కథమమ్బుజపత్రాక్షి కల్పనీయో మయా తవ । మరణం మే వరం ప్రాప్తం సైనికానాం తథైవ చ
"కమలదళపు కన్నులవాడా, నీకు ఇలా చేయడం నేను ఎలా నిశ్చయించగలను? నాకు మరణమే మేలుగా అనిపిస్తోంది, నా సైనికులకూ అలాగే."
న తే ప్రదానమన్ధాయ రోచతే పికభాషిణి । భవితవ్యం భవత్యేవ ధైర్యం నైవ త్యజామ్యహమ్
"పికపక్షి లాంటి మధుర స్వరముతో మాట్లాడేవాడా, అంధుడికి నిన్ను ఇవ్వడం నాకు ఇష్టం లేదు. అయినా జరగాల్సింది జరుగుతుంది, నేను ధైర్యం వదలను."
సుస్థిరా భవ సుశ్రోణి న దాస్యేఽన్ధాయ కర్హిచిత్ । రాజ్యం తిష్ఠతు వా యాతు దేహోఽయం చ తథైవ మే
"సుందర నడుము కలదానవా, నీవు ధైర్యంగా ఉండు. నేను ఎప్పటికీ నిన్ను అంధుడికి ఇవ్వను. రాజ్యం ఉండాలి లేదా పోవాలి, నా శరీరం కూడా అలాగే."
న త్వాం దాస్యామ్యహం తస్మై నేత్రహీనాయ బాలికే । సుకన్యా తం తదా ప్రాహ శ్రుత్వ తద్వచనం పితుః
"బాలికా, నేను నిన్ను ఆ అంధుడికి ఇవ్వను." అని తండ్రి చెప్పగా, సుకన్య తన తండ్రి మాటలు విని—
ప్రసన్నవదనాతీవ స్నేహయుక్తమిదం వచః । సుకన్యోవాచ - న మే చిన్తా పితః కార్యా దేహి మాం మునయేఽధునా
ప్రేమతో మెరిసే ముఖంతో సుకన్య ఇలా చెప్పింది: "నాన్న, మీరు ఏమాత్రం ఆందోళన పడవద్దు; ఇప్పుడే నన్ను ఆ మునికి ఇవ్వండి."
సుఖం భవతు సర్వేషాం లోకానాం మత్కృతేన హి । సేవయిష్యామి సన్తుష్టా పతిం పరమపావనమ్
"నా వల్ల అన్ని లోకాలకు సుఖం కలగాలి. నేను నా భర్తను, పరమ పవిత్రుడైన వాడిని, సంతోషంగా సేవ చేస్తాను."
భక్త్యా పరమయా చాపి వృద్ధం చ విజనే వనే । సతీధర్మపరా చాహం చరిష్యామి సుసమ్మతమ్
"అత్యంత భక్తితో, ఆ వృద్ధుడిని ఏకాంత అడవిలో సేవిస్తాను. నేను సతీధర్మాన్ని పాటించే వాడిని, అందరికీ ఇష్టపడే విధంగా ప్రవర్తిస్తాను."
న భోగేచ్ఛాస్తి మే తాత స్వస్థం చిత్తం మమానఘ । వ్యాస ఉవాచ - తచ్ఛ్రుత్వా భాషితం తస్యా మన్త్రిణో విస్మయం గతాః
"నాకు అనుభవాల పట్ల ఆసక్తి లేదు నాన్న, నా మనసు ప్రశాంతంగా, పవిత్రంగా ఉంది." వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: "ఆమె మాటలు విని మంత్రులు ఆశ్చర్యపోయారు."
రాజా చ పరమప్రీతో జగామ మునిసన్నిధౌ । గత్వా ప్రణమ్య శిరసా తమువాచ తపోధనమ్
రాజు ఎంతో సంతోషంతో ముని సమక్షానికి వెళ్లాడు. వెళ్లి, తల వంచి నమస్కరించి, ఆ తపస్సు కలవాడిని ఇలా అడిగాడు—
స్వామిన్ గృహాణ పుత్రీం మే సేవార్థం విధివద్విభో । ఇత్యుక్త్వాసౌ దదౌ పుత్రీం వివాహవిధినా నృపః
"స్వామీ, నా కుమార్తెను సేవ కోసం, విధిగా స్వీకరించండి." అని చెప్పి, రాజు వివాహ విధానంతో తన కుమార్తెను ఇచ్చాడు.
