వ్యాస ఉవాచ - నిశామయ మహారాజ చరితం పరమాద్భుతమ్ । చ్యవనస్య మఖే తస్మిఞ్ఛర్యాతేర్భువి భారత
వ్యాసుడు చెప్పాడు: మహారాజా, భరత వంశజుడా, భూమిపై చ్యవనుని యజ్ఞంలో జరిగిన ఆ అద్భుతమైన కథను విను.
సుకన్యాం సున్దరీం ప్రాప్య చ్యవనః సురసన్నిభః । విజహార ప్రసన్నాత్మా దేవకన్యామివాపరః
సుందరమైన సుకన్యను పొందిన చ్యవనుడు, దేవతలవలె ప్రకాశిస్తూ, హర్షభరిత హృదయంతో ఆమెతో ఆనందంగా జీవించాడు.
కదాచిదథ శర్యాతిభార్యా చిన్తాతురా భృశమ్ । పతిం ప్రాహ వేపమానా వచనం రుదతీ ప్రియా
ఒకసారి శర్యాతి భార్య తీవ్రంగా ఆందోళనతో, కంపించుతూ, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది.
రాజన్ పుత్రీ త్వయా దత్తా మునయేఽన్ధాయ కాననే । మృతా జీవతి వా సా తు ద్రష్టవ్యా సర్వథా త్వయా
రాజా! నీవు నీ కుమార్తెను అరణ్యంలో ఉన్న అంధ మునికి ఇచ్చావు. ఆమె బ్రతికుందో చనిపోయిందో తెలుసుకోవడం తప్పనిసరి.
గచ్ఛ నాథ మునేస్తావదాశ్రమం ద్రష్టుమాదరాత్ । కిం కరోతి సుకన్యా సా ప్రాప్య నాథం తథావిధమ్
ప్రభూ, వెంటనే ఆ ముని ఆశ్రమానికి వెళ్లి, సుకన్యకు అలాంటి భర్త లభించిన తరువాత ఆమె ఏమి చేస్తుందో చూడండి.
పుత్రీదుఃఖేన రాజర్షే దగ్ధాస్మి సర్వథా హృది । తామానయ విశాలాక్షీం తపఃక్షామాం మదన్తికే
రాజర్షీ, నా కుమార్తె బాధతో నా హృదయం పూర్తిగా కాలిపోయింది. విశాలమైన కళ్లతో, తపస్సుతో క్షీణించిన ఆమెను నా దగ్గరకు తీసుకురా.
పశ్యామి సర్వథా పుత్రీం కృశాఙ్గీం వల్కలావృతామ్ । అన్ధం పతిం సమాసాద్య దుఃఖభాజం కృశోదరీమ్
చర్మపు వస్త్రాలు ధరించి, క్షీణించిన శరీరంతో, అంధుడైన భర్తను పొందిన, బాధతో ఉన్న, సన్నగా ఉన్న నా కుమార్తెను నేను చూడాలనుకుంటున్నాను.
శర్యాతిరువాచ - గచ్ఛామోఽద్య విశాలాక్షి సుకన్యాం ద్రష్టుమాదరాత్ । ప్రియపుత్రీం వరారోహే మునిం తం సంశితవ్రతమ్
శర్యాతి చెప్పాడు: విశాలాక్షి! మన ప్రియ కుమార్తె సుకన్యను, అందమైన అవయవాలు కలిగినవాడవైన ఆ మునిని, నేడు మనం చూడడానికి వెళ్లుదాం.
వ్యాస ఉవాచ - ఏవముక్త్వ తు శర్యాతిః కామినీం శోకసంకులామ్ । జగామ రథమారుహ్య త్వరితశ్చాశ్రమం మునేః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా చెప్పి, కోరికతో కూడిన దుఃఖంతో ఉన్న శర్యాతి తన రథంపై ఎక్కి, వేగంగా ఆ ముని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
గత్వాఽఽశ్రమసమీపే తు తమపశ్యన్మహీపతిః । నవయౌవనసమ్పన్నం దేవపుత్రోపమం మునిమ్
ఆశ్రమం దగ్గరికి చేరుకున్న రాజు, నూతన యవ్వనంతో, దేవకుమారుని వంటి రూపంతో ఉన్న మునిని చూశాడు.
