పపాత మూర్చ్ఛితా భూమౌ ఛిన్నేవ కదలీ యథా । అథ తాం బ్రాహ్మణో రుష్టః పానీయేనాభ్యషిఞ్చత
ఆమె మూర్చిపోయి నేలపై పడిపోయింది, కోసిన అరటి చెట్టు లా. ఆ తరువాత కోపంతో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు ఆమెపై నీళ్లు చల్లాడు.
ముహూర్తాచ్చేతనాం ప్రాప్తా బ్రాహ్మణస్తామథాబ్రవీత్ । బ్రాహ్మణ ఉవాచ - అలక్ష్మీకారకం నిన్ద్యం జానతీ త్వం నిశాముఖే
కొంతసేపటికి ఆమెకు స్పృహ వచ్చింది. అప్పుడు బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: 'రాత్రిపూట ఏడవడం దురదృష్టాన్ని తెస్తుందని నీకు తెలుసు కదా.'
రోదనం కురుషే దుష్టే లజ్జా తే హృదయే న కిమ్ । బ్రాహ్మణేనైవముక్తా సా న కిఞ్చిద్వాక్యమబ్రవీత్
'పాపి, ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు? నీకు హృదయంలో సిగ్గు లేదా?' అని బ్రాహ్మణుడు అడిగినా, ఆమె ఏమీ మాట్లాడలేదు.
రురోద కరుణం దీనా పుత్రశోకేన పీడితా । అశ్రుపూర్ణముఖీ దీనా ధూసరా ముక్తమూర్ధజా
కుమారుని మృతితో బాధపడుతూ, ఆమె హృదయవేదనతో కన్నీళ్లు పెట్టింది. ఆమె ముఖం కన్నీళ్లతో నిండిపోయింది, దుఃఖంతో, జుట్టు విరబూసి, దుమ్ముతో ముదిరిపోయింది.
అథ తాం కుపితో విప్రో రాజపత్నీమభాషత । ధిక్త్వాం దుష్టే క్రయం గృహ్య మమ కార్యం విలుమ్పసి
ఆ తరువాత కోపంతో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు ఆ రాణిని చూచి, 'పాపి, నీవు నా జీతం తీసుకుని నా పనిని నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నావు, నీకు సిగ్గు లేదా?' అని అన్నాడు.
అశక్తా చేత్కథం తర్హి గృహీతం మమ తద్ధనమ్ । ఏవం నిర్భర్త్సితా తేన క్రూరవాక్యైః పునః పునః
'నీకు చేయలేకపోతే, నా డబ్బు ఎందుకు తీసుకున్నావు?' అని అతడు మళ్లీ మళ్లీ కఠినంగా మందలించాడు.
రుదితా కారణం ప్రాహ విప్రం గద్గదయా గిరా । స్వామిన్ మమ సుతో బాలః సర్పదష్టో మృతో బహిః
ఆమె ఏడుస్తూ, బ్రాహ్మణునికి గట్టిగా మాట్లాడలేక, 'స్వామీ, నా చిన్న కుమారుడు సర్పం కరిచి బయట చనిపోయాడు' అని చెప్పింది.
అనుజ్ఞాం మే ప్రయచ్ఛస్వ ద్రష్టుం యాస్యామి బాలకమ్ । దుర్లభం దర్శనం తేన సఞ్జాతం మమ సువ్రత
'దయచేసి నాకు అనుమతి ఇవ్వండి, నేను నా బిడ్డను చూసి రావాలి. ఓ ధర్మాత్మా, ఇప్పుడు అతడిని చూడడం నాకు చాలా కష్టంగా మారింది' అని చెప్పింది.
ఇత్యుక్త్వా కరుణం బాలా పునరేవ రురోద హ । పునస్తాం కుపితో విప్రో రాజపత్నీమభాషత
ఇలా చెప్పి, ఆ దుఃఖితురాలు మళ్లీ కన్నీళ్లు పెట్టింది. మళ్లీ కోపంతో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు ఆ రాణిని చూచి మాట్లాడాడు.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ - శఠే దుష్టసమాచారే కిం న జానాసి పాతకమ్ । యః స్వామివేతనం గృహ్య తస్య కార్యం విలుమ్పతి
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: 'మోసపూరితమైన, దుష్టమైన ప్రవర్తన కలిగినవాడివి, నీకు పాపం తెలియదా? యజమాని జీతం తీసుకుని పనిని నిర్లక్ష్యం చేయడం ఎంత పెద్ద దోషమో తెలుసుకో.'
