దేవీపీఠవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ - తతస్తే తు వనోద్దేశే హిమాచలతటాశ్రయాః । మాయాబీజజపాసక్తాస్తపశ్చేరుః సమాహితాః
వ్యాసుడు చెప్పాడు — తరువాత వారు హిమాచల పర్వతపు ఒడిలోని అడవిలో నివసిస్తూ, మాయాబీజమంత్రమును జపిస్తూ, ఏకాగ్రతతో తపస్సు చేశారు.
ధ్యాయతాం పరమాం శక్తిం లక్షవర్షాణ్యభూన్నృప । తతః ప్రసన్నా దేవీ సా ప్రత్యక్ష్యం దర్శనం దదౌ
వారు ఆ పరమశక్తిని ధ్యానిస్తూ లక్ష సంవత్సరాలు గడిపారు రాజా. అప్పుడు ఆ దేవి సంతోషించి ప్రత్యక్షంగా దర్శనం ఇచ్చింది.
పాశాఙ్కుశవరాభీతిచతుర్బాహుస్త్రిలోచనా । కరుణారససమ్పూర్ణా సచ్చిదానన్దరూపిణీ
ఆమెకు నాలుగు చేతులు, వాటిలో పాశం, అంకుశం, వరమిచ్చే ముద్ర, అభయముద్రలు ఉన్నాయి. మూడు కళ్ళతో, కరుణతో నిండినది, సచ్చిదానందస్వరూపిణి.
దృష్ట్వా తాం సర్వజననీం తుష్టువుర్మునయోఽమలాః । నమస్తే విశ్వరూపాయై వైశ్వానరసుమూర్తయే
ఆ జగజ్జననిని చూసి, నిర్మలమైన మునులు ఆమెను స్తుతించారు — 'సర్వరూపిణి, విశ్వనరస్వరూపిణి, నీకు నమస్కారం.'
నమస్తేజసరూపాయై సుత్రాత్మవపుషే నమః । యస్మిన్సర్వే లిఙ్గదేహా ఓతప్రోతా వ్యవస్థితాః
ప్రకాశరూపిణి, సూత్రాత్మస్వరూపిణి, అందరిలోని జీవులు నీలోనే కలిసిపోయి స్థిరంగా ఉంటారు. నీకు నమస్కారం.
నమః ప్రాజ్ఞస్వరూపాయై నమోఽవ్యాకృతమూర్తయే । నమః ప్రత్యక్స్వరూపాయై నమస్తే బ్రహ్మమూర్తయే
జ్ఞానస్వరూపిణి, అవ్యక్తరూపిణి, ప్రత్యక్షస్వరూపిణి, బ్రహ్మస్వరూపిణి, నీకు నమస్కారం.
నమస్తే సర్వరూపాయై సర్వ లక్ష్యాత్మమూర్తయే । ఇతి స్తుత్వా జగద్ధాత్రీం భక్తిగద్గదయా గిరా
అన్నిరూపాలవారైనీ, అన్నిద్దేశ్యాల మూలస్వరూపిణి, నీకు నమస్కారం. ఇలా భక్తితో గొంతు దడదడలాడుతూ జగద్ధాత్రిని స్తుతించారు.
ప్రణేముశ్చరణాంభోజం దక్షాద్యా మునయోఽమలాః । తతః ప్రసన్నా సా దేవీ ప్రోవాచ పికభాషిణీ
దక్షుడు మొదలైన నిర్మలమైన మునులు ఆమె పద్మపాదాలకు నమస్కరించారు. అప్పుడు ఆ దేవి సంతోషంతో, కోయిలపాటలా మధురంగా పలికింది.
వరం బ్రూత మహాభాగా వరదాహం సదా మతా । తస్యాస్తు వచనం శ్రుత్వా హరవిష్ణ్వోస్తనోః శమమ్
మీరు ఏ వరం కావాలో అడగండి మహాభాగులారా. నేను ఎప్పుడూ వరప్రదాయినినే. ఆమె మాటలు విని, వారు హరి, విష్ణువుల శరీరాలకు శాంతి కలగాలని కోరారు.
తయోస్తచ్ఛక్తిలాభం చ వవ్రిరే నృపసత్తమ । దక్షోఽథ పునరప్యాహ జన్మ దేవి కులే మమ
వారు ఆ ఇద్దరికి శక్తి లభించాలని కోరారు రాజులారా. తరువాత దక్షుడు మళ్లీ అడిగాడు — 'అమ్మా! నీవు నా వంశంలో జన్మించాలి.'
