శక్రేణ వితతే యజ్ఞే బ్రహ్మణః కనకాచలే । తస్మాత్త్వమపి ధర్మజ్ఞ యది శక్తోఽసి తాపస
"ఇంద్రుడు కనకాచల పర్వతంపై యజ్ఞం నిర్వహించినప్పుడు, దేవతా ఆజ్ఞతో మేము సోమాన్ని పొందలేకపోయాము."
కార్యమేతద్ధి కర్తవ్యం వాఞ్ఛితం నౌ సుసమ్మతమ్ । ఏతద్విజ్ఞాయ వా బ్రహ్మన్కురు వాం సోమపాయినౌ
"కాబట్టి, ధర్మాన్ని తెలిసిన వాడవు కాబట్టి, తపస్వీ, నువ్వు శక్తివంతుడివైతే, ఇదే మేము కోరుకున్నది. ఇది తెలుసుకుని మాకు సోమపానం చేయించు, బ్రాహ్మణా."
పిపాసాస్తి సుదుష్ప్రాపపా త్వత్తః సముపయాస్యతి । చ్యవనస్తు తయోః ప్రాహ తచ్ఛ్రుత్వా వచనం మృదు
"మాకు దొరకడం చాలా కష్టం అయినదానికే తపన ఉంది. అది నీ ద్వారా మాకు లభిస్తుంది." అని వారు మృదువుగా చెప్పిన మాటలు విని, చ్యవనుడు సమాధానం ఇచ్చాడు.
యదహం రూపసమ్పన్నో వయసా చ సమన్వితః । కృతో భవద్భ్యాం వృద్ధః సన్భార్యాం చ ప్రాప్తవానితి
"మీ వల్లనే నేను వృద్ధుడైనా అందంతో, యవ్వనంతో మళ్లీ కలిగి, నా భార్యను తిరిగి పొందాను."
తస్మాద్యువాం కరిష్యామి ప్రీత్యాహం సోమపాయినౌ । మిషతో దేవరాజస్య సత్యమేతద్బ్రవీమ్యహమ్
"అందుకే, ప్రేమతో, నేను మీ ఇద్దరినీ దేవేంద్రుని సమక్షంలో కూడా సోమపానం చేయిస్తాను. ఇది నా నిజమైన మాట."
రాజ్ఞస్తు వితతే యజ్ఞే శర్యాతేరమితద్యుతేః । ఇత్యాకర్ణ్య వచో హృష్టౌ తౌ దివం ప్రతిజగ్మతుః
"అమిత తేజస్సు గల శర్యాతి మహారాజు యజ్ఞం నిర్వహించినప్పుడు—" అని ముని మాట విని, ఆ ఇద్దరు దేవతలు ఆనందంతో స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు.
చ్యవనస్తాం గృహీత్వా తు జగామాశ్రమమణ్డలమ్
చ్యవనుడు ఆమెను తీసుకొని ఆశ్రమ ప్రాంగణానికి వెళ్లాడు.
చ్యవనేశ్వినోః కృతే సోమపానాధికారత్వచేష్టావర్ణనమ్ జనమేజయ ఉవాచ - చ్యవనేన కథం వైద్యౌ తౌ కృతౌ సోమపాయినౌ । వచనం చ కథం సత్యం జాతం తస్య మహాత్మనః
జనమేజయుడు అడిగాడు: చ్యవనుడు ఆ ఇద్దరు వైద్యులను సోమపానం చేయుటకు ఎలా అర్హులుగా చేసాడు? ఆ మహాత్ముని మాట ఎలా నిజమైంది?
మానుషస్య బలం కీదృగ్దేవరాజబలం ప్రతి । నిషిద్ధౌ భిషజౌ తేన కృతౌ తౌ సోమపాయినౌ
మనిషి బలం దేవేంద్రుని బలానికి ఏమిటి? ఆ ఇద్దరు వైద్యులను నిషేధించినా, చ్యవనుడు వారిని సోమపానం చేయించాడేలా?
ధర్మనిష్ఠ తదాశ్చర్యం విస్తరేణ వద ప్రభో । చరితం చ్యవనస్యాద్య శ్రోతుకామోఽస్మి సర్వథా
ధర్మనిష్ఠుడవైన ప్రభూ, ఆ ఆశ్చర్యకరమైన కథను పూర్తిగా చెప్పండి. చ్యవనుని కార్యాలను నేను పూర్తిగా వినాలనుకుంటున్నాను.
