులా దేవీ కల్యాణీ మలయాచలే
నారాయణి ప్రదేశంలో సుపార్శ్వ, త్రికూటలో రుద్రసుందరీ, విపులలో విపులాదేవి, మలయాచలంలో కల్యాణి అని పిలవబడతారు.
సహ్యాద్రావకవీరా తు హరిశ్చన్ద్రే తు చన్ద్రికా । రమణా రామతీర్థే తు యమునాయాం మృగావతీ
సహ్యాద్రిలో అవకవీరా, హరిశ్చంద్రలో చంద్రికా, రమణ ప్రదేశంలో రమతీర్థ, యమునానదిలో మృగావతిగా పిలుస్తారు.
కోటవీ కోటతీర్థే తు సుగన్ధా మాధవే వనే । గోదావర్యాం త్రిసన్ధ్యా తు గఙ్గాద్వారే రతిప్రియా
కోటవిలో కోటతీర్థ, మాధవవనంలో సుగంధా, గోదావరిలో త్రిసంధ్యా, గంగాద్వారంలో రతిప్రియ అని పిలవబడతారు.
శివకుణ్డే శుభానన్దా నన్దినీ దేవికాతటే । రుక్మిణీ ద్వారవయాం తు రాధా వృన్దావనే వనే
శివకుండ వద్ద ఆమె శుభానందగా, దేవికా తీరంలో నందినిగా, ద్వారకలో రుక్మిణిగా, వృందావన అరణ్యంలో రాధగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
దేవకీ మథురాయాం తు పాతాలే పరమేశ్వరీ । చిత్రకూటే తథా సీతా విన్ధ్యే విన్ధ్యాధివాసినీ
మథురలో ఆమె దేవకిగా, పాతాళంలో పరమేశ్వరిగా, చిత్రకూటంలో సీతగా, వింధ్య పర్వతంలో వింధ్యాధివాసినిగా ఉంటుంది.
కరవీరే మహాలక్షీరుమా దేవీ వినాయకే । ఆరోగ్యా వైద్యనాథే తు మహాకాలే మహేశ్వరీ
కరవీరంలో ఆమె మహాలక్ష్మిగా, వినాయక వద్ద ఉమాదేవిగా, వైద్యనాథ వద్ద ఆరోగ్యగా, మహాకాళ వద్ద మహేశ్వరిగా పూజింపబడుతుంది.
అభయేత్యుష్ణతీర్థేషు నితమ్బా విన్ధ్యపర్వతే । మాణ్డవ్యే మాణ్డవీ నామ స్వాహా మాహేశ్వరీపురే
ఉష్ణతీర్థంలో ఆమె అభయగా, వింధ్యపర్వతంలో నితంబగా, మండవ్యలో మండవిగా, మహేశ్వరీపురంలో స్వాహగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఛగలణ్డే ప్రచణ్డా తు చణ్డీకామరకణ్టకే । సోమేశ్వరే వరారోహా ప్రభాసే పుష్కరావతీ
చగలండలో ఆమె ప్రచండగా, చండీకామరకంటకంలో చండికగా, సోమేశ్వరంలో వరారోహగా, ప్రభాసలో పుష్కరావతిగా పూజింపబడుతుంది.
దేవమాతా సరస్వత్యాం పారావారా తటే స్మృతా । మహాలయే మహాభాగా పయోష్ణ్యాం పిఙ్గలేశ్వరీ
సరస్వతీ తీరంలో ఆమె దేవమాతగా, మహాలయంలో మహాభాగగా, పయోష్ణిలో పింగలేశ్వరిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
సింహికా కృతశౌచే తు కార్తికే త్వతిశాఙ్కరీ । ఉత్పలావర్తకే లోలా సుభద్రా శోణసఙ్గమే
కృతశౌచ వద్ద ఆమె సింహికగా, కార్తికలో అతిశాంకరిగా, ఉత్పలావర్తక వద్ద లోలగా, శోణసంగమంలో సుభద్రగా పూజింపబడుతుంది.
మాతా సిద్ధవనే లక్ష్మీరనఙ్గా భరతాశ్రమే । జాలన్ధరే విశ్వముఖీ తారా కిష్కిన్ధపర్వతే
సిద్ధవనంలో లక్ష్మిగా, అనంగ వద్ద తల్లి, భారతాశ్రమంలో అనంగగా, జాలంధరలో విశ్వముఖిగా, కిష్కింద పర్వతంలో తారగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
దేవదారువనే పుష్టిర్మేధా కాశ్మీరమణ్డలే । భీమా దేవీ హిమాద్రౌ తు తుష్టిర్విశ్వేశ్వరే తథా
దేవదారు అరణ్యంలో ఆమె పుష్టిగా, కాశ్మీర్ ప్రాంతంలో మేధగా, హిమాలయంలో భీమాదేవిగా, విశ్వేశ్వర వద్ద తుష్టిగా పూజింపబడుతుంది.
కపాలమోచనే శుద్ధిర్మాతా కామావరోహణే । శఙ్ఖోద్ధారే ధరా నామ ధృతిః పిణ్డారకే తథా
కపాలమోచన వద్ద ఆమె శుద్ధిగా, కామావరోహణ వద్ద తల్లిగా, శంఖోద్ధార వద్ద ధరగా, పిండారక వద్ద ధృతిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
కలా తు చన్ద్రభాగాయామచ్ఛోదే శివధారిణీ । వేణాయామమృతా నామ బదర్యాముర్వశీ తథా
చంద్రభాగ వద్ద ఆమె కలాగా, అచ్చోద వద్ద శివధారిణిగా, వేణ వద్ద అమృతగా, బదరిలో ఉర్వశిగా పూజింపబడుతుంది.
ఔషధిశ్చోత్తరకురౌ కుశద్వీపే కుశోదకా । మన్మథా హేమకూటే తు కుముదే సత్యవాదినీ
ఉత్తరకురులో ఆమె ఔషధిగా, కుశద్వీపంలో కుశోదకగా, హేమకూట వద్ద మన్మథగా, కుముద వద్ద సత్యవాదినిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.