తమాహ చ్యవనస్తత్ర కథమేతౌ రవేః సుతౌ । న గ్రహార్హౌ చ నాసత్యౌ బ్రూహి సత్యం శచీపతే
అక్కడ చ్యవనుడు ఇలా అడిగాడు: ఈ ఇద్దరూ సూర్యుని కుమారులైతే, వీరికి సోమపానం చేయటానికి అనర్హత ఎందుకు? నాసత్యులు ఎందుకు అంగీకరించబడరు? నిజం చెప్పు, శచీపతి!
న సఙ్కరౌ సముత్పన్నౌ ధర్మపత్నీసుతౌ రవేః । కేన దోషేణ దేవేన్ద్ర నార్హౌ సోమం భిషగ్వరౌ
వీరు కలిసిన సంబంధంలో పుట్టినవారు కాదు, సూర్యుని ధర్మపత్నికి పుట్టిన కుమారులు. ఏ తప్పు వల్ల, ఇంద్రా, వైద్యులైన నాసత్యులకు సోమపానం నిషేధించబడింది?
నిర్ణయోఽత్ర మఖే శక్ర కర్తవ్యః సర్వదైవతైః । గ్రాహయిష్యామహం సోమం కృతౌ తౌ సోమపౌ మయా
ఈ యజ్ఞంలో అన్ని దేవతలతో కలిసి నిర్ణయం తీసుకోవాలి, శక్రా. నేను వీరికి సోమపానం చేయిస్తాను; నేను వారిని సోమపానులకు చేసినవాడిని.
ప్రేరితోఽసౌ మయా రాజా మఖాయ మఘవన్కిల । ఏతదర్థం కరిష్యామి సత్యం మే వచనం విభో
ఆ రాజును నేను యజ్ఞానికి పంపించాను, మఘవన్. ఈ కారణం కోసమే నేను చర్య తీసుకుంటాను; నా మాట నిజమని నమ్ము, ప్రభూ.
ఆభ్యాముపకృతః శక్ర తథా దత్తం నవం వయః । తస్మాత్ప్రత్యుపకారస్తు కర్తవ్యః సర్వథా మయా
శక్రుడికి వీరు సహాయం చేశారు, ఆయనకు మళ్లీ యవ్వనాన్ని ఇచ్చారు. అందుకే, వారి ఉపకారానికి ప్రతిఫలం ఇవ్వడం నాకు తప్పనిసరి.
ఇన్ద్ర ఉవాచ - చికిత్సకౌ కృతావేతౌ నాసత్యౌ నిన్దితౌ సురైః । ఉభావేతౌ న సోమార్హౌ మా గృహాణైతయోర్గ్రహమ్
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: వీరు వైద్యులుగా మారారు, నాసత్యులను దేవతలు తక్కువగా చూస్తారు. వీరిద్దరికీ సోమపానం అర్హత లేదు; వీరికి ఆ భాగం ఇవ్వవద్దు.
చ్యవన ఉవాచ - అహల్యాజార సంయచ్ఛ కోపం చాద్య నిరర్థకమ్ । వృత్రఘ్న కిం హి నాసత్యౌ న సోమార్హౌ సురాత్మజౌ
చ్యవనుడు అన్నాడు: అహల్యా విషయంలో నీ కోపాన్ని ఇప్పుడు వదిలిపెట్టు, అది అవసరం లేదు. వృత్రుని సంహరించినవాడా, నాసత్యులు దేవతల కుమారులైతే, వారికి సోమపానం ఎందుకు నిషిద్ధం?
ఏవం వివాదే సముపస్థితే చ న కోఽపి వాచం తమువాచ భూప । గ్రహం తయోర్భార్గవతిగ్మతేజాః సంగ్రాహయామాస తపోబలేన
ఇలా వాదన జరుగుతుండగా, రాజులలో ఎవరూ మాటాడలేదు. భృగుకులవాడు తన తపస్సు శక్తితో ఆ ఇద్దరికి సోమపానం చేయించాడు.
రేవతస్య రేవతీవరార్థం బ్రహ్మలోకగమనవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ - దత్తే గ్రహే తు రాజేన్ద్ర వాసవః కుపితౌ భృశమ్ । ప్రోవాచ చ్యవనం తత్ర దర్శయన్బలమాత్మనః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ భాగం ఇచ్చిన తర్వాత, రాజా, వాసవుడు చాలా కోపంతో తన శక్తిని చూపిస్తూ అక్కడ చ్యవనునితో మాట్లాడాడు.
