ప్రేషయామాస తద్దేశం విధాయ సూకరాకృతిమ్ । సోఽతికాయో మహాకాలః కుర్వన్నాదం సుదారుణమ్
ఆ దానవాన్ని పంది రూపంలో అక్కడికి పంపించాడు. అతిపెద్ద శరీరంతో మహాకాళుడు భయంకరమైన అరుపు వేసాడు.
రాజ్ఞశ్చోపవనే ప్రాప్తస్త్రాసయన్ రక్షకాంస్తదా । మాలతీనాం చ ఖణ్డాని కదమ్బానాం తథైవ చ
ఆ పంది రాజు తోటలోకి వచ్చి, రక్షకులను భయపెట్టాడు. మాలతీ, కదంబ వృక్షాల కొమ్మలను విరిగేశాడు.
యూథికానాం చ వృన్దాని కమ్పయంశ్చ ముహుర్ముహుః । దన్తేన విలిఖన్భూమిం సమున్మూలయతే ద్రుమాన్
యూతికా పూల గుత్తులను మళ్లీ మళ్లీ ఊపి, దంతాలతో నేలను త్రవ్వి, చెట్లను పెకిలించాడు.
చమ్పకాన్కేతకీఖణ్డాన్మల్లికానాం చ పాదపాన్ । కరవీరానుశీరాంశ్చ నిచఖాన శుభాన్మృదూన్
చంపక, కేతకీ కొమ్మలు, మల్లిక వృక్షాలు, అలాగే మృదువైన శుభ్రమైన కరవీర, శీర మొక్కలను కూడా త్రవ్వేశాడు.
ముచుకున్దానశోకాంశ్చ బకులాంస్తిలకాంస్తథా । ఉన్మూల్య కదనం తత్ర చకార సూకరో వనే
ముచుకుంద, అశోక, బకుల, తిలక వృక్షాలను పెకిలించి, ఆ పంది అటవిలో విధ్వంసం చేశాడు.
వాటికారక్షకాః సర్వే దుద్రువుః శస్త్రపాణయః । హాహేతి చుక్రుశుస్తత్ర మాలాకారా భృశాతురాః
అందరు తోట రక్షకులు ఆయుధాలు పట్టుకుని పారిపోయారు. మాలాకారులు తీవ్ర బాధతో 'అయ్యో!' అని అరవసాగారు.
బాణైః సన్తాడ్యమానోఽపి యదా త్రస్తో న వై మృగః । రక్షకాన్పీడయామాస కోలః కాలసమద్యుతిః
బాణాలతో కొట్టినా ఆ మృగానికి భయం కలగలేదు. కాలంలా ప్రకాశించే ఆ పంది రక్షకులను బాధించాడు.
తే తదాతిభయాక్రాన్తా రాజానం శరణం యయుః । తమూచుస్త్రాహి త్రాహీతి వేపమానా భయాకులాః
అతివ్యాకులతతో భయపడిన వారు రాజును ఆశ్రయించి, 'రక్షించండి! రక్షించండి!' అని భయంతో వణికుతూ మొరపెట్టుకున్నారు.
తానాగతాన్సమాలోక్య భయార్తాన్భూపతిస్తదా । పప్రచ్ఛ కిం భయం కస్మాన్మాం బ్రువన్తు సమాగతాః
వారు భయంతో వచ్చి నిల్చొని ఉండటాన్ని చూసి, రాజు అడిగాడు: 'ఏమైంది? ఏ భయం? మీరు నన్ను ఎందుకు ఆశ్రయించారు? చెప్పండి.'
నాహం బిభేమి దేవేభ్యో రాక్షసేభ్యశ్చ రక్షకాః । కస్మాద్భయం సముత్పన్నం తద్బ్రువన్తు మమాగ్రతః
నేను దేవతలను గానీ, రాక్షసులను గానీ భయపడను, ఓ రక్షకులారా. ఈ భయం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? నన్ను ఎదుట చూసి చెప్పండి.
