దుర్గమాసురహన్త్రీత్వాద్దుర్గేతి మమ నామ యః । గృహ్ణాతి చ శతాక్షీతి మాయాం భిత్త్వా వ్రజత్యసౌ
దుర్గమాసురుడిని సంహరించినందున నాకు దుర్గ అనే పేరు వచ్చింది; శతాక్షి అనే నామాన్ని జపించే వారు మాయను దాటి నన్ను చేరతారు.
కిముక్తేనాత్ర బహునా సారం వక్ష్యామి తత్త్వతః । సంసేవ్యాహం సదా దేవాః సర్వైరపి సురాసురైః
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు; నిజంగా సారం చెప్పుతున్నాను — దేవతలు, అసురులు అందరూ ఎప్పుడూ నన్ను సేవించాలి.
ఇత్యుక్త్వాన్తర్హితా దేవీ దేవానాం చైవ పశ్యతామ్ । సన్తోషం జనయన్త్యేవం సచ్చిదనన్దరూపిణీ
అమ్మవారు ఇలా చెప్పి, దేవతలు చూస్తుండగానే అంతర్ధానమయ్యారు; సచ్చిదానంద స్వరూపిణిగా వారికి ఆనందాన్ని కలిగించారు.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం రహస్యం పరమం మహత్ । గోపనీయం ప్రయత్నేన సర్వకల్యాణకారకమ్
ఈ పరమమైన గొప్ప రహస్యాన్ని నీకు పూర్తిగా చెప్పాను; దీన్ని జాగ్రత్తగా రహస్యంగా ఉంచాలి, ఇది సమస్త మంగళానికి కారణమవుతుంది.
య ఇమం శృణుయాన్నిత్యమధ్యాయం భక్తితత్పరః । సర్వాన్కామానవాప్నోతి దేవీలోకే మహీయతే
ఈ అధ్యాయాన్ని భక్తితో ప్రతిరోజూ వినేవారు అన్ని కోరికలు పొందుతారు, దేవిలోకంలో ఘనత పొందుతారు.
భగవతీం సమారాధయిషూణాం దేవానాం తపఃకరణవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ - ఇత్యేవం సూర్యవంశ్యానాం రాజ్ఞాం చరితముత్తమమ్ । సోమవంశోద్భవానాం చ వర్ణనీయం మయా కియత్
భగవతిని ఆరాధించదలచిన దేవతలు చేసిన తపస్సును వివరించుట. వ్యాసుడు చెప్పెను — సూర్యవంశ రాజుల గొప్ప చరిత్రను ఇలా వివరించాను; ఇప్పుడు సోమవంశంలో పుట్టినవారి కథను సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను.
పరాశక్తిప్రసాదేన మహత్త్వం ప్రతిపేదిరే । రాజన్ సునిశ్చితం విద్ధి పరాశక్తిప్రసాదతః
పరాశక్తి అనుగ్రహంతో వారు మహత్త్వాన్ని పొందారు; రాజా! ఇది పరాశక్తి కృప వల్లనే అని నిశ్చయంగా తెలుసుకో.
యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా । తత్తదేవావగచ్ఛ త్వం పరాశక్త్యంశసమ్భవమ్
ఏదైనా మహిమ, ఐశ్వర్యం, శక్తి ఉన్నది ఏదైనా, అది పరాశక్తి యొక్క భాగం నుండే ఉద్భవించిందని తెలుసుకో.
ఏతే చాన్యే చ రాజానః పరాశక్తేరుపాసకాః । సంసారతరుమూలస్య కుఠారా అభవన్నృప
ఈ రాజులు మరియు మరికొందరు పరాశక్తిని ఉపాసించేవారు; రాజా! వారు సంసార వృక్షానికి మూలాన్ని నరికే గొడ్డలిలా అయ్యారు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన సంసేవ్యా భువనేశ్వరీ । పలాలమివ ధాన్యార్థీ త్యజేదన్యమశేషతః
అందువల్ల, భువనేశ్వరిని అన్ని ప్రయత్నాలతో పూజించాలి; ధాన్యం కోసం గింజను తీసుకునేవాడు పొత్తిని వదిలిపెట్టినట్టు, మిగతావన్నీ పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి.
ఆమథ్య వేదదుగ్ధాబ్ధిం ప్రాప్తం రత్నం మయా నృప । పరాశక్తిపదామ్భోజం కృతకృత్యోఽస్మ్యహం తతః
ఓ రాజా, నేను వేదాల పాల సముద్రాన్ని మథించి, అమూల్యమైన రత్నాన్ని పొందాను. ఆ పరాశక్తి పదపద్మాలను చేరడం వల్ల నా జీవితం సఫలమైంది.