మా బ్రహ్మబన్ధో మర్యాదామిమాం త్వం కర్త్తుమర్హసి । వధిష్యామి ద్విషన్తం త్వాం విశ్వరూపమివాఽపరమ్
బ్రాహ్మణా, ఈ నియమాలను దాటి పోవద్దు. నిన్ను ద్వేషించే శత్రువునిగా నేను మరొక విశ్వరూపుడిని సంహరించినట్టు నిన్ను సంహరిస్తాను.
చ్యవన ఉవాచ - మావమంస్థా మహాత్మానౌ రూపద్రవిణవర్చసా । యౌ చక్రతుర్మాం మఘవన్ వృన్దారకమివాపరమ్
చ్యవనుడు అన్నాడు: వీరు మహాత్ములు, అందం, ధనం, తేజస్సుతో ఉన్నవారు. మఘవన్, నన్ను దేవతలలో నాయకుడిగా చేసినవారు వీరే.
ఋతే త్వాం విబుధాశ్చాన్యే కథం వాదదతే గ్రహమ్ । అశ్వినావపి దేవేన్ద్ర దేవౌ విద్ధి పరన్తపౌ
నీవు లేకుండా, ఇతర దేవతలు వీరికి భాగం ఇవ్వడాన్ని ఎలా వ్యతిరేకిస్తారు? అశ్వినులు కూడా దేవతలే, ఇంద్రా, వీరిని పరాక్రమవంతులుగా గుర్తించు.
ఇన్ద్ర ఉవాచ - భిషజౌ నార్హతః కామం గ్రహం యజ్ఞే కథఞ్చన । యది దిత్ససి మన్దాత్మన్ శిరశ్ఛేత్స్యామి సామ్ప్రతమ్
ఇంద్రుడు అన్నాడు: వైద్యులకు యజ్ఞంలో భాగం అర్హత లేదు. మూర్ఖుడా, నువ్వు ఇంకా పట్టుబడితే, నీ తలను ఇప్పుడే నరికేస్తాను.
వ్యాస ఉవాచ అనాదృత్య తు తద్వాక్యం వాసవస్య చ భార్గవః । గ్రహం తు గ్రాహయామాస భర్త్సయన్నివ తం భృశమ్
వ్యాసుడు అన్నాడు: వాసవుని మాటలను పట్టించుకోకుండా, భృగుకులవాడు అతన్ని గట్టిగా మందిస్తూ ఆ భాగాన్ని ఇవ్వించాడు.
సోమపాత్రం యదా తాభ్యాం గృహీతం తు పిపాసయా । సమీక్ష్య బలభిద్దేవ ఇదం వచనమబ్రవీత్
వారు దాహంతో సోమపాత్రను తీసుకున్నప్పుడు, బలవంతుడైన దేవుడు అది చూసి ఇలా అన్నాడు.
ఆభ్యమర్థాయ సోమం త్వం గ్రాహయిష్యసి చేత్స్వయమ్ । వజ్రం తు ప్రహరిష్యామి విశ్వరూపమివాపరమ్
వారి కోసం నువ్వే స్వయంగా సోమాన్ని ఇవ్విస్తే, మరొక విశ్వరూపుడిని చేసినట్టు నిన్ను వజ్రాయుధంతో కొడతాను.
వాసవేనైవముక్తస్తు భార్గవశ్చాతిగర్వితః । జగ్రాహ విధివత్సోమమశ్విభ్యామతిమన్యుమాన్
వాసవుడు ఇలా అన్నాక, గర్వంతో ఉన్న భృగుకులవాడు కోపంతో అశ్వినులకు విధిగా సోమాన్ని ఇచ్చాడు.
ఇన్ద్రోఽపి ప్రాక్షిపత్కోపాద్వజ్రమస్మై స్వమాయుధమ్ । పశ్యతాం సర్వదేవానాం సూర్యకోటిసమప్రభమ్
ఇంద్రుడు కోపంతో తన ఆయుధమైన వజ్రాన్ని అతనిపై ఎగురవేశాడు. అది సూర్యుని కోటిలా ప్రకాశిస్తూ అన్ని దేవతలు చూస్తుండగా జరిగింది.
ప్రేరితం చాశనిం ప్రేక్ష్య చ్యవనస్తపసా తతః । స్తమ్భయామాస వజ్రం స శక్రస్యామితతేజసః
ఇంద్రుడు విసిరిన వజ్రాయుధాన్ని చూసి, చ్యవనుడు తన తపస్సు బలంతో ఆ అపారమైన వజ్రాన్ని ఆపేశాడు.
