అగ్రేసరః సమభవద్దుర్గమో వాహినీపతిః । శక్తిభిః సహ యుద్ధం చ చకార ప్రథమం రిపుః
దుర్గముడు సేనాధిపతిగా ముందుకు వచ్చాడు. శక్తులతో మొదటిసారి శత్రువు యుద్ధానికి దిగాడు.
మహద్యుద్ధం సమభవద్యత్రాభూద్రక్తవాహినీ । అక్షౌహిణ్యస్తు తాః సర్వా వినష్టా దశభిర్దినైః
అక్కడ గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. అక్కడ రక్తం నదిలా పారింది. ఆ అక్షౌహిణి సైన్యాలన్నీ పది రోజుల్లో నశించిపోయాయి.
తత ఏకాదశే ప్రాప్తే దినే పరమదారుణే । రక్తమాల్యామ్బరధరో రక్తగన్ధానులేపనః
తర్వాత పదకొండవ రోజు, భయంకరమైన దినంలో, అతడు ఎర్ర మాలలు, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్ర గంధాన్ని పూసుకుని ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
కృత్వోత్సవం మహాన్తం తు యుద్ధాయ రథసంస్థితః । సంరమ్భేణైవ మహతా శక్తీః సర్వా విజిత్య చ
పెద్ద ఉత్సవం జరిపి, యుద్ధానికి తన రథంపై ఎక్కాడు. మహా కోపంతో అన్ని శక్తులను జయించి,
మహాదేవీరథాగ్రే తు స్వరథం సంన్యవేశయత్ । తతోఽభవన్మహద్యుద్ధం దేవ్యా దైత్యస్య చోభయోః
మహాదేవి రథానికి ముందు తన రథాన్ని నిలిపాడు. అప్పుడు దేవి మరియు రాక్షసుని మధ్య గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.
ప్రహరద్వయపర్యన్తం హృదయత్రాసకారకమ్ । తతః పఞ్చదశాత్యుగ్రబాణాన్దేవీ ముమోచ హ
రెండు ఘడియల పాటు ఆ యుద్ధం హృదయాల్లో భయాన్ని కలిగించింది. ఆ తరువాత దేవి పదిహేను భయంకరమైన బాణాలను వదిలింది.
చతుర్భిశ్చతురో వాహాన్బాణేనైకేన సారథిమ్ । ద్వాభ్యాం నేత్రే భుజౌ ద్వాభ్యాం ధ్వజమేకేన పత్రిణా
నాలుగు బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను, ఒక బాణంతో సారథిని, రెండు బాణాలతో కన్నులను, రెండు బాణాలతో చేతులను, ఒక బాణంతో జెండాను తాకింది.
పఞ్చభిర్హృదయం తస్య వివ్యాధ జగదమ్బికా । తతో వమన్ స రుధిరం మమార పుర ఈశితుః
ఐదు బాణాలతో జగదంబికా అతని హృదయాన్ని ఛిద్రం చేసింది. వెంటనే అతడు రక్తం వాంతి చేసి అక్కడే మరణించాడు.
తస్య తేజస్తు నిర్గత్య దేవీరూపే వివేశ హ । హతే తస్మిన్మహావీర్యే శాన్తమాసీజ్జగత్త్రయమ్
అతని తేజస్సు బయటకు వచ్చి దేవి రూపంలో కలిసిపోయింది. ఆ మహావీరుడు చనిపోయిన తరువాత మూడు లోకాలు ప్రశాంతంగా మారాయి.
తతో బ్రహ్మాదయః సర్వే తుష్టువుర్జగదమ్బికామ్ । పురస్కృత్య హరీశానౌ భక్త్యా గద్గదయా గిరా
అప్పుడూ బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, హరి, ఈశానుడిని ముందుంచుకుని, భక్తితో గొంతు కడిగి జగదంబికను స్తుతించారు.
దేవా ఊచుః జగద్భ్రమవివర్తైకకారణే పరమేశ్వరి । నమః శాకమ్భరి శివే నమస్తే శతలోచనే
దేవతలు పలికారు: జగత్తు భ్రమను కలిగించే పరమేశ్వరి! నీకు నమస్కారం. శాకంభరీ, శివా, శతలోచన, నీకు వందనం.