వ్యాస ఉవాచ - నిశామయ మహారాజ చరితం పరమాద్భుతమ్ । చ్యవనస్య మఖే తస్మిఞ్ఛర్యాతేర్భువి భారత
వ్యాసుడు చెప్పాడు: మహారాజా, భరత వంశజుడా, భూమిపై చ్యవనుని యజ్ఞంలో జరిగిన ఆ అద్భుతమైన కథను విను.
సుకన్యాం సున్దరీం ప్రాప్య చ్యవనః సురసన్నిభః । విజహార ప్రసన్నాత్మా దేవకన్యామివాపరః
సుందరమైన సుకన్యను పొందిన చ్యవనుడు, దేవతలవలె ప్రకాశిస్తూ, హర్షభరిత హృదయంతో ఆమెతో ఆనందంగా జీవించాడు.
కదాచిదథ శర్యాతిభార్యా చిన్తాతురా భృశమ్ । పతిం ప్రాహ వేపమానా వచనం రుదతీ ప్రియా
ఒకసారి శర్యాతి భార్య తీవ్రంగా ఆందోళనతో, కంపించుతూ, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది.
రాజన్ పుత్రీ త్వయా దత్తా మునయేఽన్ధాయ కాననే । మృతా జీవతి వా సా తు ద్రష్టవ్యా సర్వథా త్వయా
రాజా! నీవు నీ కుమార్తెను అరణ్యంలో ఉన్న అంధ మునికి ఇచ్చావు. ఆమె బ్రతికుందో చనిపోయిందో తెలుసుకోవడం తప్పనిసరి.
గచ్ఛ నాథ మునేస్తావదాశ్రమం ద్రష్టుమాదరాత్ । కిం కరోతి సుకన్యా సా ప్రాప్య నాథం తథావిధమ్
ప్రభూ, వెంటనే ఆ ముని ఆశ్రమానికి వెళ్లి, సుకన్యకు అలాంటి భర్త లభించిన తరువాత ఆమె ఏమి చేస్తుందో చూడండి.
పుత్రీదుఃఖేన రాజర్షే దగ్ధాస్మి సర్వథా హృది । తామానయ విశాలాక్షీం తపఃక్షామాం మదన్తికే
రాజర్షీ, నా కుమార్తె బాధతో నా హృదయం పూర్తిగా కాలిపోయింది. విశాలమైన కళ్లతో, తపస్సుతో క్షీణించిన ఆమెను నా దగ్గరకు తీసుకురా.
పశ్యామి సర్వథా పుత్రీం కృశాఙ్గీం వల్కలావృతామ్ । అన్ధం పతిం సమాసాద్య దుఃఖభాజం కృశోదరీమ్
చర్మపు వస్త్రాలు ధరించి, క్షీణించిన శరీరంతో, అంధుడైన భర్తను పొందిన, బాధతో ఉన్న, సన్నగా ఉన్న నా కుమార్తెను నేను చూడాలనుకుంటున్నాను.
శర్యాతిరువాచ - గచ్ఛామోఽద్య విశాలాక్షి సుకన్యాం ద్రష్టుమాదరాత్ । ప్రియపుత్రీం వరారోహే మునిం తం సంశితవ్రతమ్
శర్యాతి చెప్పాడు: విశాలాక్షి! మన ప్రియ కుమార్తె సుకన్యను, అందమైన అవయవాలు కలిగినవాడవైన ఆ మునిని, నేడు మనం చూడడానికి వెళ్లుదాం.
వ్యాస ఉవాచ - ఏవముక్త్వ తు శర్యాతిః కామినీం శోకసంకులామ్ । జగామ రథమారుహ్య త్వరితశ్చాశ్రమం మునేః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఇలా చెప్పి, కోరికతో కూడిన దుఃఖంతో ఉన్న శర్యాతి తన రథంపై ఎక్కి, వేగంగా ఆ ముని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
గత్వాఽఽశ్రమసమీపే తు తమపశ్యన్మహీపతిః । నవయౌవనసమ్పన్నం దేవపుత్రోపమం మునిమ్
ఆశ్రమం దగ్గరికి చేరుకున్న రాజు, నూతన యవ్వనంతో, దేవకుమారుని వంటి రూపంతో ఉన్న మునిని చూశాడు.
