హన్మి చైకేన బాణేన తం శత్రుం దుర్భగం కిల । యో మేఽరాతిః సముత్పన్నో లోకే పాపమతిః ఖలః
నా శత్రువు ఎవరో, లోకంలో ఎవడైనా దుర్మార్గుడు నా ఎదురు వచ్చాడా, ఒక్క బాణంతోనే వధిస్తాను.
దేవో వా దానవో వాపి తం నిహన్మి శరైః శితైః । క్వ తిష్ఠతి కియద్రూపః కియద్బలసమన్వితః
అతడు దేవుడైనా, దానవుడైనా, పదునైన బాణాలతో చంపేస్తాను. అతడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఎలా ఉన్నాడు? ఎంత బలమున్నవాడు?
మాలాకారా ఊచుః - న దేవో న చ దైత్యోఽస్తి న యక్షో న చ కిన్నరః । కశ్చిత్కోలో మహాకాయో రాజంస్తిష్ఠతి కాననే
మాలాకారులు చెప్పారు: 'అతడు దేవుడు కాదు, దైత్యుడు కాదు, యక్షుడు కాదు, కిన్నరుడు కూడా కాదు. రాజా! ఎవరో మహాకాయుడైన పంది అటవిలో ఉన్నాడు.'
పుష్పవృక్షానతిమృదూన్దన్తేనోన్మూలయత్యసౌ । విదీర్ణం తద్వనం సర్వం సూకరేణాతిరంహసా
అతడు తన దంతాలతో ఎంతో మృదువైన పుష్పవృక్షాలను పెకిలిస్తున్నాడు. ఆ పంది ఉగ్రతతో మొత్తం అటవి చిద్రం అయిపోయింది.
విశిఖైస్తాడితోఽస్మాభిర్దృషద్భిర్లకుటైస్తథా । న బిభేతి మహారాజ హనుమస్మానుపాద్రవత్
మహారాజా, మేము బాణాలతో, రాళ్లతో, గొడ్డలులతో హనుమంతుడిని కొట్టినా, అతడు ఏమాత్రం భయపడకుండా మమ్మల్ని దాటి ముందుకు వస్తున్నాడు.
వ్యాస ఉవాచ - ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తేషాం రాజా కోపసమాకులః । అశ్వామారుహ్య తరసా జగామోపవనం ప్రతి
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — వారి మాటలు విన్న రాజు కోపంతో ఉప్పొంగి, వెంటనే గుర్రంపైకెక్కి వేగంగా అరణ్యానికి వెళ్లాడు.
సైన్యేన మహతా యుక్తో గజాశ్వరథసంయుతః । పదాతివృన్దసహితః ప్రయయౌ వనముత్తమమ్
అతనితో పాటు గొప్ప సైన్యం, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్ల దళాలతో కలిసి ఆ అద్భుతమైన అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
తత్రాపశ్యన్మహాకోలం ఘుర్ఘురన్తం భయానకమ్ । వనం భగ్నం చ సంవీక్ష్య రాజా క్రోధయుతోఽభవత్
అక్కడ అతడు భయంకరంగా గర్జిస్తున్న పెద్ద పంది కనిపించింది. అడవి నాశనం అయినదాన్ని చూసి రాజు కోపంతో నిండిపోయాడు.
చాపే బాణం సమారోప్య వికృష్య చ శరాసనమ్ । తం హన్తుం సూకరం పాపం తరసా సముపాక్రమత్
తన విల్లులో బాణాన్ని పెట్టి, బలంగా లాగి, ఆ పాపిష్టమైన పందిని చంపేందుకు వేగంగా ముందుకు వెళ్లాడు.
సమాలోక్య చ రాజానం చాపహస్తం రుషాకులమ్ । సమ్ముఖోఽభ్యద్రవత్తూర్ణం కుర్వఞ్ఛబ్దం సుదారుణమ్
రాజు విల్లు చేత పట్టుకుని కోపంతో ఉన్నాడని చూసి, ఆ పంది భయంకరమైన శబ్దాలు చేస్తూ నేరుగా అతని వైపు దూసుకొచ్చింది.
తమాయాన్తం సమాలోక్య వరాహం వికృతాననమ్ । ముమోచ విశిఖం తస్మిన్హన్తుకామో మహీపతిః
వికృతమైన ముఖంతో ముందుకు వస్తున్న ఆ పందిని గమనించిన రాజు, దాన్ని చంపాలని ఆశించి, దాని మీద బాణాన్ని వదిలాడు.
