మహాభిషః పురా రాజా బ్రహ్మలోకం గతః స్వరాట్ । ఆగచ్ఛన్తీం నృపో గఙ్గామపశ్యచ్చాతిసున్దరీమ్
పూర్వం మహాభిషుడనే రాజు భూమిపై పరిపాలకుడిగా బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లాడు. అక్కడికి వస్తున్న అతి అందమైన గంగను చూశాడు.
వాయునామ్బరమస్యాస్తు దైవాదపహృతం నృప । కిఞ్చిన్నగ్నా నృపేణాథ దృష్టా సా సున్దరీ తథా
ఆమె వస్త్రాన్ని గాలి ఎత్తుకుపోయింది. దైవకృప వల్ల, రాజు ఆ అందమైన గంగను కొంతవరకు నగ్నంగా చూశాడు.
స్మితం చకార కామార్తః సా చ కిఞ్చిజ్జహాస వై । బ్రహ్మణా తౌ తదా దృష్టౌ శప్తౌ జాతౌ వసున్ధరామ్
కామవశుడై అతను నవ్వాడు, ఆమె కూడా కొంచెం నవ్వింది. ఆ సమయంలో బ్రహ్మా వారిని చూసి శాపం ఇచ్చాడు. అందుకే వారు భూమిపై జన్మించారు.
వైకుణ్ఠేఽపి సురాః సర్వే పీడితా దైత్యదానవైః । గత్వా హరిం జగన్నాథమస్తువన్కమలాపతిమ్
వైకుంఠంలో కూడా దేవతలందరూ దానవులు, రాక్షసుల వల్ల బాధపడుతున్నారు. అందరూ హరి, జగన్నాథుడి వద్దకు వెళ్లి, కమలనేత్రుడిని స్తుతించారు.
సన్దేహో నాత్ర కర్తవ్యః సర్వథా నృపసత్తమ । గమ్యాః సర్వేఽపి లోకాః స్యుర్మానవానాం నరాధిప
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు సందేహించకూడదు; మనుషులకు అన్ని లోకాలు చేరదగినవే, ఓ రాజాధిరాజా.
అవశ్యం కృతపుణ్యానాం తాపసానాం నరాధిప । పుణ్యసద్భావ ఏవాత్ర గమనే కారణం నృప
పుణ్యములు చేసినవారికి, తపస్సు చేసినవారికి తప్పక ఆ లోకాలు లభిస్తాయి, ఓ రాజా. ఇక్కడ పుణ్యమే ఆ గమనంకు కారణం.
తథైవ యజమానానాం యజ్ఞేన భావితాత్మనామ్ । జనమేజయ ఉవాచ - రేవతో రేవతీం కన్యాం గృహీత్వా చారులోచనామ్
అలాగే, యజ్ఞాలు చేసే వారు, యజ్ఞఫలితంగా మనస్సు పవిత్రమైనవారు కూడా ఆ లోకాలను పొందుతారు. జనమేజయుడు అడిగాడు: 'రేవతుడు తన కూతురు రేవతిని, అందమైన కళ్లతో ఉన్నదాన్ని తీసుకొని...'
బ్రహ్మలోకం గతః పశ్చాత్కిం కృతం తేనే భూభుజా । బ్రహ్మణా కిం సమాదిష్టం కస్మై దత్తా సుతా పునః
'తర్వాత బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి ఆ రాజు ఏమి చేశాడు? బ్రహ్మా ఏమి ఆజ్ఞాపించాడు? ఆ కూతురిని మళ్లీ ఎవరికిచ్చాడు?'
తత్సర్వం విస్తరాద్బహ్మన్ కథయ త్వం మమాధునా । వ్యాస ఉవాచ - నిశామయ మహీపాల రాజా రేవతకః కిల
'ఇది అంతా నాకు వివరంగా చెప్పు, ఓ బ్రాహ్మణా.' వ్యాసుడు చెప్పాడు: 'విను, ఓ మహారాజా, అప్పటికి రేవతకుడు రాజ్యాన్ని పాలించేవాడు.'
పుత్ర్యా వరం పరిప్రష్టుం బ్రహ్మలోకం గతో యదా । ఆవర్తమానే గాన్ధర్వే స్థితో లబ్ధక్షణః క్షణమ్
తన కుమార్తెకు వరుణుడిని అడగడానికి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లినప్పుడు, గాంధర్వ సంగీతం జరుగుతుండగా, ఒక అవకాశం కోసం కాసేపు అక్కడే నిలిచాడు.