కృత్యయా స మహాబాహురిన్ద్రం హన్తుమిహోద్యతః । జుహావాగ్నౌ శ్రుతం హవ్యం మన్త్రేణ మునిసత్తమః
ఇంద్రుణ్ణి సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, ఆ మహాబాహుడు, మునిశ్రేష్ఠుడు, మంత్రంతో అగ్నికి యాజ్ఞికాహుతి సమర్పించాడు.
తత్ర కృత్యా సముత్పన్నా చ్యవనస్య తపోబలాత్ । ప్రబలః పురుషః క్రూరో బృహత్కాయో మహాసురః
అక్కడ చ్యవనుని తపస్సు బలంతో, ఒక భయంకరమైన, గొప్ప శక్తి కలిగిన, పెద్దదేహం గల అసురుడు 'కృత్య' అనే పేరుతో పుట్టాడు.
మదో నామ మహాఘోరో భయదః ప్రాణినామిహ । శరీరే పర్వతాకారస్తీక్ష్ణదంష్ట్రో మయానకః
అతని పేరు మదుడు. అతడు అత్యంత భయంకరుడు, అన్ని ప్రాణులకు భయాన్ని కలిగించేవాడు. అతని శరీరం పర్వతంలా, పదునైన పళ్లతో, భయానకమైన రూపంతో ఉన్నాడు.
చతస్రశ్చాయతా దంష్ట్రా యోజనానాం శతం శతమ్ । ఇతరే త్వస్య దశనా బభూవుర్దశయోజనాః
అతనికి నాలుగు పొడవైన పళ్ళు, ఒక్కోటి వంద యోజనాల పొడవు; మిగతా పళ్ళు ఒక్కోటి పది యోజనాల పొడవు.
బాహూ పర్వతసంకాశావాయతౌ క్రూరదర్శనౌ । జిహ్వా తు భీషణా క్రూరా లేలిహానా నభస్తలమ్
అతని చేతులు పర్వతాల్లా, పొడవుగా, భయంకరంగా కనిపించేవి; అతని నాలిక భయానకంగా, క్రూరంగా, ఆకాశాన్ని తుడిచేలా బయటకు వచ్చేది.
గ్రీవా తు గిరిశృఙ్గాభా కఠినా భీషణా భృశమ్ । నఖా వ్యాఘ్రనఖప్రఖ్యాః కేశాశ్చాతీవభీషణాః
అతని మెడ పర్వత శిఖరంలా, బలంగా, చాలా భయంకరంగా ఉండేది; అతని గోర్లు పులి గోర్లలా, జుట్టు కూడా అత్యంత భయానకంగా ఉండేది.
శరీరం కజ్జలాభం చ తస్య చాస్యం భయానకమ్ । నేత్రే దావానలప్రఖ్యే భీషణేఽతిభయానకే
అతని శరీరం ముదురు నలుపుగా, ముఖం భయంకరంగా, కళ్ళు అరణ్యాగ్ని వంటివిగా, భయానకంగా, మరింత భయపెట్టేవిగా మెరుస్తూ ఉండేవి.
హనురేకా స్థితా తస్య భూమావేకా దివం గతా । ఏవంవిధః సముత్పన్నో మదో నామ బృహత్తనుః
అతని ఒక దవడ భూమిపై, మరొకటి ఆకాశాన్ని తాకేలా ఉండేది. ఇలా మదుడు అనే గొప్ప దేహం గల అసురుడు జన్మించాడు.
తం విలోక్య సురాః సర్వే భయమాజగ్మురంహసా । ఇన్ద్రోఽపి భయసంత్రస్తో యుద్ధాయ న మనో దధే
అతన్ని చూసి అందరు దేవతలు ఒక్కసారిగా భయంతో వణికిపోయారు; ఇంద్రుడికూడా భయంతో యుద్ధానికి మనసు పెట్టలేకపోయాడు.
దైత్యోఽపి వదనే కామం వజ్రమాదాయ సంస్థితః । వ్యాప్తం నభో ఘోరదృష్టిర్గ్రసన్నివ జగత్త్రయమ్
ఆ అసురుడు తన నోట్లో వజ్రాన్ని పెట్టుకొని, భయంకరంగా ఆకాశాన్ని నిండిపోయేలా చూశాడు, మూడు లోకాలను మింగబోతున్నట్టు కనిపించాడు.
స భక్ష్యయిష్యన్సంక్రుద్ధః శతక్రతుముపాద్రవత్ । చక్రుశుశ్చ సురాః సర్వే హా హతాః స్మేతి సంస్థితాః
ఆయన కోపంతో, ఇంద్రుణ్ణి తినేయడానికి పరుగెత్తాడు; అందరు దేవతలు 'అయ్యో, మేము నశించాము!' అని అరవుతూ, అశక్తులుగా నిలబడ్డారు.