కిం విచారయసే రాజంశ్చిన్తావ్యాకులితాననః । ఉపవిష్టం మునిం వీక్ష్య యువానమమ్బుజేక్షణమ్
"రాజా! మీరు ఏం ఆలోచిస్తున్నారు? మీ ముఖం ఆందోళనతో ముసురుకుంది. మీ ముందే ఒక ముని, యువకుడు, కమలముఖుడు కూర్చున్నాడు."
ఏహ్యేహి పురుషవ్యాఘ్ర ప్రణమస్వ పతిం మమ । మా విషాదం నృపశ్రేష్ఠ సామ్ప్రతం కురు మానవ
"రా, రా, మానవ శ్రేష్ఠా! నా భర్తకు నమస్కరించు. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, మనసు బాధపడకూడదు. ఈ సమయంలో ఆందోళనను వదిలిపెట్టు."
వ్యాస ఉవాచ - ఇతి పుత్ర్యా వచం శ్రుత్వా శర్యాతిః క్రోధపీడితః । ప్రోవాచ వచనం రాజా పురఃస్థాం తనయాం తతః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — కుమార్తె మాటలు విని, శర్యాతి కోపంతో నిండిపోయి, తన ముందున్న తన కుమార్తెతో ఇలా అన్నాడు.
రాజోవాచ - క్వ మునిశ్చ్యవనః పుత్రి వృద్ధోఽన్ధస్తాపసోత్తమః । కోఽయం యువా మదోన్మత్తః సన్దేహోఽత్ర మహాన్మమ
రాజు అన్నాడు — "పాప, ముని చ్యవనుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? వృద్ధుడూ, అంధుడూ, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన వాడు ఎక్కడ? ఈ యువకుడు ఎవడు? నాకు పెద్ద సందేహం కలుగుతోంది."
మునిః కిం నిహతః పాపే త్వయా దుష్కృతకారిణి । నూతనోఽసౌ పతిః కామాత్కృతః కులవినాశిని
"పాపాత్మా! చెడు పనులు చేసినదా, నువ్వే మునిని చంపేశావా? ఈ కొత్త వాడిని కోరికతో నీ భర్తగా చేసుకున్నావా? మా వంశాన్ని నాశనం చేసేవాడివి నీవేనా?"
సోఽహం చిన్తాతురస్తం న పశ్యామ్యాశ్రమసంస్థితమ్ । కిం కృతం దుష్కృతం కర్మ కులటాచరితం కిల
"నేను ఆందోళనతో ఉన్నాను. ఆశ్రమంలో అతన్ని కనిపెట్టలేకపోతున్నాను. ఏదైనా చెడు పని జరిగిందా? ఇది వేశ్యల ప్రవర్తన కాదా?"
నిమగ్నోఽహం దురాచారే శోకాబ్ధౌ త్వత్కృతేఽధునా । దృష్ట్వైనం పురుషం దివ్యమదృష్ట్వా చ్యవనం మునిమ్
"నీ చెడు ప్రవర్తన వల్ల ఇప్పుడు నేను దుఃఖ సముద్రంలో మునిగిపోయాను. ఈ దివ్యమైన మనిషిని చూస్తూ, ముని చ్యవనుడిని కనపడకపోవడం వల్ల బాధపడుతున్నాను."
విహస్య తమువాచాశు సా శ్రుత్వా వచనం పితుః । గృహీత్వాఽఽనీయ పితరం భర్తురన్తికమాదరాత్
తండ్రి మాటలు విని, ఆమె నవ్వింది. వెంటనే తన తండ్రి చేతిని పట్టుకుని, గౌరవంగా భర్త దగ్గరకు తీసుకెళ్లింది.
చ్యవనోఽసౌ మునిస్తాత జామాతా తే న సంశయః । అశ్విభ్యామీదృశః కాన్తః కృతః కమలలోచనః
"తండ్రి! ఇదే చ్యవనుడు, ముని, నీ అల్లుడు. సందేహం లేదు. అశ్వినిదేవతలు అతన్ని ఇంత అందంగా, కమలమయమైన కళ్లతో మారుస్తారు."
యదృచ్ఛయాత్ర సమ్ప్రాప్తౌ నాసత్యావాశ్రమే మమ । తాభ్యాం కరుణయా నూనం చ్యవనస్తాదృశః కృతః
"అదృష్టవశాత్తు అశ్వినిదేవతలు మా ఆశ్రమానికి వచ్చారు. వారి దయ వల్ల చ్యవనుడు ఇలా మారిపోయాడు."
