తం విలోక్యామరాకారం విస్మయం నృపతిర్గతః । కిం కృతం కుత్సితం కర్మ పుత్ర్యా లోకవిగర్హితమ్
ఆయనను దేవతలవంటి రూపంతో చూసి, రాజు ఆశ్చర్యపోయాడు. నా కుమార్తె ఏదైనా అపకీర్తికరమైన పనిచేసిందా? లోకంలో నిందించదగినదా?
నిహతోఽసౌ మునిర్వృద్ధస్త్వనయాన్యః పతిః కృతః । కామపీడితయా కామం ప్రశాన్తోఽప్యతినిర్ధనః
ఆ వృద్ధ మునిని ఆమె నాశనం చేసి, ఇంకొక భర్తను ఎంచుకుంది. కామంతో బాధపడుతూ, ధనహీనుడైనా తన కోరికను తీర్చుకుంది.
దుఃసహయోఽయం పుష్పధన్వా విశేషేణ చ యౌవనే । కులే కలఙ్కః సుమహాననయా మానవే కృతః
ఈ పుష్పబాణధారి దేవుడు, ముఖ్యంగా యవ్వనంలో, తట్టుకోలేనివాడు. ఆమె వల్ల మన వంశానికి పెద్ద అపకీర్తి కలిగింది.
ధిక్తస్య జీవితం లోకే యస్య పుత్రీ హి కుత్సితా । సర్వపాపైస్తు దుఃఖాయ పుత్రీ భవతి దేహినామ్
లోకంలో కుమార్తె అపకీర్తిపొందితే, అలాంటి మనిషి జీవితం వ్యర్థం. సర్వ పాపాల వల్ల కుమార్తె వల్ల శరీరధారులకు దుఃఖమే కలుగుతుంది.
మయా త్వనుచితం కర్మ కృతం స్వార్థస్య సిద్ధయే । వృద్ధాయాన్ధాయ యా దత్తా పుత్రీ సర్వాత్మనా కిల
నా స్వార్థం కోసం నేను తగినది కాని పని చేశాను. నా కుమార్తెను, పూర్తిగా, ఓ ముసలి, అంధుడైన మనిషికి ఇచ్చేశాను.
కన్యా యోగ్యాయ దాతవ్యా పిత్రా సర్వాత్మనా కిల । తాదృశం హి ఫలం ప్రాప్తం యాదృశం వై కృతం మయా
కుమార్తెను తండ్రి మంచి మనిషికి, హృదయపూర్వకంగా ఇవ్వాలి. నేను చేసిన ప్రకారం, నాకు అలాంటి ఫలితమే వచ్చింది.
హన్మి చేదద్య తనయాం దుఃశీలాం పాపకారిణీమ్ । స్త్రీహత్యా దుస్తరా స్యాన్మే తథా పుత్ర్యా విశేషతః
ఈ రోజు నేను నా కుమార్తెను, చెడు స్వభావం కలదాన్ని, చెడు పనులు చేసినదాన్ని చంపితే, స్త్రీ హత్యా పాపం—అదికూడా తన కుమార్తెను చంపిన పాపం—నాకు తీరనిది అవుతుంది.
మనువంశస్తు విఖ్యాతః సకలఙ్కః కృతో మయా । లోకాపవాదో బలవాన్దుస్త్యాజ్యా స్నేహశృఙ్ఖలా
మను వంశం ఎంతో పేరుగాంచింది. కానీ నేను దానికి మచ్చ తెచ్చాను. లోకంలో అపవాదు బలంగా ఉంటుంది. మనసులో ప్రేమ బంధాలు విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టం.
కిం కరోమీతి చిన్తాబ్ధౌ యదా మగ్నః స పార్థివః । సుకన్యయా తదా దైవాద్దృష్టశ్చిన్తాకులః పితా
ఏం చేయాలి అని ఆ రాజు ఆలోచనల సముద్రంలో మునిగిపోయి ఉన్నప్పుడు, అదృష్టవశాత్తు అతని కుమార్తె సుకన్య తన తండ్రిని ఆందోళనతో ఉన్నట్టుగా చూసింది.
సా దృష్ట్వా తం జగామాశు సుకన్యా పితురన్తికే । గత్వా పప్రచ్ఛ భూపాలం ప్రేమపూరితమానసా
ఆమె తన తండ్రిని చూసి వెంటనే అతని దగ్గరకు వెళ్లింది. దగ్గరికి వెళ్లి, ప్రేమతో నిండిన హృదయంతో రాజును అడిగింది.