శృణ్వన్నతృప్యద్ధృష్టాత్మా సభాయాం తు సకన్యకః । సమాప్తే తత్ర గాన్ధర్వే ప్రణమ్య పరమేశ్వరమ్
ఆ సంగీతాన్ని వింటూ, ధైర్యంగా, తృప్తి లేకుండా కుమార్తెతో కూడి సభలో కూర్చున్నాడు. గాంధర్వ సంగీతం ముగిసిన తర్వాత, పరమేశ్వరుడికి నమస్కరించాడు.
దర్శయిత్వా సుతాం తస్మై స్వాభిప్రాయం న్యవేదయత్ । రాజోవాచ - వరం కథయ దేవేశ కన్యేయం మమ పుత్రికా
తన కుమార్తెను ఆయనకు చూపించి, తన అభిప్రాయాన్ని తెలియజేశాడు. రాజు ఇలా అడిగాడు: 'దేవతాధిపతీ! ఈ నా కుమార్తెను ఎవరికిచ్చితే మంచిదో చెప్పు.'
దేయా కస్మై మయా బ్రహ్మన్ ప్రష్టుం త్వాం సముపాగతః । బహవో రాజపుత్రా మే వీక్షితాః కులసమ్భవాః
'ఈమెను నేను ఎవరికిచ్చాలి, బ్రాహ్మణా? అందుకే నిన్ను అడగడానికి వచ్చాను. ఎన్నో రాజకుమారులను, మంచి వంశావళిని గల వారిని పరిశీలించాను.'
తదాజ్ఞాపయ సర్వజ్ఞ యోగ్యం రాజసుతం వరమ్ । కులీనం బలవన్తం చ సర్వలక్షణసంయుతమ్
'అందుకే, సర్వజ్ఞుడవు నీవు, యోగ్యుడైన, మంచి వంశంలో పుట్టిన, బలమైన, అన్ని లక్షణాలు కలిగిన రాజకుమారుని నాకు చెప్పు.'
దాతారం ధర్మశీలం చ రాజపుత్రం సమాదిశ । వ్యాస ఉవాచ - తదాకర్ణ్య జగత్కర్తా వచనం నృపతేస్తదా
'ధర్మబుద్ధి కలిగిన, దాతృత్వం ఉన్న రాజకుమారుని సూచించు.' వ్యాసుడు చెప్పాడు: 'అప్పుడు ఆ రాజు మాటలు విని, జగత్కర్త అయిన బ్రహ్మా—'
తమువాచ హసన్వాక్యం దృష్ట్వా కాలస్య పర్యయమ్ । బ్రహ్మోవాచ - రాజపుత్రాస్త్వయా రాజన్ వరా యే హృదయే కృతాః
కాలం మారినదాన్ని గమనించి, చిరునవ్వుతో అతనితో ఇలా అన్నాడు. బ్రహ్మా చెప్పాడు: 'రాజా! నీవు మనసులో ఎన్నుకున్న రాజకుమారులు—'
గ్రస్తాః కాలేన తే సర్వే సపితృపౌత్రబాన్ధవాః । సప్తవింశతిమోఽద్యైవ ద్వాపరస్తు ప్రవర్తతే
వారు అందరూ, వారి తల్లిదండ్రులు, కుమారులు, బంధువులతో సహా కాలచక్రంలో లయమయ్యారు. ఇవాళ ఇరవై ఏడవ దినం, ద్వాపరయుగం ప్రారంభమైంది.
వంశజాస్తే మృతాః సర్వే పురీ దైత్యైర్విలుణ్ఠితా । సోమవంశోద్భవస్తత్ర రాజా రాజ్యం ప్రశాస్తి హి
నీ వంశస్థులందరూ మరణించారు. నీ నగరాన్ని దానవులు దోచుకున్నారు. ఇప్పుడు అక్కడ సోమవంశంలో పుట్టిన ఓ రాజు పాలిస్తున్నాడు.
ఉగ్రసేన ఇతి ఖ్యాతో మథురాధిపతిః కిల । యయాతివంశసమ్భూతో రాజా మాథురమణ్డలే
అతడిని ఉగ్రసేనుడు అని పిలుస్తారు. అతడు మథురా పట్టణానికి అధిపతి. యయాతి వంశంలో పుట్టినవాడు, మథురా ప్రాంతాన్ని పాలిస్తున్నాడు.
ఉగ్రసేనాత్మజః కంసః సురద్వేషీ మహాబలః । దైత్యాంశః పితరం సోఽపి కారాగారం న్యవేశయత్
ఉగ్రసేనుని కుమారుడు కంసుడు, దేవతలకు శత్రువు, మహాబలశాలి. అతడు దానవాంశంలో భాగం. తన తండ్రిని కారాగారంలో పెట్టాడు.