హన్మి చైకేన బాణేన తం శత్రుం దుర్భగం కిల । యో మేఽరాతిః సముత్పన్నో లోకే పాపమతిః ఖలః
నా శత్రువు ఎవరో, లోకంలో ఎవడైనా దుర్మార్గుడు నా ఎదురు వచ్చాడా, ఒక్క బాణంతోనే వధిస్తాను.
దేవో వా దానవో వాపి తం నిహన్మి శరైః శితైః । క్వ తిష్ఠతి కియద్రూపః కియద్బలసమన్వితః
అతడు దేవుడైనా, దానవుడైనా, పదునైన బాణాలతో చంపేస్తాను. అతడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఎలా ఉన్నాడు? ఎంత బలమున్నవాడు?
మాలాకారా ఊచుః - న దేవో న చ దైత్యోఽస్తి న యక్షో న చ కిన్నరః । కశ్చిత్కోలో మహాకాయో రాజంస్తిష్ఠతి కాననే
మాలాకారులు చెప్పారు: 'అతడు దేవుడు కాదు, దైత్యుడు కాదు, యక్షుడు కాదు, కిన్నరుడు కూడా కాదు. రాజా! ఎవరో మహాకాయుడైన పంది అటవిలో ఉన్నాడు.'
పుష్పవృక్షానతిమృదూన్దన్తేనోన్మూలయత్యసౌ । విదీర్ణం తద్వనం సర్వం సూకరేణాతిరంహసా
అతడు తన దంతాలతో ఎంతో మృదువైన పుష్పవృక్షాలను పెకిలిస్తున్నాడు. ఆ పంది ఉగ్రతతో మొత్తం అటవి చిద్రం అయిపోయింది.
విశిఖైస్తాడితోఽస్మాభిర్దృషద్భిర్లకుటైస్తథా । న బిభేతి మహారాజ హనుమస్మానుపాద్రవత్
మహారాజా, మేము బాణాలతో, రాళ్లతో, గొడ్డలులతో హనుమంతుడిని కొట్టినా, అతడు ఏమాత్రం భయపడకుండా మమ్మల్ని దాటి ముందుకు వస్తున్నాడు.
వ్యాస ఉవాచ - ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తేషాం రాజా కోపసమాకులః । అశ్వామారుహ్య తరసా జగామోపవనం ప్రతి
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — వారి మాటలు విన్న రాజు కోపంతో ఉప్పొంగి, వెంటనే గుర్రంపైకెక్కి వేగంగా అరణ్యానికి వెళ్లాడు.
సైన్యేన మహతా యుక్తో గజాశ్వరథసంయుతః । పదాతివృన్దసహితః ప్రయయౌ వనముత్తమమ్
అతనితో పాటు గొప్ప సైన్యం, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్ల దళాలతో కలిసి ఆ అద్భుతమైన అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
తత్రాపశ్యన్మహాకోలం ఘుర్ఘురన్తం భయానకమ్ । వనం భగ్నం చ సంవీక్ష్య రాజా క్రోధయుతోఽభవత్
అక్కడ అతడు భయంకరంగా గర్జిస్తున్న పెద్ద పంది కనిపించింది. అడవి నాశనం అయినదాన్ని చూసి రాజు కోపంతో నిండిపోయాడు.
చాపే బాణం సమారోప్య వికృష్య చ శరాసనమ్ । తం హన్తుం సూకరం పాపం తరసా సముపాక్రమత్
తన విల్లులో బాణాన్ని పెట్టి, బలంగా లాగి, ఆ పాపిష్టమైన పందిని చంపేందుకు వేగంగా ముందుకు వెళ్లాడు.
సమాలోక్య చ రాజానం చాపహస్తం రుషాకులమ్ । సమ్ముఖోఽభ్యద్రవత్తూర్ణం కుర్వఞ్ఛబ్దం సుదారుణమ్
రాజు విల్లు చేత పట్టుకుని కోపంతో ఉన్నాడని చూసి, ఆ పంది భయంకరమైన శబ్దాలు చేస్తూ నేరుగా అతని వైపు దూసుకొచ్చింది.