కిం విచారయసే రాజంశ్చిన్తావ్యాకులితాననః । ఉపవిష్టం మునిం వీక్ష్య యువానమమ్బుజేక్షణమ్
"రాజా! మీరు ఏం ఆలోచిస్తున్నారు? మీ ముఖం ఆందోళనతో ముసురుకుంది. మీ ముందే ఒక ముని, యువకుడు, కమలముఖుడు కూర్చున్నాడు."
ఏహ్యేహి పురుషవ్యాఘ్ర ప్రణమస్వ పతిం మమ । మా విషాదం నృపశ్రేష్ఠ సామ్ప్రతం కురు మానవ
"రా, రా, మానవ శ్రేష్ఠా! నా భర్తకు నమస్కరించు. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, మనసు బాధపడకూడదు. ఈ సమయంలో ఆందోళనను వదిలిపెట్టు."
వ్యాస ఉవాచ - ఇతి పుత్ర్యా వచం శ్రుత్వా శర్యాతిః క్రోధపీడితః । ప్రోవాచ వచనం రాజా పురఃస్థాం తనయాం తతః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — కుమార్తె మాటలు విని, శర్యాతి కోపంతో నిండిపోయి, తన ముందున్న తన కుమార్తెతో ఇలా అన్నాడు.
రాజోవాచ - క్వ మునిశ్చ్యవనః పుత్రి వృద్ధోఽన్ధస్తాపసోత్తమః । కోఽయం యువా మదోన్మత్తః సన్దేహోఽత్ర మహాన్మమ
రాజు అన్నాడు — "పాప, ముని చ్యవనుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? వృద్ధుడూ, అంధుడూ, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన వాడు ఎక్కడ? ఈ యువకుడు ఎవడు? నాకు పెద్ద సందేహం కలుగుతోంది."
మునిః కిం నిహతః పాపే త్వయా దుష్కృతకారిణి । నూతనోఽసౌ పతిః కామాత్కృతః కులవినాశిని
"పాపాత్మా! చెడు పనులు చేసినదా, నువ్వే మునిని చంపేశావా? ఈ కొత్త వాడిని కోరికతో నీ భర్తగా చేసుకున్నావా? మా వంశాన్ని నాశనం చేసేవాడివి నీవేనా?"
సోఽహం చిన్తాతురస్తం న పశ్యామ్యాశ్రమసంస్థితమ్ । కిం కృతం దుష్కృతం కర్మ కులటాచరితం కిల
"నేను ఆందోళనతో ఉన్నాను. ఆశ్రమంలో అతన్ని కనిపెట్టలేకపోతున్నాను. ఏదైనా చెడు పని జరిగిందా? ఇది వేశ్యల ప్రవర్తన కాదా?"
నిమగ్నోఽహం దురాచారే శోకాబ్ధౌ త్వత్కృతేఽధునా । దృష్ట్వైనం పురుషం దివ్యమదృష్ట్వా చ్యవనం మునిమ్
"నీ చెడు ప్రవర్తన వల్ల ఇప్పుడు నేను దుఃఖ సముద్రంలో మునిగిపోయాను. ఈ దివ్యమైన మనిషిని చూస్తూ, ముని చ్యవనుడిని కనపడకపోవడం వల్ల బాధపడుతున్నాను."
విహస్య తమువాచాశు సా శ్రుత్వా వచనం పితుః । గృహీత్వాఽఽనీయ పితరం భర్తురన్తికమాదరాత్
తండ్రి మాటలు విని, ఆమె నవ్వింది. వెంటనే తన తండ్రి చేతిని పట్టుకుని, గౌరవంగా భర్త దగ్గరకు తీసుకెళ్లింది.
చ్యవనోఽసౌ మునిస్తాత జామాతా తే న సంశయః । అశ్విభ్యామీదృశః కాన్తః కృతః కమలలోచనః
"తండ్రి! ఇదే చ్యవనుడు, ముని, నీ అల్లుడు. సందేహం లేదు. అశ్వినిదేవతలు అతన్ని ఇంత అందంగా, కమలమయమైన కళ్లతో మారుస్తారు."
యదృచ్ఛయాత్ర సమ్ప్రాప్తౌ నాసత్యావాశ్రమే మమ । తాభ్యాం కరుణయా నూనం చ్యవనస్తాదృశః కృతః
"అదృష్టవశాత్తు అశ్వినిదేవతలు మా ఆశ్రమానికి వచ్చారు. వారి దయ వల్ల చ్యవనుడు ఇలా మారిపోయాడు."