నరకే పచ్యతే సోఽథ మహారౌరవపూర్వకే । ఉషిత్వా నరకే కల్పం తతోఽసౌ కుక్కుటో భవేత్
అతడు ముందుగా మహారౌరవ నరకంలో ఉడికించబడతాడు. ఒక కల్పం నరకంలో ఉండి, ఆ తర్వాత కోడిగా జన్మిస్తాడు.
కిమనేనాథవా కార్యం ధర్మసంకీర్తనేన మే । యస్తు పాపరతో మూర్ఖః క్రూరో నీచోఽనృతః శఠః
నీతి విషయాలు చెబితే నాకు ఏమి లాభం? పాపంలో మునిగిపోయినవాడు, మూర్ఖుడు, క్రూరుడు, నీచుడు, అబద్ధగాడు, మోసగాడు—
తద్వాక్యం నిష్ఫలం తస్మిన్భవేద్ బీజమివోషరే । ఏహి తే విద్యతే కిఞ్చిత్పరలోకభయం యది
అతని మాటలు వృథా, పాడుబడిన భూమిలో విత్తిన విత్తనంలా ఉంటాయి. పరలోక భయం నీవు కలిగి ఉంటే రా.
ఏవముక్తాథ సా విప్రం వేపమానాబ్రవీద్వచః । కారుణ్యం కురు మే నాథ ప్రసీద సుముఖో భవ
అలా చెప్పగానే, ఆమె వణికుతూ బ్రాహ్మణునికి ఇలా వేడుకుంది: 'స్వామీ! నాకు దయ చూపించండి, దయచేసి మృదువుగా ఉండండి.'
ప్రస్థాపయ ముహూర్తం మాం యావద్ ద్రక్ష్యామి బాలకమ్ । ఏవముక్త్వాథ సా మూర్ధ్నా నిపత్య ద్విజపాదయోః
'కొంతసేపు నన్ను పంపించండి, నా బిడ్డను చూసి వస్తాను.' అని చెప్పి, ఆమె తలనమిలి బ్రాహ్మణుని పాదాల వద్ద పడిపోయింది.
రురోద కరుణం బాలా పుత్రశోకేన పీడితా । అథాహ కుపితో విప్రః క్రోధసంరక్తలోచనః
బిడ్డ మృతితో బాధపడుతూ ఆ బాలిక హృదయవిదారకంగా ఏడ్చింది. అప్పుడు కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టుకున్న బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు.
విప్ర ఉవాచ - కిం తే పుత్రేణ మే కార్యం గృహకర్మ కురుష్వ మే । కిం న జానాసి మే క్రోధం కశాఘాతఫలప్రదమ్
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: 'నీ బిడ్డతో నాకు ఏమి పని? నా ఇంటి పనులు చేయి. నా కోపం చంపకశా దెబ్బలా ఫలితమిస్తుందని నీకు తెలియదా?'
ఏవముక్తా స్థితా ధైర్యాద్ గృహకర్మ చకార హ । అర్ధరాత్రో గతస్తస్యాః పాదాభ్యఙ్గాదికర్మణా
అలా అన్నాక, ఆమె ధైర్యంగా నిలబడి ఇంటి పనులు చేసింది. అర్ధరాత్రి అవతరించాక, పాదాభ్యంగం మొదలైన పనులు పూర్తయ్యాక,
బ్రాహ్మణేనాథ సా ప్రోక్తా పుత్రపార్శ్వం వ్రజాధునా । తస్య దాహాదికం కృత్వా పునరాగచ్ఛ సత్వరమ్
బ్రాహ్మణుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు నీ బిడ్డ దగ్గరకు వెళ్ళు. అతని దహనం, ఇతర కార్యాలు చేసి వెంటనే తిరిగి రా.'
న లుప్యేత యథా ప్రాతర్గృహకర్మ మమేతి చ । తతస్త్వేకాకినీ రాత్రౌ విలపన్తీ జగామ హ
'ఉదయం నా ఇంటి పనులు మానవద్దు.' అని చెప్పాడు. అప్పుడు, ఆమె ఒంటరిగా రాత్రి ఏడుస్తూ బయలుదేరింది.