నాహం తవ సుతా తాత తథా స్యాం పాపకారిణీ । యథా త్వం మన్యసే రాజన్ విమూఢో రూపసంశయే
"తండ్రి! నేను నీ కుమార్తెను, నీవు అనుకున్నట్టు పాపాలు చేసినవాడిని కాదు. రాజా! రూపంలో మార్పు చూసి నీవు మోసపోయావు."
ప్రణమ త్వం మునిం రాజన్ భార్గవం చ్యవనం పితః । ఆపృచ్ఛ కారణం సర్వం కథియిష్యతి విస్తరమ్
"రాజా! భార్గవ వంశానికి చెందిన చ్యవన మునికి నమస్కరించు తండ్రి. ఏది కావాలో అడుగు, ఆయన అన్నీ వివరంగా చెబుతారు."
ఇతి శ్రుత్వా వచం పుత్ర్యా శర్యాతిస్త్వరితస్తదా । ప్రణనామ మునిం తత్ర గత్వా పప్రచ్ఛ సాదరమ్
తన కుమార్తె మాటలు విని, శర్యాతి వెంటనే అక్కడికి వెళ్లి, ఆ మునికి నమస్కరించి, గౌరవంగా అడిగాడు.
రాజోవాచ - కథయస్వ స్వవృత్తాన్తం భార్గవాశు యథోచితమ్ । నయనే చ కథం ప్రాప్తే క్వ గతా తే జరా పునః
రాజు ఇలా అన్నాడు — భార్గవా, నీ కథను యథావిధిగా చెప్పు. నీకు చూపు ఎలా తిరిగి వచ్చింది? నీ వృద్ధాప్యం ఎక్కడికి పోయింది?
సంశయోఽయం మహాన్మేఽస్తి రూపం దృష్ట్వాతిసున్దరమ్ । వద విస్తరతో బ్రహ్మన్ శ్రుత్వాహం సుఖమాప్నుయామ్
నీ అందమైన రూపం చూసి నాకు పెద్ద సందేహం కలిగింది. బ్రాహ్మణా, దయచేసి వివరంగా చెప్పు; విని నేను ఆనందిస్తాను.
చ్యవన ఉవాచ - నాసత్యావత్ర సమ్ప్రాప్తౌ దేవానాం భిషజావుభౌ । ఉపకారః కృతస్తాభ్యాం కృపయా నృపసత్తమ
చ్యవనుడు ఇలా అన్నాడు — దేవతల వైద్యులు అయిన ఇద్దరు అశ్వినులు ఇక్కడికి వచ్చారు. వారు దయతో నాకు సహాయం చేశారు, మహారాజా.
మయా తాభ్యాం వరో దత్త ఉపకారస్య హేతవే । కరిష్యామి మఖే రాజ్ఞో భవన్తౌ సోమపాయినౌ
వారు నాకు చేసిన ఉపకారానికి బదులుగా, నేను వారికి ఒక వరం ఇచ్చాను — రాజు యజ్ఞంలో నేను ఇద్దరినీ సోమపానం చేయిస్తాను.
ఏవం మయా వయః ప్రాప్తం లోచనే విమలే తథా । స్వస్థో భవ మహారాజ సంవిశస్వాసనే శుభే
ఇలా నాకు మళ్లీ యవ్వనం, నిర్మలమైన చూపు లభించాయి. మహారాజా, నీవు నిర్భయంగా ఉండి, ఈ శుభాసనంలో కూర్చో.
ఇత్యుక్తః స తు విప్రేణ సభార్యః పృథివీపతిః । సుఖోపవిష్టః కల్యాణీః కథాశ్చక్రే మహాత్మనా
ముని ఇలా చెప్పగానే, రాజు తన భార్యతో కలిసి సుఖంగా కూర్చొని, ఆ మహాత్ముడితో మధురంగా సంభాషించాడు.
అథైనం భార్గవం ప్రాహ రాజానం పరిసాన్త్వయన్ । యాజయిష్యామి రాజంస్త్వాం సమ్భారానుపకల్పయ
తర్వాత భార్గవుడు రాజును ఓదార్చుతూ ఇలా అన్నాడు — రాజా, నేను నీకు రాజసూయ యజ్ఞం చేయిస్తాను; కావలసిన సామాగ్రి సిద్ధం చేయించు.