నాహం తవ సుతా తాత తథా స్యాం పాపకారిణీ । యథా త్వం మన్యసే రాజన్ విమూఢో రూపసంశయే
"తండ్రి! నేను నీ కుమార్తెను, నీవు అనుకున్నట్టు పాపాలు చేసినవాడిని కాదు. రాజా! రూపంలో మార్పు చూసి నీవు మోసపోయావు."
ప్రణమ త్వం మునిం రాజన్ భార్గవం చ్యవనం పితః । ఆపృచ్ఛ కారణం సర్వం కథియిష్యతి విస్తరమ్
"రాజా! భార్గవ వంశానికి చెందిన చ్యవన మునికి నమస్కరించు తండ్రి. ఏది కావాలో అడుగు, ఆయన అన్నీ వివరంగా చెబుతారు."
ఇతి శ్రుత్వా వచం పుత్ర్యా శర్యాతిస్త్వరితస్తదా । ప్రణనామ మునిం తత్ర గత్వా పప్రచ్ఛ సాదరమ్
తన కుమార్తె మాటలు విని, శర్యాతి వెంటనే అక్కడికి వెళ్లి, ఆ మునికి నమస్కరించి, గౌరవంగా అడిగాడు.
రాజోవాచ - కథయస్వ స్వవృత్తాన్తం భార్గవాశు యథోచితమ్ । నయనే చ కథం ప్రాప్తే క్వ గతా తే జరా పునః
రాజు ఇలా అన్నాడు — భార్గవా, నీ కథను యథావిధిగా చెప్పు. నీకు చూపు ఎలా తిరిగి వచ్చింది? నీ వృద్ధాప్యం ఎక్కడికి పోయింది?
సంశయోఽయం మహాన్మేఽస్తి రూపం దృష్ట్వాతిసున్దరమ్ । వద విస్తరతో బ్రహ్మన్ శ్రుత్వాహం సుఖమాప్నుయామ్
నీ అందమైన రూపం చూసి నాకు పెద్ద సందేహం కలిగింది. బ్రాహ్మణా, దయచేసి వివరంగా చెప్పు; విని నేను ఆనందిస్తాను.
చ్యవన ఉవాచ - నాసత్యావత్ర సమ్ప్రాప్తౌ దేవానాం భిషజావుభౌ । ఉపకారః కృతస్తాభ్యాం కృపయా నృపసత్తమ
చ్యవనుడు ఇలా అన్నాడు — దేవతల వైద్యులు అయిన ఇద్దరు అశ్వినులు ఇక్కడికి వచ్చారు. వారు దయతో నాకు సహాయం చేశారు, మహారాజా.
మయా తాభ్యాం వరో దత్త ఉపకారస్య హేతవే । కరిష్యామి మఖే రాజ్ఞో భవన్తౌ సోమపాయినౌ
వారు నాకు చేసిన ఉపకారానికి బదులుగా, నేను వారికి ఒక వరం ఇచ్చాను — రాజు యజ్ఞంలో నేను ఇద్దరినీ సోమపానం చేయిస్తాను.
ఏవం మయా వయః ప్రాప్తం లోచనే విమలే తథా । స్వస్థో భవ మహారాజ సంవిశస్వాసనే శుభే
ఇలా నాకు మళ్లీ యవ్వనం, నిర్మలమైన చూపు లభించాయి. మహారాజా, నీవు నిర్భయంగా ఉండి, ఈ శుభాసనంలో కూర్చో.
ఇత్యుక్తః స తు విప్రేణ సభార్యః పృథివీపతిః । సుఖోపవిష్టః కల్యాణీః కథాశ్చక్రే మహాత్మనా
ముని ఇలా చెప్పగానే, రాజు తన భార్యతో కలిసి సుఖంగా కూర్చొని, ఆ మహాత్ముడితో మధురంగా సంభాషించాడు.
అథైనం భార్గవం ప్రాహ రాజానం పరిసాన్త్వయన్ । యాజయిష్యామి రాజంస్త్వాం సమ్భారానుపకల్పయ
తర్వాత భార్గవుడు రాజును ఓదార్చుతూ ఇలా అన్నాడు — రాజా, నేను నీకు రాజసూయ యజ్ఞం చేయిస్తాను; కావలసిన సామాగ్రి సిద్ధం చేయించు.