గచ్ఛన్తం తం సమాలోక్య రాజా కోపసమన్వితః । ముమోచ విశిఖాంస్తీక్ష్ణాంశ్చాపమాకృష్య యత్నతః
ఆ పంది దూరంగా పోతున్నదాన్ని చూసి, రాజు కోపంతో తన విల్లు బలంగా లాగి, పదునైన బాణాలను జాగ్రత్తగా వదిలాడు.
క్షణం దృష్టిపథం రాజ్ఞః క్షణం చాదర్శనం గతః । కుర్వన్బహువిధారావం సూకరం సముపాద్రవత్
ఒక క్షణం రాజు చూపులో కనిపించి, మరొక క్షణం కనబడకుండా పోయింది. ఆ పంది ఎన్నో రకాల గొంతు శబ్దాలు చేస్తూ ముందుకు పరుగెత్తింది.
హరిశ్చన్ద్రోఽతికుపితో మృగస్యానుజగామ హ । అశ్వేన వాయువేగేన వికృష్య చ శరాసనమ్
హరిశ్చంద్రుడు తీవ్రమైన కోపంతో, గుర్రంపై గాలి వేగంతో ఆ మృగాన్ని వెంబడిస్తూ, విల్లు బలంగా లాగాడు.
ఇతస్తతస్తః సైన్యమగమచ్చ వనాన్తరమ్ । ఏకాకీ నృపతిః కోలం వ్రజన్తం సముపాద్రవత్
సైన్యం ఇక్కడ అక్కడ అడవి లోతుల్లోకి వెళ్ళిపోయింది. రాజు మాత్రం ఒంటరిగా ఆ పందిని వెంబడించసాగాడు.
మధ్యాహ్నసమయే రాజా సమ్ప్రాప్తో విజనే వనే । తృషితః క్షుధితోఽత్యర్థం బభూవ శ్రాన్తవాహనః
మధ్యాహ్న సమయంలో రాజు వేరెవ్వరూ లేని అడవిలోకి చేరాడు. అతడు చాలా దాహంగా, ఆకలిగా, గుర్రం కూడా అలసిపోయింది.
సూకరోఽదర్శనం ప్రాప్తో రాజా చిన్తాతురోఽభవత్ । మార్గభ్రష్టోఽతివిపినే దారుణే దీనవత్స్థితః
ఆ పంది కనబడకుండా పోయింది. రాజు ఆందోళనతో, దారితప్పి, ఆ భయంకరమైన అడవిలో నిరాశగా నిల్చున్నాడు.
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి న సహాయోఽస్తి మే వనే । అజ్ఞాతస్వపథః కుత్ర వ్రజామీతి వ్యచిన్తయత్
‘ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఈ అడవిలో నాకు తోడు ఎవ్వరూ లేరు. దారి తెలియక, ఎటు పోవాలో ఏమి చేయాలో అర్థం కావడం లేదు’ అని ఆలోచించాడు.
ఏవం విన్తయతస్తత్ర విపినే జనవర్జితే । రాజ్ఞా చిన్తాతురోఽపశ్యన్నదీం సువిమలోదకామ్
అలా ఆ నిర్జన అడవిలో ఆందోళనతో ఆలోచిస్తున్న రాజుకు, చాలా స్వచ్ఛమైన నీటితో నది కనిపించింది.
వీక్ష్య తాం ముదితో రాజా పాయయిత్వా తురఙ్గకమ్ । అశ్వాదుత్తేర్య విమలం పపౌ పానీయముత్తమమ్
ఆ నదిని చూసి ఆనందపడి, రాజు ముందుగా తన గుర్రానికి నీరు తాగించాడు. తర్వాత గుర్రం మీద నుంచి దిగి, తానే ఆ శుభ్రమైన మంచి నీటిని తాగాడు.
జలం పీత్వా నృపస్తత్ర సుఖమాప మహీపతిః । ఇత్యేష నగరం గన్తుం దిగ్భ్రమేణాతిమోహితః
నీరు తాగిన తర్వాత రాజు అక్కడ కొంత ఊరట పొందాడు. అయినా, దారి తెలియక మతి పోయి, నగరానికి దారి కనుగొనలేక అటు ఇటు తిరిగాడు.