సర్వోపనిషదుద్ఘుష్టే దుర్గమాసురనాశిని । నమో మాయేశ్వరి శివే పఞ్చకోశాన్తరస్థితే
సర్వ ఉపనిషత్తులు ఘోషించిన దుర్గమాసుర సంహారిణి! మాయేశ్వరి, శివా, పంచకోశాలలో నివసించే దేవి, నీకు నమస్కారం.
చేతసా నిర్వికల్పేన యాం ధ్యాయన్తి మునీశ్వరాః । ప్రణవార్థస్వరూపాం తాం భజామో భువనేశ్వరీమ్
మనసు ఏకాగ్రతతో ధ్యానం చేసే మునులందరికీ, ఓంకారార్థ స్వరూపిణి అయిన భువనేశ్వరి దేవిని మనము భక్తితో పూజించుదాము.
అనన్తకోటిబ్రహ్మాణ్డజననీం దివ్యవిగ్రహామ్ । బ్రహ్మవిష్ణ్వాదిజననీం సర్వభావైర్నతా వయమ్
అనేక కోట్ల బ్రహ్మాండాలకు జననిగా, దివ్య స్వరూపిణిగా, బ్రహ్మా, విష్ణు మొదలైన దేవతలకు తల్లిగా ఉన్న అమ్మవారిని మనము మన ప్రాణంతో నమస్కరిస్తున్నాము.
కః కుర్యాత్పామరాన్దృష్ట్వా రోదనం సకలేశ్వరః । సదయాం పరమేశానీం శతాక్షీం మాతరం వినా
కరుణ గల పరమేశ్వరి అయిన శతాక్షి తల్లిని లేకుండా, సామాన్యుల బాధను చూసి, ఏ దేవత కన్నీరు పెట్టడు?
వ్యాస ఉవాచ - ఇతి స్తుతా సురైర్దేవీ బ్రహ్మవిష్ణ్వాదిభిర్వరైః । పూజితా వివిధైర్ద్రవ్యైః సన్తుష్టాభూచ్చ తత్క్షణే
వ్యాసుడు చెప్పెను — బ్రహ్మా, విష్ణు మొదలైన దేవతలు అమ్మవారిని ఇలా స్తుతించగా, వివిధ వస్తువులతో పూజించగా, ఆ దేవి వెంటనే సంతోషించెను.
ప్రసన్నా సా తదా దేవీ వేదానాహృత్య సా దదౌ । బ్రాహ్మణేభ్యో విశేషేణ ప్రోవాచ పికభాషిణీ
ఆ సమయంలో ప్రసన్నమైన అమ్మవారు వేదాలను తీసుకొని, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చి, కోయిల స్వరంలో మధురంగా పలికెను.
మమేయం తనురుత్కృష్టా పాలనీయా విశేషతః । యయా వినానర్థ ఏష జాతో దృష్టోఽధునైవ హి
ఈ నా శరీరం అత్యంత ఉత్తమమైనది, దీనిని ప్రత్యేకంగా రక్షించాలి; దీనిలేకుండా ఈ కష్టము ఇప్పుడు ప్రత్యక్షంగా కనిపించింది.
పూజ్యాహం సర్వదా సేవ్యా యుష్మాభిః సర్వదైవ హి । నాతః పరతరం కిఞ్చిత్కల్యాణాయోపదిశ్యతే
మీరు ఎప్పుడూ నన్ను పూజించాలి, సేవించాలి; దీనికంటే మించి మేలు కలిగించే మార్గం మరొకటి లేదు.
పఠనీయం మమైతద్ధి మాహాత్మ్యం సర్వదోత్తమమ్ । తేన తుష్టా భవిష్యామి హరిష్యామి తథాపదః
నా ఈ మహాత్మ్యాన్ని ఎప్పుడూ చదవాలి; దాంతో నేను సంతోషిస్తాను, మీ బాధలను తొలగిస్తాను.