భవేత్తవామ్బ యేనాహం కృతకృత్యో భవే ఇతి । జపం ధ్యానం తథా పూజాం స్థానాని వివిధాని చ
'అలా అయితే నేను పరిపూర్ణతను పొందగలను అమ్మా.' అని చెప్పి, జపం, ధ్యానం, పూజ, వివిధ పవిత్రస్థలాల గురించి కూడా అడిగాడు.
వద మే పరమేశాని స్వముఖేనైవ కేవలమ్ । దేవ్యువాచ - మచ్ఛక్త్యోరవమానాచ్చ జాతావస్థా తయోర్ద్వయోః
'పరమేశ్వరి! నువ్వే స్వయంగా చెప్పు' అని అడిగాడు. దేవి ఇలా పలికింది — 'నా శక్తులను అవమానించినందువల్ల ఆ ఇద్దరికి ఆ స్థితి కలిగింది.'
నైతాదృశః ప్రకర్తవ్యో మేఽపరాధః కదాచన । అధునా మత్కృపాలేశాచ్ఛరీరే స్వస్థతా తయోః
'ఇలాంటి అపరాధం ఎప్పుడూ చేయకూడదు. ఇప్పుడు నా కృపతో వారి శరీరాలు మళ్లీ ఆరోగ్యంగా మారతాయి.'
భవిష్యతి చ తే శక్తీ త్వద్గృహే క్షీరసాగరే । జనిష్యతస్తత్ర తాభ్యాం ప్రాప్స్యతః ప్రేరితే మయా
'నీ ఇంట్లో, క్షీరసాగరంలో నా శక్తులు జన్మిస్తాయి. నేను ప్రేరేపించినప్పుడు, అవి అక్కడ జన్మిస్తాయి.'
మాయాబీజం హి మన్త్రో మే ముఖ్యః ప్రియకరః సదా । ధ్యానం విరాట్స్వరూపం మేఽథవా త్వత్పురతః స్థితమ్
మాయా అనే బీజంతో కూడిన మంత్రమే నాకు ముఖ్యమైనది, ఎప్పుడూ హర్షాన్ని కలిగించేది. నా విశ్వరూపాన్ని ధ్యానం చేయాలి, లేక నీవు ఎదుట నిలిచిన నన్ను ధ్యానం చేయాలి.
సచ్చిదానందరూపం వా స్థానం సర్వం జగన్మమ । యుష్మాభిః సర్వదా చాహం పూజ్యా ధ్యేయా చ సర్వదా
సచ్చిదానంద స్వరూపంగానైనా, లేక ఈ జగత్తు అంతా నా వాసస్థలంగానైనా, నేను మీ అందరికి ఎప్పుడూ పూజించదగినవాడిని, ఎప్పుడూ ధ్యానం చేయదగినవాడిని.
వ్యాస ఉవాచ - ఇత్యుక్త్వాన్తర్దధే దేవీ మణిద్వీపాధివాసినీ । దక్షాద్యా మునయః సర్వే బ్రహ్మాణం పునరాయయుః
వ్యాసుడు చెప్పాడు — ఇలా చెప్పి మణిద్వీపంలో నివసించే దేవీ అంతర్ధానం అయింది. అప్పుడు దక్షుడు మొదలైన మునులు అందరూ బ్రహ్మను దగ్గరకు వెళ్లారు.
బ్రహ్మణే సర్వవృతాన్తం కథయామాసురాదరాత్ । హరో హరిశ్చ స్వస్థౌ తౌ స్వస్వకార్యక్షమౌ నృప
వారు బ్రహ్మకు జరిగిన సంగతులన్నీ గౌరవంతో వివరించారు. రాజా! హరుడు, హరిదేవుడు ఇద్దరూ మళ్లీ సుఖంగా ఉండి, తమ తమ పనుల్లో నిపుణులయ్యారు.
జాతౌ పరామ్బాకృపయా గర్వేణ రహితౌ తదా । కదాచితదథ కాలే తు మహః శాక్తమవాతరత్
పరాశక్తి కృపతో వారు జన్మించి, అప్పుడు గర్వం లేకుండా ఉన్నారు. కొంతకాలం తర్వాత మహా శాక్త మహిమ అక్కడ అవతరించింది.
దక్షదేహే మహారాజ త్రైలోక్యేఽప్యుత్సవోఽభవత్ । దేవాః ప్రముదితాః సర్వే పుష్పవృష్టిం చ చక్రిరే
రాజా! దక్షుని శరీరంలో, మూడూ లోకాల్లోనూ ఉత్సవం జరిగింది. దేవతలు అందరూ ఆనందంతో పుష్పవృష్టి చేశారు.