పఞ్చబ్రహ్మాసనారూఢా నాస్త్యన్యా కాపి దేవతా । తత ఏవ మహాదేవ్యా పఞ్చబ్రహ్మాసనం కృతమ్
ఐదు బ్రహ్మల ఆసనంపై కూర్చున్న దేవత మరొకరు లేరు. అందుకే మహాదేవి ఒక్కతే ఆ ఐదు బ్రహ్మల ఆసనాన్ని స్థాపించింది.
పఞ్చభ్యస్త్వధికం వస్తు వేదేఽవ్యక్తమితీర్యతే । యస్మిన్నోతం చ ప్రోతం చ సైవ శ్రీభువనేశ్వరీ
వేదం చెబుతుంది — ఐదింటి కంటే మించినది, అవ్యక్తమై ఉంది. అందులోనే అన్నీ లీనమై, అల్లబడినవి. ఆవిడే శ్రీభువనేశ్వరి.
తామవిజ్ఞాయ రాజేన్ద్ర నైవ ముక్తో భవేన్నరః । యదా చర్మవదాకాశం వేష్టయిష్యన్తి మానవాః
ఓ రాజేంద్రా, ఆవిడను తెలుసుకోకపోతే మనిషికి మోక్షం కలగదు. మనుషులు ఆకాశాన్ని చర్మంలా చుట్టగలిగినప్పుడు మాత్రమే అలాంటి మోక్షం కలుగుతుంది.
తదా శివామవిజ్ఞాయ దుఃఖస్యాన్తో భవిష్యతి । అత ఏవ శ్రుతౌ ప్రాహుః శ్వేతాశ్వతరశాఖినః
అప్పుడు మాత్రమే, శివాను తెలుసుకోకపోతే, బాధలకు అంతం వస్తుంది. అందుకే శ్వేతాశ్వతర శాఖలో కూడా ఇది చెప్పబడింది.
తే ధ్యానయోగానుగతా అపశ్య- న్దేవాత్మశక్తిం స్వగుణైర్నిగూఢామ్
ధ్యానయోగ మార్గాన్ని అనుసరించిన వారు, ఆ దేవాత్మశక్తిని — ఆమె స్వగుణాలతో మరుగున పడినదాన్ని — దర్శించారు.
తస్మాత్ సర్వప్రయత్నేన జన్మసాఫల్యహేతవే । లజ్జయా వా భయేనాపి భక్త్యా వా ప్రేమయుక్తయా । సర్వసఙ్గం పరిత్యజ్య మనో హృది నిరుధ్య చ
కాబట్టి, జన్మ సఫలత కోసం, ఎంత శ్రమైనా చేసి, సిగ్గుతోనైనా, భయంతోనైనా, భక్తితోనైనా, ప్రేమతోనైనా, అన్ని బంధాలను వదిలిపెట్టి, మనసును హృదయంలో నిలిపి —
తన్నిష్ఠస్తత్పరో భూయాదితి వేదాన్తడిణ్డిమః । యేన కేన మిషేణాపి స్వపంస్తిష్ఠన్వ్రజన్నపి
ఆమెపై స్థిరమైన నమ్మకంతో, పూర్తిగా అంకితమై ఉండాలి — ఇదే వేదాంత ఘంటిక. నిద్రపోయినా, నిలబడి ఉన్నా, నడుస్తున్నా, ఏ విధంగా అయినా —
కీర్తయేత్సతతం దేవీం స వై ముచ్యేత బన్ధనాత్ । తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన భజ రాజన్ మహేశ్వరీమ్
ఎప్పుడూ దేవిని కీర్తించాలి; అలాంటి వాడు బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు. అందుకే, ఓ రాజా, మహేశ్వరీను అన్ని శ్రమలతో పూజించు.
విరాడ్రూపాం సూత్రరూపాం తథాన్తర్యామిరూపిణీమ్ । సోపానక్రమతః పూర్వం తతః శుద్ధే తు చేతసి
విశ్వరూపిణిని, సూత్రరూపిణిని, అంతర్యామిని ముందుగా క్రమంగా, ఆ తరువాత శుద్ధమైన మనసుతో పూజించాలి.