తం విలోక్యామరాకారం విస్మయం నృపతిర్గతః । కిం కృతం కుత్సితం కర్మ పుత్ర్యా లోకవిగర్హితమ్
ఆయనను దేవతలవంటి రూపంతో చూసి, రాజు ఆశ్చర్యపోయాడు. నా కుమార్తె ఏదైనా అపకీర్తికరమైన పనిచేసిందా? లోకంలో నిందించదగినదా?
నిహతోఽసౌ మునిర్వృద్ధస్త్వనయాన్యః పతిః కృతః । కామపీడితయా కామం ప్రశాన్తోఽప్యతినిర్ధనః
ఆ వృద్ధ మునిని ఆమె నాశనం చేసి, ఇంకొక భర్తను ఎంచుకుంది. కామంతో బాధపడుతూ, ధనహీనుడైనా తన కోరికను తీర్చుకుంది.
దుఃసహయోఽయం పుష్పధన్వా విశేషేణ చ యౌవనే । కులే కలఙ్కః సుమహాననయా మానవే కృతః
ఈ పుష్పబాణధారి దేవుడు, ముఖ్యంగా యవ్వనంలో, తట్టుకోలేనివాడు. ఆమె వల్ల మన వంశానికి పెద్ద అపకీర్తి కలిగింది.
ధిక్తస్య జీవితం లోకే యస్య పుత్రీ హి కుత్సితా । సర్వపాపైస్తు దుఃఖాయ పుత్రీ భవతి దేహినామ్
లోకంలో కుమార్తె అపకీర్తిపొందితే, అలాంటి మనిషి జీవితం వ్యర్థం. సర్వ పాపాల వల్ల కుమార్తె వల్ల శరీరధారులకు దుఃఖమే కలుగుతుంది.
మయా త్వనుచితం కర్మ కృతం స్వార్థస్య సిద్ధయే । వృద్ధాయాన్ధాయ యా దత్తా పుత్రీ సర్వాత్మనా కిల
నా స్వార్థం కోసం నేను తగినది కాని పని చేశాను. నా కుమార్తెను, పూర్తిగా, ఓ ముసలి, అంధుడైన మనిషికి ఇచ్చేశాను.
కన్యా యోగ్యాయ దాతవ్యా పిత్రా సర్వాత్మనా కిల । తాదృశం హి ఫలం ప్రాప్తం యాదృశం వై కృతం మయా
కుమార్తెను తండ్రి మంచి మనిషికి, హృదయపూర్వకంగా ఇవ్వాలి. నేను చేసిన ప్రకారం, నాకు అలాంటి ఫలితమే వచ్చింది.
హన్మి చేదద్య తనయాం దుఃశీలాం పాపకారిణీమ్ । స్త్రీహత్యా దుస్తరా స్యాన్మే తథా పుత్ర్యా విశేషతః
ఈ రోజు నేను నా కుమార్తెను, చెడు స్వభావం కలదాన్ని, చెడు పనులు చేసినదాన్ని చంపితే, స్త్రీ హత్యా పాపం—అదికూడా తన కుమార్తెను చంపిన పాపం—నాకు తీరనిది అవుతుంది.
మనువంశస్తు విఖ్యాతః సకలఙ్కః కృతో మయా । లోకాపవాదో బలవాన్దుస్త్యాజ్యా స్నేహశృఙ్ఖలా
మను వంశం ఎంతో పేరుగాంచింది. కానీ నేను దానికి మచ్చ తెచ్చాను. లోకంలో అపవాదు బలంగా ఉంటుంది. మనసులో ప్రేమ బంధాలు విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టం.
కిం కరోమీతి చిన్తాబ్ధౌ యదా మగ్నః స పార్థివః । సుకన్యయా తదా దైవాద్దృష్టశ్చిన్తాకులః పితా
ఏం చేయాలి అని ఆ రాజు ఆలోచనల సముద్రంలో మునిగిపోయి ఉన్నప్పుడు, అదృష్టవశాత్తు అతని కుమార్తె సుకన్య తన తండ్రిని ఆందోళనతో ఉన్నట్టుగా చూసింది.
సా దృష్ట్వా తం జగామాశు సుకన్యా పితురన్తికే । గత్వా పప్రచ్ఛ భూపాలం ప్రేమపూరితమానసా
ఆమె తన తండ్రిని చూసి వెంటనే అతని దగ్గరకు వెళ్లింది. దగ్గరికి వెళ్లి, ప్రేమతో నిండిన హృదయంతో రాజును అడిగింది.