దృష్ట్వా మృతం నిజం పుత్రం భృశం శోకేన పీడితా । యూథభ్రష్టా కురఙ్గీవ వివత్సా సౌరభీ యథా
తన బిడ్డను మృతిగా చూసి, ఆమె తీవ్రంగా శోకించిపోయింది. మంద నుండి విడిపోయిన జింకలా, పిల్లను కోల్పోయిన ఆవులా అయింది.
వారాణస్యా బహిర్గత్వా క్షణాద్ దృష్ట్వా నిజం సుతమ్ । శయానం రఙ్కవద్భూమౌ కాష్ఠదర్భతృణోపరి
వారణాసి బయటకు వెళ్లి, క్షణంలోనే తన బిడ్డను చూచింది. అతడు బీదవాడిలా నేలపై, కట్టెలు, గడ్డి, పొదల మీద పడుకుని ఉన్నాడు.
విలలాపాతిదుఃఖార్తా శబ్దం కృత్వా సునిష్ఠురమ్ । ఏహి మే సమ్ముఖం కస్మాద్రోషితోఽసి వదాధునా
తీవ్ర దుఃఖంతో బాధపడుతూ ఆమె గట్టిగా విలపించింది: 'నా ముందుకు రా, ఎందుకు కోపంగా ఉన్నావు? ఇప్పుడైనా మాట్లాడు.'
ఆయాస్యభిముఖో నిత్యమమ్బేత్యుక్త్వా పునః పునః । గత్వా స్ఖలత్పదా తస్య పపాతోపరి మూర్ఛితా
'అమ్మా, నేను వస్తున్నాను' అని పదే పదే పలుకుతూ, ఆమె వెళ్ళి, అడుగులు తడబడుతూ అతని మీద పడిపోయి మూర్చిపోయింది.
పునః సా చేతనాం ప్రాప్య దోర్భ్యామాలిఙ్గ్య బాలకమ్ । తన్ముఖే వదనం న్యస్య రురోదార్తస్వనైస్తదా
తిరిగి చైతన్యం వచ్చాక, ఆమె బిడ్డను చేతులతో ఆప్యాయంగా కౌగిలించుకుని, తన ముఖాన్ని అతని ముఖంపై ఉంచి, హృదయవిదారకంగా ఏడ్చింది.
కరాభ్యాం తాడనం చక్రే మస్తకస్యోదరస్య చ । హా బాల హా శిశో వత్స హా కుమారక సున్దర
తన చేతులతో అతని తల, పొట్టను కొట్టింది. 'హాయ్ బిడ్డా! హాయ్ శిశువా! నా ప్రాణప్రియమైనవాడా! హాయ్ అందమైన కుమారుడా!' అని విలపించింది.
హా రాజన్ క్వ గతోఽసి త్వం పశ్యేమం బాలకం నిజమ్ । ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయాంసం భూతలే పతితం మృతమ్
'హాయ్ రాజా! నీవెక్కడికి వెళ్ళిపోయావు? నీ ప్రాణాలకు మించిన బిడ్డను, నేలపై పడి మృతుడై ఉన్నాడని చూడు.'
తథాపశ్యన్ముఖం తస్య భూయో జీవితశఙ్కయా । నిర్జీవవదనం జ్ఞాత్వా మూర్ఛితా నిపపాత హ
అతని ముఖాన్ని చూస్తూ, మళ్లీ జీవించాలేమో అని ఆశతో చూచింది. కానీ ముఖం ప్రాణం లేనిదని గ్రహించి, ఆమె మళ్లీ మూర్చిపోయి పడిపోయింది.
హస్తేన వదనం గృహ్య పునరేవమభాషత । శయనం త్యజ హే బాల శీఘ్రం జాగృహి భీషణమ్
ఆమె తన చేతితో అతని ముఖాన్ని తాకి, మళ్లీ ఇలా చెప్పింది: "బిడ్డా, మంచాన్ని వదిలి, త్వరగా లేచి రా. ఇది భయంకరమైన సమయం."
నిశార్ధం వర్ధతే చేదం శివాశతనినాదితమ్ । భూతప్రేతపిశాచాదిడాకినీయూథనాదితమ్
అర్ధరాత్రి దగ్గర పడుతోంది. నక్కలు అరుస్తున్నాయి, భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు, డాకిణులు అరుపులతో చుట్టూ నిండిపోయింది.