సచ్చిదానన్దలక్ష్యార్థరూపాం తాం బ్రహ్మరూపిణీమ్ । ఆరాధయ పరాం శక్తిం ప్రపఞ్చోల్లాసవర్జితామ్
సచ్చిదానంద లక్ష్యంగా ఉన్న బ్రహ్మరూపిణి పరాశక్తిని, జగత్ప్రదర్శనానికి అతీతమైనదాన్ని ఆరాధించు.
తస్యాం చిత్తలయో యః స తస్యా ఆరాధనం స్మృతమ్ । రాజన్ రాజ్ఞాం పరాశక్తిభక్తానాం చరితం మయా
ఆమెలో మనస్సు లీనమవడం, ఆమె ఆరాధనగా పరిగణించబడుతుంది. ఓ రాజా, పరాశక్తి భక్తుల రాజుల చరిత్రను నేను వివరించాను.
ధార్మికాణాం సూర్యసోమవంశజానాం మనస్వినామ్ । పావనం కీర్తిదం ధర్మబుద్ధిదం సద్గతిప్రదమ్
ధార్మికులు, సూర్యవంశీయులు, చంద్రవంశీయులు, మేధావులు — వీరి కథలు పవిత్రతనిచ్చే, కీర్తినిచ్చే, ధర్మాన్ని బోధించే, శ్రేయస్సు ప్రసాదించేవిగా ఉన్నాయి.
కథితం పుణ్యదం పశ్చాత్కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి । జనమేజయ ఉవాచ - గౌరీలక్ష్మీసరస్వత్యో దత్తాః పూర్వం పరామ్బయా
పుణ్యమయమైన ఈ కథను చెప్పాను; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు? జనమేజయుడు అడిగాడు — గౌరీ, లక్ష్మీ, సరస్వతులను పరామ్బ మునుపే ఇచ్చిందని విన్నాము.
హరాయ హరయే తద్వన్నాభిపద్మోద్భవాయ చ । తుషారాద్రేశ్చ దక్షస్య గౌరీ కన్యేతి విశ్రుతమ్
హరుడికి, హరికి, అలాగే నాభిపద్మంలో జన్మించినవారికి కూడా ఇచ్చారు. గౌరీ తుషారాచలుని కూతురుగా, దక్షుని కుమార్తెగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
క్షీరోదధేశ్చ కన్యేతి మహాలక్ష్మీరితి స్మృతమ్ । మూలదేవ్యుద్భవానాం చ కథం కన్యాత్వమన్యయోః
క్షీరసాగరానికి కూతురుగా మహాలక్ష్మి గుర్తించబడింది. మూలదేవి నుండి ఈ ఇద్దరు కుమార్తెలు ఎలా జన్మించారో చెప్పండి.
అసమ్భావ్యమిదం భాతి సంశయోఽత్ర మహామునే । ఛిన్ధి జ్ఞానాసినా తం త్వం సంశయచ్ఛేదతత్పరః
ఇది అసాధ్యంగా అనిపిస్తోంది; ఇక్కడ నాకు సందేహం ఉంది, ఓ మహామునీ! ఆ సందేహాన్ని జ్ఞాన ఖడ్గంతో తొలగించండి.
వ్యాస ఉవాచ - శృణు రాజన్ ప్రవక్ష్యామి రహస్యం పరమాద్భుతమ్ । దేవీభక్తస్య తే కిఞ్చిదవాచ్యం న హి విద్యతే
వ్యాసుడు చెప్పాడు — ఓ రాజా, విను. నేను అద్భుతమైన రహస్యాన్ని వివరిస్తాను. దేవీభక్తుడైన నీకు చెప్పరాని విషయం ఏదీ లేదు.
దేవీత్రయం యదా దేవత్రయాయాదాత్పరామ్బికా । తదాప్రభృతి తే దేవాః సృష్టికార్యాణి చక్రిరే
పరాశక్తి తల్లి మూడు దేవతలను మూడు దేవతలకు అప్పగించినప్పటి నుండి, ఆ దేవతలు సృష్టి పనులను చేపట్టారు.
కస్మింశ్చిత్సమయే రాజన్ దైత్యా హాలాహలాభిధాః । మహాపరాక్రమా జాతాస్త్రైలోక్యం తైర్జితం క్షణాత్
ఓ రాజా! ఒక సమయంలో హాలాహల అనే పేరుతో మహా బలవంతులైన దానవులు పుట్టారు. వారు తమ గొప్ప శక్తితో మూడు లోకాలను ఒక్క క్షణంలో జయించారు.