దుర్గమాసురహన్త్రీత్వాద్దుర్గేతి మమ నామ యః । గృహ్ణాతి చ శతాక్షీతి మాయాం భిత్త్వా వ్రజత్యసౌ
దుర్గమాసురుడిని సంహరించినందున నాకు దుర్గ అనే పేరు వచ్చింది; శతాక్షి అనే నామాన్ని జపించే వారు మాయను దాటి నన్ను చేరతారు.
కిముక్తేనాత్ర బహునా సారం వక్ష్యామి తత్త్వతః । సంసేవ్యాహం సదా దేవాః సర్వైరపి సురాసురైః
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు; నిజంగా సారం చెప్పుతున్నాను — దేవతలు, అసురులు అందరూ ఎప్పుడూ నన్ను సేవించాలి.
ఇత్యుక్త్వాన్తర్హితా దేవీ దేవానాం చైవ పశ్యతామ్ । సన్తోషం జనయన్త్యేవం సచ్చిదనన్దరూపిణీ
అమ్మవారు ఇలా చెప్పి, దేవతలు చూస్తుండగానే అంతర్ధానమయ్యారు; సచ్చిదానంద స్వరూపిణిగా వారికి ఆనందాన్ని కలిగించారు.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం రహస్యం పరమం మహత్ । గోపనీయం ప్రయత్నేన సర్వకల్యాణకారకమ్
ఈ పరమమైన గొప్ప రహస్యాన్ని నీకు పూర్తిగా చెప్పాను; దీన్ని జాగ్రత్తగా రహస్యంగా ఉంచాలి, ఇది సమస్త మంగళానికి కారణమవుతుంది.
య ఇమం శృణుయాన్నిత్యమధ్యాయం భక్తితత్పరః । సర్వాన్కామానవాప్నోతి దేవీలోకే మహీయతే
ఈ అధ్యాయాన్ని భక్తితో ప్రతిరోజూ వినేవారు అన్ని కోరికలు పొందుతారు, దేవిలోకంలో ఘనత పొందుతారు.
భగవతీం సమారాధయిషూణాం దేవానాం తపఃకరణవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ - ఇత్యేవం సూర్యవంశ్యానాం రాజ్ఞాం చరితముత్తమమ్ । సోమవంశోద్భవానాం చ వర్ణనీయం మయా కియత్
భగవతిని ఆరాధించదలచిన దేవతలు చేసిన తపస్సును వివరించుట. వ్యాసుడు చెప్పెను — సూర్యవంశ రాజుల గొప్ప చరిత్రను ఇలా వివరించాను; ఇప్పుడు సోమవంశంలో పుట్టినవారి కథను సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను.
పరాశక్తిప్రసాదేన మహత్త్వం ప్రతిపేదిరే । రాజన్ సునిశ్చితం విద్ధి పరాశక్తిప్రసాదతః
పరాశక్తి అనుగ్రహంతో వారు మహత్త్వాన్ని పొందారు; రాజా! ఇది పరాశక్తి కృప వల్లనే అని నిశ్చయంగా తెలుసుకో.
యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా । తత్తదేవావగచ్ఛ త్వం పరాశక్త్యంశసమ్భవమ్
ఏదైనా మహిమ, ఐశ్వర్యం, శక్తి ఉన్నది ఏదైనా, అది పరాశక్తి యొక్క భాగం నుండే ఉద్భవించిందని తెలుసుకో.
ఏతే చాన్యే చ రాజానః పరాశక్తేరుపాసకాః । సంసారతరుమూలస్య కుఠారా అభవన్నృప
ఈ రాజులు మరియు మరికొందరు పరాశక్తిని ఉపాసించేవారు; రాజా! వారు సంసార వృక్షానికి మూలాన్ని నరికే గొడ్డలిలా అయ్యారు.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన సంసేవ్యా భువనేశ్వరీ । పలాలమివ ధాన్యార్థీ త్యజేదన్యమశేషతః
అందువల్ల, భువనేశ్వరిని అన్ని ప్రయత్నాలతో పూజించాలి; ధాన్యం కోసం గింజను తీసుకునేవాడు పొత్తిని వదిలిపెట్టినట్టు, మిగతావన్నీ పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి.