సూత ఉవాచ ఇతి సర్వం సమాఖ్యాతముర్వశీచరితం మహత్ । వేదే విస్తరితం చైతత్సంక్షేపాత్కథితం మయా
సూతుడు చెప్పాడు: ఉర్వశి కథ మొత్తం నేను చెప్పాను. వేదాలలో విస్తృతంగా ఉన్నదాన్ని, నేను సంక్షిప్తంగా వివరించాను.
వ్యాసేన గృహస్థధర్మవర్ణనమ్ సూత ఉవాచ దృష్ట్వా తామసితాపాఙ్గీం వ్యాసశ్చిన్తాపరోఽభవత్ । కిం కరోమి న మే యోగ్యా దేవకన్యేయమప్సరాః
సూతుడు చెప్పాడు: ఆ తామసమైన కళ్లతో ఉన్న ఆమెను చూసి, వ్యాసుడు లోతైన ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు — 'నేను ఏమి చేయాలి? ఈ దేవకన్య అయిన అప్సరసు నాకు తగినది కాదు' అని భావించాడు.
ఏవం చిన్తయమానం తు దృష్ట్వా వ్యాసం తదాప్సరాః । భయభీతా హి సఞ్జాతా శాపం మా విసృజేదయమ్
అలా వ్యాసుడు ఆలోచిస్తూ ఉండగా, ఆ అప్సరసు అతన్ని చూసి భయంతో వణికింది. 'ఇతడు నన్ను శపించకూడదని' భయపడింది.
సా కృత్వాథ శుకీరూపం నిర్గతా భయవిహ్వలా । కృష్ణస్తు విస్మయం ప్రాప్తో విహఙ్గీం తాం విలోకయన్
ఆమె భయంతో వణికుతూ, శుకిపక్షి రూపాన్ని ధరించి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయింది. కృష్ణుడు ఆమెను పక్షిరూపంలో చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
కామస్తు దేహే వ్యాసస్య దర్శనాదేవ సఙ్గతః । మనోఽతివిస్మితం జాతం సర్వగాత్రేషు విస్మితః
కేవలం ఆమెను చూసిన వెంటనే వ్యాసుని శరీరంలో కామం కలిగింది. అతని మనసు చాలా ఆశ్చర్యానికి లోనైంది; అతని శరీరమంతా విస్మయంతో నిండిపోయింది.
స తు ధైర్యేణ మహతా నిగహ్ణన్మానసం మునిః । న శశాక నియన్తుం చ స వ్యాసః ప్రసృతం మనః
ఆ ముని గొప్ప స్థైర్యంతో తన మనసును అదుపులో పెట్టడానికి ప్రయత్నించాడు. అయినా, వ్యాసుని మనసు పూర్తిగా అదుపు తప్పి పోయింది.
బహుశో గృహ్యమాణం చ ఘృతాచ్యా మోహితం మనః । భావిత్వాన్నైవ విధృతం వ్యాసస్యామితతేజసః
ఘృతాచీ కారణంగా మాయలో పడిన తన మనసును ఎన్నిసార్లు నియంత్రించాలనుకున్నా, అదృష్టం వల్ల వ్యాసుడు దాన్ని నిలుపుకోలేకపోయాడు.
మన్ధనం కుర్వతస్తస్య మునేరగ్నిచికీర్షయా । అరణ్యామేవ సహసా తస్య శుక్రమథాపతత్
అగ్ని వెలిగించాలనే ఉద్దేశంతో వ్యాసుడు అరణి కట్టెలను రుద్దుతుండగా, అడవిలో అకస్మాత్తుగా అతని వీర్యం పడిపోయింది.
సోఽవిచిన్త్య తథా పాతం మమన్థారణిమేవ చ । తస్మాచ్ఛుకః సముద్భూతో వ్యాసాకృతిమనోహరః
ఆ సంఘటనను పట్టించుకోకుండా, అతడు అరణిని రుద్దుతూనే ఉన్నాడు. ఆ కట్టెల నుండి వ్యాసుని ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని కలిగిన శుకుడు జన్మించాడు.
విస్మయం జనయన్బాలః సఞ్జాతస్తదరణ్యజః । యథాధ్వరే సమిద్ధోఽగ్నిర్భాతి హవ్యేన దీప్తిమాన్
అరుణి కట్టెల నుండి జన్మించిన ఆ బాలుడు అందరిలో ఆశ్చర్యం కలిగించాడు. యజ్ఞంలో హవిస్సుతో అగ్ని ఎలా ప్రకాశిస్తుందో, అలా అతడు వెలిగిపోయాడు.
వ్యాసస్తు సుతమాలోక్య విస్మయం పరమం గతః । కిమేతదితి సఞ్చిన్త్య వరదానాచ్ఛివస్య వై
వ్యాసుడు తన కుమారుడిని చూసి అత్యంత ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు. 'ఇది ఏమిటి?' అని ఆలోచిస్తూ, శివుడు ఇచ్చిన వరాన్ని గుర్తు చేసుకున్నాడు.
తేజోరూపీ శుకో జాతోఽప్యరణీగర్భసమ్భవః । ద్వితీయోఽగ్నిరివాత్యర్థం దీప్యమానః స్వతేజసా
అరుణి కట్టెల నుండి జన్మించినా, శుకుడు తేజస్సుతో నిండినవాడయ్యాడు. అతడు రెండవ అగ్నిలా, తన స్వంత తేజంతో ప్రకాశించాడు.
విలోకయామాస తదా వ్యాసస్తు ముదితం సుతమ్ । దివ్యేన తేజసా యుక్తం గార్హపత్యమివాపరమ్
ఆ సమయంలో వ్యాసుడు తన ఆనందంగా ఉన్న కుమారుడిని చూశాడు. అతడు దివ్య తేజస్సుతో నిండినవాడిగా, ఇంకొక గార్హపత్యాగ్నిలా కనిపించాడు.
గఙ్గాన్తః స్నాపయామాస సమాగత్య గిరేస్తదా । పుష్పవృష్టిస్తు ఖాజ్జాతా శిశోరుపరి తాపసాః
ఆ సమయంలో వ్యాసుడు పర్వతం నుండి వచ్చి, గంగా నదిలో కుమారుడిని స్నానం చేయించాడు. ఆ బాలుడి మీద ఆకాశం నుండి పువ్వుల వర్షం కురిసింది; తపస్వులు అక్కడ చేరారు.
జాతకర్మాదికం చక్రే వ్యాసస్తస్య మహాత్మనః । దేవదున్దుభయో నేదుర్ననృతుశ్చాప్సరోగణాః
ఆ మహాత్ముడికి జనన సంస్కారాదికర్మలను వ్యాసుడు నిర్వహించాడు. ఆ సమయంలో దేవతల మృదంగాలు మోగాయి, అప్సరసులు నృత్యం చేశారు.
జగుర్గన్ధర్వపతయో ముదితాస్తే దిదృక్షవః । విశ్వావసుర్నారదశ్చ తుమ్బురుః శుకసమ్భవే
గంధర్వాధిపతులు ఆనందంగా పాడారు; శుకుడు జన్మించినప్పుడు, అతన్ని చూడాలని ఉత్సాహంగా ఉన్న విశ్వావసు, నారదుడు, తుంబురు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
తుష్టువుర్ముదితాః సర్వే దేవా విద్యాధరాస్తథా । దృష్ట్వా వ్యాససుతం దివ్యమరణీగర్భసమ్భవమ్
అందరు దేవతలు, అలాగే విద్యాధరులు, ఆనందంతో, అరణీ నుండి జన్మించిన వ్యాసుని దివ్య కుమారుడిని చూసి స్తుతులు చేశారు.
అన్తరిక్షాత్పపాతోర్వ్యాం దణ్డః కృష్ణాజినం శుభమ్ । కమణ్డలుస్తథా దివ్యః శుకస్యార్థే ద్విజోత్తమాః
ఆకాశం నుండి ఒక దండం, అందమైన నల్ల చర్మం, దివ్యమైన కమండలు—all ఇవన్నీ శుకుని కోసం అక్కడికి దిగివచ్చాయి, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
సద్యః స వవృధే బాలో జాతమాత్రోఽతిదీప్తిమాన్ । తస్యోపనయనం చక్రే వ్యాసో విద్యావిధానవిత్
ఆ బాలుడు పుట్టిన వెంటనే ప్రకాశంతో పెరిగిపోయాడు; విద్యా విధానాల్లో నిపుణుడైన వ్యాసుడు అతని ఉపనయనాన్ని నిర్వహించాడు.
ఉత్పన్నమాత్రం తం వేదాః సరహస్యాః ససంగ్రహాః । ఉపతస్థుర్మహాత్మానం యథాస్య పితరం తథా
అతడు పుట్టిన వెంటనే, అన్ని రహస్యాలతో కూడిన వేదాలు, సమాహితంగా, ఆ మహాత్ముడి వద్దకు వచ్చాయి, అతని తండ్రి వద్దకు వచ్చినట్లే.