తం విలోక్యామరాకారం విస్మయం నృపతిర్గతః । కిం కృతం కుత్సితం కర్మ పుత్ర్యా లోకవిగర్హితమ్
ఆయనను దేవతలవంటి రూపంతో చూసి, రాజు ఆశ్చర్యపోయాడు. నా కుమార్తె ఏదైనా అపకీర్తికరమైన పనిచేసిందా? లోకంలో నిందించదగినదా?
నిహతోఽసౌ మునిర్వృద్ధస్త్వనయాన్యః పతిః కృతః । కామపీడితయా కామం ప్రశాన్తోఽప్యతినిర్ధనః
ఆ వృద్ధ మునిని ఆమె నాశనం చేసి, ఇంకొక భర్తను ఎంచుకుంది. కామంతో బాధపడుతూ, ధనహీనుడైనా తన కోరికను తీర్చుకుంది.
దుఃసహయోఽయం పుష్పధన్వా విశేషేణ చ యౌవనే । కులే కలఙ్కః సుమహాననయా మానవే కృతః
ఈ పుష్పబాణధారి దేవుడు, ముఖ్యంగా యవ్వనంలో, తట్టుకోలేనివాడు. ఆమె వల్ల మన వంశానికి పెద్ద అపకీర్తి కలిగింది.
ధిక్తస్య జీవితం లోకే యస్య పుత్రీ హి కుత్సితా । సర్వపాపైస్తు దుఃఖాయ పుత్రీ భవతి దేహినామ్
లోకంలో కుమార్తె అపకీర్తిపొందితే, అలాంటి మనిషి జీవితం వ్యర్థం. సర్వ పాపాల వల్ల కుమార్తె వల్ల శరీరధారులకు దుఃఖమే కలుగుతుంది.
మయా త్వనుచితం కర్మ కృతం స్వార్థస్య సిద్ధయే । వృద్ధాయాన్ధాయ యా దత్తా పుత్రీ సర్వాత్మనా కిల
నా స్వార్థం కోసం నేను తగినది కాని పని చేశాను. నా కుమార్తెను, పూర్తిగా, ఓ ముసలి, అంధుడైన మనిషికి ఇచ్చేశాను.
కన్యా యోగ్యాయ దాతవ్యా పిత్రా సర్వాత్మనా కిల । తాదృశం హి ఫలం ప్రాప్తం యాదృశం వై కృతం మయా
కుమార్తెను తండ్రి మంచి మనిషికి, హృదయపూర్వకంగా ఇవ్వాలి. నేను చేసిన ప్రకారం, నాకు అలాంటి ఫలితమే వచ్చింది.
హన్మి చేదద్య తనయాం దుఃశీలాం పాపకారిణీమ్ । స్త్రీహత్యా దుస్తరా స్యాన్మే తథా పుత్ర్యా విశేషతః
ఈ రోజు నేను నా కుమార్తెను, చెడు స్వభావం కలదాన్ని, చెడు పనులు చేసినదాన్ని చంపితే, స్త్రీ హత్యా పాపం—అదికూడా తన కుమార్తెను చంపిన పాపం—నాకు తీరనిది అవుతుంది.
మనువంశస్తు విఖ్యాతః సకలఙ్కః కృతో మయా । లోకాపవాదో బలవాన్దుస్త్యాజ్యా స్నేహశృఙ్ఖలా
మను వంశం ఎంతో పేరుగాంచింది. కానీ నేను దానికి మచ్చ తెచ్చాను. లోకంలో అపవాదు బలంగా ఉంటుంది. మనసులో ప్రేమ బంధాలు విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టం.
కిం కరోమీతి చిన్తాబ్ధౌ యదా మగ్నః స పార్థివః । సుకన్యయా తదా దైవాద్దృష్టశ్చిన్తాకులః పితా
ఏం చేయాలి అని ఆ రాజు ఆలోచనల సముద్రంలో మునిగిపోయి ఉన్నప్పుడు, అదృష్టవశాత్తు అతని కుమార్తె సుకన్య తన తండ్రిని ఆందోళనతో ఉన్నట్టుగా చూసింది.
సా దృష్ట్వా తం జగామాశు సుకన్యా పితురన్తికే । గత్వా పప్రచ్ఛ భూపాలం ప్రేమపూరితమానసా
ఆమె తన తండ్రిని చూసి వెంటనే అతని దగ్గరకు వెళ్లింది. దగ్గరికి వెళ్లి, ప్రేమతో నిండిన హృదయంతో రాజును అడిగింది.