మయా ప్రతిశ్రుతం తాభ్యాం కర్తవ్యౌ సోమపౌ యువామ్ । తత్కర్తవ్యం నృపశ్రేష్ఠ తవ యజ్ఞేఽతివిస్తరే
రాజా, నేను వారికి ఇద్దరికీ సోమపానం చేయిస్తానని వాగ్దానం చేశాను. నీ గొప్ప యజ్ఞంలో ఇది తప్పక జరగాలి.
ఇన్ద్రం నివారయిష్యామి క్రుద్ధం తేజోబలేన వై । పాయయిష్యామి రాజేన్ద్ర సోమం సోమమఖే తవ
ఇంద్రుడు కోపంగా ఉన్నా, నా తపస్సు బలంతో అతన్ని అడ్డుకుంటాను. రాజేంద్రా, నీ యజ్ఞంలో సోమాన్ని పానంచేయిస్తాను.
తతః పరమసన్తుష్టః శర్యాతిః పృథివీపతిః । చ్యవనస్య మహారాజ తద్వాక్యం ప్రత్యపూజయత్
అంతట శర్యాతి మహారాజు ఎంతో సంతోషించి, చ్యవనుని మాటలను గౌరవంగా ఆమోదించాడు.
సమ్మాన్య చ్యవనం రాజా జగామ నగరం ప్రతి । సభార్యశ్చాతిసన్తుష్టః కుర్వన్వార్తాం మునేః కిల
చ్యవనుని సత్కరించి, రాజు తన భార్యతో కలిసి నగరానికి వెళ్ళాడు. అతడు ముని కార్యాలను మాట్లాడుకుంటూ ఎంతో సంతృప్తిగా ఉన్నాడు.
ప్రశస్తేహని యజ్ఞీయే సర్వకామసమృద్ధిమాన్ । కారయామాస శర్యాతిర్యజ్ఞాయతనముత్తమమ్
యజ్ఞానికి అనుకూలమైన శుభదినంలో, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చుకున్న శర్యాతి, అతి ఉత్తమమైన యజ్ఞవేదికను నిర్మించాడు.
సమానీయ మునీన్పూజ్యాన్వసిష్ఠప్రముఖానసౌ । భార్గవో యాజయామాస చ్యవనః పృథివీపతిమ్
వసిష్ఠుడు మొదలైన మునులను ఆహ్వానించి, గౌరవించి, భార్గవుడు అయిన చ్యవనుడు రాజుకు యజ్ఞం నిర్వహించడం ప్రారంభించాడు.
వితతే తు తథా యజ్ఞే దేవాః సర్వే సవాసవాః । ఆజగ్ముశ్చాశ్వినౌ తత్ర సోమార్థముపజగ్మతుః
యజ్ఞం అలా ఏర్పాటయ్యాక, ఇంద్రుడు సహా అందరు దేవతలు అక్కడికి వచ్చారు. ఇద్దరు అశ్వినులు సోమపానార్థం అక్కడికి చేరారు.
ఇన్ద్రస్తు శఙ్కితస్తత్ర వీక్ష్య తావశ్వినావుభౌ । పప్రచ్ఛ చ సురాన్సర్వాన్కిమేతౌ సముపాగతౌ
ఇంద్రుడు ఇద్దరు అశ్వినులను చూసి అనుమానంతో, అందరు దేవతలను అడిగాడు — వీరు ఎందుకు ఇక్కడికి వచ్చారు?
చికిత్సకౌ న సోమార్హౌ కేనానీతావిహేతి చ । నాబ్రువన్నమరాస్తత్ర రాజ్ఞస్తు వితతే మఖే
వీరు వైద్యులు, సోమపానానికి అర్హులు కాదు; వీరిని ఎవరు తీసుకొచ్చారు? అని అడిగాడు. రాజు యజ్ఞం జరుగుతుండగా, అమరులు సమాధానం చెప్పలేదు.
అగృహ్ణాచ్చ్యవనః సోమమశ్వినోర్దేవయోస్తదా । శక్రస్తం వారయామాస మా గృహాణైతయోర్గ్రహమ్
ఆ సమయంలో చ్యవనుడు అశ్వినిదేవతలకు సోమాన్ని అందించాడు. ఇంద్రుడు అడ్డుకుని — వీరికి ఈ హవనం ఇవ్వవద్దు అని చెప్పాడు.