విశ్వామిత్రస్తు సమ్ప్రాప్తో వృద్ధబ్రాహ్మణరూపధృక్ । ననామ వీక్ష్య రాజా తం ప్రీతిపూర్వం ద్విజోత్తమమ్
అప్పుడు వృద్ధ బ్రాహ్మణుడి రూపంలో విశ్వామిత్రుడు అక్కడికి వచ్చాడు. అతన్ని చూసి, రాజు ఆనందంగా, గౌరవంతో ఆ బ్రాహ్మణునికి నమస్కరించాడు.
తమువాచ గాధిరాజః ప్రణమన్తం నృపోత్తమమ్ । స్వస్తి తేఽస్తు మహారాజ కిమర్థమిహ చాగతః
ఆ రాజును నమస్కరిస్తున్న నరేశ్వరుడిని గాధిరాజు ఇలా అడిగాడు: 'నీకు శుభం కలగాలి మహారాజా! ఇక్కడికి నీవు ఏ కారణంతో వచ్చావు?'
ఏకాకీ విజనే రాజన్ కిం చికీర్షితమత్ర తే । బ్రూహి సర్వం స్థిరో భూత్వా కారణం నృపసత్తమ
ఒక్కడివై, ఈ ఎడారి ప్రదేశంలో నీవు ఏమి చేయాలనుకుంటున్నావు రాజా? నీవు ధైర్యంగా చెప్పు, నీ ఉద్దేశ్యమంతా నాకు వివరించు, నరేశ్వరా!
రాజోవాచ - సూకరోఽతిమహాకాయో బలవాన్పుష్పకాననమ్ । సముపేత్య మమర్దాశు కోమలాన్పుష్పపాదపాన్
రాజు ఇలా చెప్పాడు: 'ఒక పెద్దదైన, బలమైన పంది పుష్పవనం లోకి వచ్చి, అక్కడి మృదువైన పుష్పవృక్షాలను వెంటనే నాశనం చేసింది.'
తం నివారయితుం దుష్టం కరే కృత్వా చ కార్ముకమ్ । ససైన్యోఽహం స్వనగరాన్నిర్గతో మునిసత్తమ
ఆ దుష్టమైన పందిని తరిమివేయడానికి, నా చేతిలో విల్లు పట్టుకొని, నా సైన్యంతో కలిసి నేను నా నగరంనుంచి బయలుదేరాను, మునిశ్రేష్ఠా!
గతోఽసౌ దృక్పథాత్పాపో మాయావీ క్వాపి వేగవాన్ । పృష్ఠతోఽహమపి ప్రాప్తః సైన్యం క్వాపి గతం మమ
ఆ పాపి, మాయగాడు, వేగంగా నా చూపుకు దూరంగా ఎక్కడికో పోయాడు. నేను వెనుకాడుతూ వచ్చాను, కానీ నా సైన్యం ఇంకెక్కడికో వెళ్లిపోయింది.
క్షుధితస్తృషితశ్చాహం సైన్యభ్రష్టస్త్విహాగతః । న జానే పురమార్గం చ తహా సైన్యగతిం మునే
నాకు ఆకలి, దాహం కూడా వేసింది. సైన్యాన్ని కోల్పోయి ఇక్కడికి వచ్చాను. నగరానికి దారి తెలియదు, నా సైన్యం ఎక్కడుందో కూడా తెలియదు, మునీశ్వరా!
పన్థానం దర్శయ విభో వ్రజామి నగరం ప్రతి । మమాత్ర భాగ్యయోగేన ప్రాప్తస్త్వం విజనే వనే
ప్రభూ! నాకు దారి చూపించు, నేను నగరానికి వెళ్ళిపోతాను. ఈ ఎడారి అడవిలో నిన్ను కలవడం నా అదృష్టం వల్లే జరిగింది.
అయోధ్యాదిపతిశ్చాహం హరిశ్చన్ద్రోఽతివిశ్రుతః । రాజసూయస్య కర్తా చ వాఞ్ఛితార్థప్రదః సదా
నేను అయోధ్యకు అధిపతి, హరిశ్చంద్రుడను. నా పేరు ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. రాజసూయయాగాన్ని నిర్వహించాను, కోరినది ఇచ్చేవాడను కూడా.