కిం విచారయసే రాజంశ్చిన్తావ్యాకులితాననః । ఉపవిష్టం మునిం వీక్ష్య యువానమమ్బుజేక్షణమ్
"రాజా! మీరు ఏం ఆలోచిస్తున్నారు? మీ ముఖం ఆందోళనతో ముసురుకుంది. మీ ముందే ఒక ముని, యువకుడు, కమలముఖుడు కూర్చున్నాడు."
ఏహ్యేహి పురుషవ్యాఘ్ర ప్రణమస్వ పతిం మమ । మా విషాదం నృపశ్రేష్ఠ సామ్ప్రతం కురు మానవ
"రా, రా, మానవ శ్రేష్ఠా! నా భర్తకు నమస్కరించు. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, మనసు బాధపడకూడదు. ఈ సమయంలో ఆందోళనను వదిలిపెట్టు."
వ్యాస ఉవాచ - ఇతి పుత్ర్యా వచం శ్రుత్వా శర్యాతిః క్రోధపీడితః । ప్రోవాచ వచనం రాజా పురఃస్థాం తనయాం తతః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — కుమార్తె మాటలు విని, శర్యాతి కోపంతో నిండిపోయి, తన ముందున్న తన కుమార్తెతో ఇలా అన్నాడు.
రాజోవాచ - క్వ మునిశ్చ్యవనః పుత్రి వృద్ధోఽన్ధస్తాపసోత్తమః । కోఽయం యువా మదోన్మత్తః సన్దేహోఽత్ర మహాన్మమ
రాజు అన్నాడు — "పాప, ముని చ్యవనుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? వృద్ధుడూ, అంధుడూ, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన వాడు ఎక్కడ? ఈ యువకుడు ఎవడు? నాకు పెద్ద సందేహం కలుగుతోంది."
మునిః కిం నిహతః పాపే త్వయా దుష్కృతకారిణి । నూతనోఽసౌ పతిః కామాత్కృతః కులవినాశిని
"పాపాత్మా! చెడు పనులు చేసినదా, నువ్వే మునిని చంపేశావా? ఈ కొత్త వాడిని కోరికతో నీ భర్తగా చేసుకున్నావా? మా వంశాన్ని నాశనం చేసేవాడివి నీవేనా?"
సోఽహం చిన్తాతురస్తం న పశ్యామ్యాశ్రమసంస్థితమ్ । కిం కృతం దుష్కృతం కర్మ కులటాచరితం కిల
"నేను ఆందోళనతో ఉన్నాను. ఆశ్రమంలో అతన్ని కనిపెట్టలేకపోతున్నాను. ఏదైనా చెడు పని జరిగిందా? ఇది వేశ్యల ప్రవర్తన కాదా?"
నిమగ్నోఽహం దురాచారే శోకాబ్ధౌ త్వత్కృతేఽధునా । దృష్ట్వైనం పురుషం దివ్యమదృష్ట్వా చ్యవనం మునిమ్
"నీ చెడు ప్రవర్తన వల్ల ఇప్పుడు నేను దుఃఖ సముద్రంలో మునిగిపోయాను. ఈ దివ్యమైన మనిషిని చూస్తూ, ముని చ్యవనుడిని కనపడకపోవడం వల్ల బాధపడుతున్నాను."
విహస్య తమువాచాశు సా శ్రుత్వా వచనం పితుః । గృహీత్వాఽఽనీయ పితరం భర్తురన్తికమాదరాత్
తండ్రి మాటలు విని, ఆమె నవ్వింది. వెంటనే తన తండ్రి చేతిని పట్టుకుని, గౌరవంగా భర్త దగ్గరకు తీసుకెళ్లింది.
చ్యవనోఽసౌ మునిస్తాత జామాతా తే న సంశయః । అశ్విభ్యామీదృశః కాన్తః కృతః కమలలోచనః
"తండ్రి! ఇదే చ్యవనుడు, ముని, నీ అల్లుడు. సందేహం లేదు. అశ్వినిదేవతలు అతన్ని ఇంత అందంగా, కమలమయమైన కళ్లతో మారుస్తారు."
యదృచ్ఛయాత్ర సమ్ప్రాప్తౌ నాసత్యావాశ్రమే మమ । తాభ్యాం కరుణయా నూనం చ్యవనస్తాదృశః కృతః
"అదృష్టవశాత్తు అశ్వినిదేవతలు మా ఆశ్రమానికి వచ్చారు. వారి దయ వల్ల చ్యవనుడు ఇలా మారిపోయాడు."