తమాయాన్తం సమాలోక్య వరాహం వికృతాననమ్ । ముమోచ విశిఖం తస్మిన్హన్తుకామో మహీపతిః
వికృతమైన ముఖంతో ముందుకు వస్తున్న ఆ పందిని గమనించిన రాజు, దాన్ని చంపాలని ఆశించి, దాని మీద బాణాన్ని వదిలాడు.
గచ్ఛన్తం తం సమాలోక్య రాజా కోపసమన్వితః । ముమోచ విశిఖాంస్తీక్ష్ణాంశ్చాపమాకృష్య యత్నతః
ఆ పంది దూరంగా పోతున్నదాన్ని చూసి, రాజు కోపంతో తన విల్లు బలంగా లాగి, పదునైన బాణాలను జాగ్రత్తగా వదిలాడు.
క్షణం దృష్టిపథం రాజ్ఞః క్షణం చాదర్శనం గతః । కుర్వన్బహువిధారావం సూకరం సముపాద్రవత్
ఒక క్షణం రాజు చూపులో కనిపించి, మరొక క్షణం కనబడకుండా పోయింది. ఆ పంది ఎన్నో రకాల గొంతు శబ్దాలు చేస్తూ ముందుకు పరుగెత్తింది.
హరిశ్చన్ద్రోఽతికుపితో మృగస్యానుజగామ హ । అశ్వేన వాయువేగేన వికృష్య చ శరాసనమ్
హరిశ్చంద్రుడు తీవ్రమైన కోపంతో, గుర్రంపై గాలి వేగంతో ఆ మృగాన్ని వెంబడిస్తూ, విల్లు బలంగా లాగాడు.
ఇతస్తతస్తః సైన్యమగమచ్చ వనాన్తరమ్ । ఏకాకీ నృపతిః కోలం వ్రజన్తం సముపాద్రవత్
సైన్యం ఇక్కడ అక్కడ అడవి లోతుల్లోకి వెళ్ళిపోయింది. రాజు మాత్రం ఒంటరిగా ఆ పందిని వెంబడించసాగాడు.
మధ్యాహ్నసమయే రాజా సమ్ప్రాప్తో విజనే వనే । తృషితః క్షుధితోఽత్యర్థం బభూవ శ్రాన్తవాహనః
మధ్యాహ్న సమయంలో రాజు వేరెవ్వరూ లేని అడవిలోకి చేరాడు. అతడు చాలా దాహంగా, ఆకలిగా, గుర్రం కూడా అలసిపోయింది.
సూకరోఽదర్శనం ప్రాప్తో రాజా చిన్తాతురోఽభవత్ । మార్గభ్రష్టోఽతివిపినే దారుణే దీనవత్స్థితః
ఆ పంది కనబడకుండా పోయింది. రాజు ఆందోళనతో, దారితప్పి, ఆ భయంకరమైన అడవిలో నిరాశగా నిల్చున్నాడు.
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి న సహాయోఽస్తి మే వనే । అజ్ఞాతస్వపథః కుత్ర వ్రజామీతి వ్యచిన్తయత్
‘ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఈ అడవిలో నాకు తోడు ఎవ్వరూ లేరు. దారి తెలియక, ఎటు పోవాలో ఏమి చేయాలో అర్థం కావడం లేదు’ అని ఆలోచించాడు.
ఏవం విన్తయతస్తత్ర విపినే జనవర్జితే । రాజ్ఞా చిన్తాతురోఽపశ్యన్నదీం సువిమలోదకామ్
అలా ఆ నిర్జన అడవిలో ఆందోళనతో ఆలోచిస్తున్న రాజుకు, చాలా స్వచ్ఛమైన నీటితో నది కనిపించింది.
వీక్ష్య తాం ముదితో రాజా పాయయిత్వా తురఙ్గకమ్ । అశ్వాదుత్తేర్య విమలం పపౌ పానీయముత్తమమ్
ఆ నదిని చూసి ఆనందపడి, రాజు ముందుగా తన గుర్రానికి నీరు తాగించాడు. తర్వాత గుర్రం మీద నుంచి దిగి, తానే ఆ శుభ్రమైన మంచి నీటిని తాగాడు.