నేదుర్దున్దుభయః స్వర్గే కరకోణాహతా నృప । మనాంస్యాసన్ప్రసన్నాని సాధూనామమలాత్మనామ్
రాజా! స్వర్గంలో దివ్యహస్తాలతో దుండుభులు మోగించబడ్డాయి. పుణ్యాత్ములైన సద్భావన కలిగినవారి మనస్సులు ప్రశాంతంగా మారాయి.
సరితో మార్గవాహిన్యః సుప్రభోఽభూద్దివాకరః । మఙ్గలాయాం తు జాతాయాం జాతం సర్వత్ర మఙ్గలమ్
నదులు తమ మార్గాల్లో ప్రవహించాయి, సూర్యుడు ప్రకాశంగా వెలిగాడు. మంగళకరమైన ఆ జననం వల్ల ప్రతిచోటా మంగళం ఏర్పడింది.
తస్యా నామ సతీం చక్రే సత్యత్వాత్పరసంవిదః । దదౌ పునః శివాయాథ తస్య శక్తిస్తు యాభవత్
ఆమెకు 'సతీ' అనే పేరు పెట్టారు, ఎందుకంటే ఆమె పరమసత్య స్వరూపురాలు. మళ్లీ ఆమె శివునికి శక్తిగా మారింది.
సా పునర్జ్వలనే దగ్ధా దైవయోగాన్మనోర్నృప । జనమేజయ ఉవాచ - అనర్థకరమేతత్తే శ్రావితం వచనం మునే
రాజా! ఆమె మళ్లీ మానవుని కాలంలో దైవకృపతో అగ్నిలో దహించబడింది. జనమేజయుడు అడిగాడు — మునీశ్వరా! మీరు చెప్పిన ఈ కథ హృదయాన్ని బాధించేది.
ఏతాదృశం మహద్వస్తు కథం దగ్ధం హుతాశనే । యన్నామస్మరణాన్నృణాం సంసారాగ్నిభయం న హి
ఇంత గొప్పదైన ఆమె యజ్ఞాగ్నిలో ఎలా దహించబడింది? ఆమె పేరును జపించినా మనుషులకు సంసారాగ్ని భయం పోతుంది కదా!
కేన కర్మవిపాకేన మనోర్దగ్ధం తదేవ హి । వ్యాస ఉవాచ - శృణు రాజన్ పురా వృత్తం సతీదాయస్య కారణమ్
ఏ పుణ్యపాప ఫలితంతో మానవుని కుమార్తె అగ్నిలో కాలిపోయింది? వ్యాసుడు చెప్పాడు — రాజా! సతీ తన శరీరం విడిచిన కారణాన్ని పూర్వంలో జరిగిన విషయాన్ని విను.
కదాచిదథ దుర్వాసా గతో జామ్బూనదేశ్వరీమ్ । దదర్శ దేవీం తత్రాసౌ మాయాబీజం జజాప సః
ఒకసారి దుర్వాస మహర్షి జాంబూ దేశపు దేవిని దర్శించడానికి వెళ్లాడు. అక్కడ ఆయన దేవిని చూసి మాయాబీజ మంత్రాన్ని జపించాడు.
తతః ప్రసన్నా దేవేశీ నిజకణ్ఠగతాం స్రజమ్ । భ్రమద్భ్రమరసంసక్తాం మకరన్దమదాకులామ్
అప్పుడు దేవేశ్వరి సంతోషించి, తన మెడలో ఉన్న పుష్పమాలను తీసింది. ఆ మాలపై తేనెతో మత్తెక్కిన తేనెటీగలు గుట్టలు గుట్టలుగా తిరుగుతూ ఉన్నాయి.
దదౌ ప్రసాదభూతాం తాం జగ్రాహ శిరసా మునిః । తతో నిర్గత్య తరసా వ్యోమమార్గేణ తాపసః
ఆమె దయతో ఆ మాలను ఇచ్చింది. ముని ఆ మాలను తన తలపై పెట్టుకుని స్వర్గమార్గంలో వేగంగా వెళ్లిపోయాడు.
ఆజగామ స యత్రాస్తే దక్షః సాక్షాత్సతీపితా । సన్దర్శనార్థమమ్బాయా ననామ చ సతీపదే
ఆయన అక్కడికి వెళ్లాడు, అక్కడ సతీ తండ్రి దక్షుడు ఉన్నాడు. అమ్మవారిని దర్శించడానికి, సతీ పాదాలకు నమస్కరించాడు.