స్వయం రాజ్యం చకారాసౌ నృపాణాం మదగర్వితః । మేదినీ చాతిభారార్తా బ్రహ్మాణం శరణం గతా
తానే రాజ్యాన్ని చేపట్టి, ఇతర రాజుల కంటే గర్వంతో మదమెక్కిపోయాడు. భూమి భారంగా తట్టుకోలేక, బ్రహ్మదేవుని ఆశ్రయించింది.
దుష్టరాజన్యసైన్యాయాం భారేణాతిసమాకులా । అంశావతరణం తత్ర గదితం సురసత్తమైః
చెడ్డ రాజులు, వారి సైన్యాల భారంతో భూమి చాలా బాధపడింది. అప్పుడు దేవతలు అక్కడ భాగావతారాల గురించి మాట్లాడుకున్నారు.
వాసుదేవః సముత్పన్నః కృష్ణః కమలలోచనః । దేవక్యాం దేవరూపిణ్యాం యోఽసౌ నారాయణో మునిః
వాసుదేవుడు, కమలనేత్రుడు అయిన కృష్ణుడు, దేవరూపిణి అయిన దేవకిలో జన్మించాడు. ఆయనే మునులలో నారాయణుడు.
తపశ్చచార దుఃసాధ్యం ధర్మపుత్రః సనాతనః । గఙ్గాతీరే నరసఖః పుణ్యే బదరికాశ్రమే
ధర్మపుత్రుడు, శాశ్వతుడు, తన మిత్రుడితో కలిసి గంగానది తీరంలో పవిత్రమైన బదరికాశ్రమంలో కఠినమైన తపస్సు చేశాడు.
సోఽవతీర్ణో యదుకులే వాసుదేవోఽపి విశ్రుతః । తేనాసౌ నిహతః పాపః కంసః కృష్ణేన సత్తమ
ఆయన కూడా యదువంశంలో వాసుదేవుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఆయన చేతిలో పాపి కంసుడు నశించాడు, ఓ ఉత్తమునా.
ఉగ్రసేనాయ రాజ్యం వై దత్తం హత్వా ఖలం సుతమ్ । కంసస్య శ్వశురః పాపో జరాసన్ధో మహాబలః
దుష్టుడు అయిన తన కుమారుడిని సంహరించి, రాజ్యం ఉగ్రసేనునికి అప్పగించారు. కంసుని మామ అయిన పాపాత్ముడు, మహాబలుడు అయిన జరాసంధుడు.
ఆగత్య మథురాం క్రోధాచ్చకార సఙ్గరం ముదా । కృష్ణేనాసౌ జితః సంఖ్యే జరాసన్ధో మహాబలః
అతడు కోపంతో మథురకు వచ్చి, ఆనందంగా యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. మహాబలుడు అయిన జరాసంధుడు, కృష్ణునిచేత యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు.
ప్రేషయామాస యుద్ధాయ సబలం యవనం తతః । శ్రుత్వాఽఽయాన్తం మహాశూరం ససైన్యం యవనాధిపమ్
ఆ తర్వాత అతడు యవనుడిని, తన సేనతో కలిసి యుద్ధానికి పంపించాడు. మహాశూరుడైన యవనాధిపతి తన సైన్యంతో వస్తున్నాడని విని,
[కృష్ణస్తు మథురాం త్యక్త్వా పురీం ద్వారావతీమగాత్ । ప్రభగ్నాం తాం పురీం కృష్ణః శిల్పిభిః సహ సఙ్గతైః ॥ కారయామాస దుర్గాఢ్యాం హట్టశాలావిమణ్డితామ్ । జీర్ణోద్ధారం పురః కృత్వా వాసుదేవః ప్రతాపవాన్ । ఉగ్రసేనం చ రాజానం చకార వశవర్తినమ్ ॥] యాదవాన్స్థాపయామాస ద్వారవత్యాం యదూత్తమః । వాసుదేవస్తు తత్రాద్య వర్తతే బాన్ధవైః సహ
యదువంశంలో ఉత్తముడు అయిన వాసుదేవుడు, ద్వారకలో యాదవులను స్థాపించాడు. వాసుదేవుడు తన బంధువులతో అక్కడే ఇప్పటికీ ఉన్నాడు.
తాస్యాగ్రతః స విఖ్యాతో బలదేవో హలాయుధః । శేషాంశో ముసలీ వీరో వరోఽస్తు తవ సమ్మతః
వాసుదేవుని ముందుగా, హలాయుధుడు, ప్రసిద్ధుడు అయిన బలరాముడు నిలబడి ఉన్నాడు. శేషుని అంసంగా, ముసలిని ధరించిన వీరుడు, నీకు ఇష్టమైన వరుడవాడిగా ఉండనివ్వు.