యతో దృష్టం శుకీరూపం ఘృతాచ్యాః సమ్భవే తదా । శుకేతి నామ పుత్రస్య చకార మునిసత్తమః
ఘృతాచీ నుండి జననం జరిగినప్పుడు శుకపక్షి రూపం కనిపించిందని, ఆ మహర్షి తన కుమారుడికి 'శుకుడు' అనే పేరు పెట్టాడు.
బృహస్పతిముపాధ్యాయం కృత్వా వ్యాససుతస్తదా । వ్రతాని బ్రహ్మచర్యస్య చకార విధిపూర్వకమ్
ఆ తర్వాత వ్యాసుని కుమారుడు బృహస్పతిని గురువుగా చేసుకుని, నియమానుసారం బ్రహ్మచర్య వ్రతాలు ఆచరించాడు.
సోఽధీత్య నిఖిలాన్వేదాన్ సరహస్యాన్ససంగ్రహాన్ । ధర్మశాస్త్రాణి సర్వాణి కృత్వా గురుకులే శుకః
శుకుడు గురుకులంలో అన్ని వేదాలను, వాటి రహస్యాలను, ధర్మశాస్త్రాలను పూర్తిగా అభ్యసించాడు.
గురవే దక్షిణాం దత్త్వా సమావృత్తో మునిస్తదా । ఆజగామ పితుః పార్శ్వం కృష్ణద్వైపాయనస్య చ
గురువుకుSouth దక్షిణా ఇచ్చి, ఆ ముని విద్య పూర్తి చేసి, కృష్ణద్వైపాయనుడైన తన తండ్రి వద్దకు వచ్చాడు.
దృష్ట్వా వ్యాసః శుకం ప్రాప్తం ప్రేమ్ణోత్థాయ ససమ్భ్రమః । ఆలిలిఙ్గ ముహుర్ఘ్రాణం మూర్ధ్ని తస్య చకార హ
శుకుడు వచ్చినప్పుడు వ్యాసుడు ప్రేమతో, ఆనందంతో లేచి, అతన్ని పలుమార్లు ఆలింగనం చేసి, తలని ముద్దాడాడు.
పప్రచ్ఛ కుశలం వ్యాసస్తథా చాధ్యయనం శుచి । ఆశ్వాస్య స్థాపయామాస శుకం తత్రాశ్రమే శుభే
వ్యాసుడు శుకుని క్షేమం, విద్యాభ్యాసం గురించి అడిగి, అతన్ని ఓదార్చి, ఆ పవిత్రమైన ఆశ్రమంలో నివసించమని చెప్పాడు.
దారకర్మ తతో వ్యాసః శుకస్య పర్యచిన్తయత్ । కన్యాం మునిసుతాం కాన్తామపృచ్ఛదతివేగవాన్
తర్వాత వ్యాసుడు శుకుని వివాహాన్ని ఆలోచించి, ఒక అందమైన మునిపుత్రికను వధువుగా అడిగాడు.
శుకం ప్రాహ సుతం వ్యాసో వేదోఽధీతస్త్వయానఘ । ధర్మశాస్త్రాణి సర్వాణి కురు భార్యాం మహామతే
వ్యాసుడు తన కుమారుడైన శుకుని చూచి, 'నీవు వేదాలను, ధర్మశాస్త్రాలను అభ్యసించావు; ఇప్పుడు, ఓ జ్ఞానవంతుడా, భార్యను స్వీకరించు' అని అన్నాడు.
గార్హస్థ్యం చ సమాసాద్య యజ దేవాన్పితౄనథ । ఋణాన్మోచయ మాం పుత్ర ప్రాప్య దారాన్మనోరమాన్
'గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించి, దేవతలను, పితృదేవతలను ఆరాధించు; మనోహరమైన భార్యను పొందినవాడవై, నా ఋణాలను తీర్చు, నా కుమారుడా' అని అన్నాడు.
అపుత్రస్య గతిర్నాస్తి స్వర్గో నైవ చ నైవ చ । తస్మాత్పుత్ర మహాభాగ కురుష్వాద్య గృహాశ్రమమ్
'కుమారుడు లేనివాడికి గమ్యం లేదు, స్వర్గం లేదు; అందువల్ల, ఓ మహాభాగుడా, ఈ రోజు గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించు' అని అన్నాడు.