ప్రతిగృహ్య మునిః కన్యాం ప్రసన్నో భార్గవోఽభవత్ । పారిబర్హం న జగ్రాహ దీయమానం నృపేణ హ
ఆ మునికి కుమార్తెను అప్పగించిన వెంటనే భృగుకులవంశీయుడు సంతోషంగా మారాడు. రాజు ఇచ్చిన బహుమతులు ఆయన తీసుకోలేదు.
కన్యామేవాగ్రహీత్కామం పరిచర్యార్థమాత్మనః । ప్రసన్నేఽస్మిన్మునౌ జాతం సైనికానాం సుఖం తదా
ఆ ముని తనకు కావలసినదిగా కేవలం ఆ అమ్మాయినే స్వీకరించాడు. ముని సంతోషంగా ఉండడంతో, అప్పటికి సైనికులందరికీ కూడా ఆనందం కలిగింది.
రాజ్ఞశ్చ పరమాహ్లాదః సఞ్జాతస్తత్క్షణాదపి । దత్త్వా పుత్రీం యదా రాజా గమనాయ గృహం ప్రతి
రాజు తన కుమార్తెను ఇచ్చిన వెంటనే అతనికి అపారమైన ఆనందం కలిగింది. ఆ ఆనందంతో తన ఇంటికి వెళ్లేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
మతిం చకార తవఙ్గీ తదోవాచ నృపం సుతా । సుకన్యోవాచ - గృహాణ మమ వాసాంసి భూషణాని చ మే పితః
అప్పుడు నీ కుమార్తె మనసులో నిర్ణయం తీసుకుని, రాజుతో ఇలా చెప్పింది: 'నాన్నా! నా వస్త్రాలు, ఆభరణాలు తీసుకోండి.' అని సుకన్యా అన్నారు.
వల్కలం పరిధానాయ ప్రయచ్ఛాజినముత్తమమ్ । వేషం తు మునిపత్నీనాం కృత్వా తపసి సేవనమ్
'నాకు ధరించేందుకు వల్కలాన్ని, మంచి మృగచర్మాన్ని ఇవ్వండి. మునిపత్నుల వేషంలో తపస్సు చేస్తాను.'
కరిష్యామి తథా తాత యథా తే కీర్తిరచ్యుతా । భవిష్యతి భువః పృష్ఠే తథా స్వర్గే రసాతలే
'నాన్నా! నేను అలా ప్రవర్తిస్తాను, నీ కీర్తి భూమిపై, స్వర్గంలో, పాతాళంలో ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది.'
పరలోకసుఖాయాహం చరిష్యామి దివానిశమ్ । దత్త్వాన్ధాయ చ వృద్ధాయ సున్దరీం యువతీం తు మామ్
'పరలోకంలో సుఖం కోసం నేను రాత్రింబవళ్ళు సేవ చేస్తాను. నువ్వు ఒక వృద్ధుడైన, అంధుడైన మునికి నన్ను ఇచ్చావు.'
చిన్తా త్వయా న కర్తవ్యా శీలనాశసముద్భవా । అరున్ధతీ వసిష్ఠస్య ధర్మపత్నీ యథా భువి
'నువ్వు ఎలాంటి ఆందోళన పడకూడదు, ఆందోళన వల్ల నాశనం వస్తుంది. నేనూ వసిష్ఠుని భార్య అరుంధతిలా భూమిపై ఉండిపోతాను.'
తథైవాహం భవిష్యామి నాత్ర కార్యా విచారణా । అనసూయా యథా సాధ్వీ భార్యాత్రేః ప్రథితా భువి
'అదే విధంగా నేను ఉంటాను. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు. అత్రి మహర్షి భార్య అనసూయ లాగా నేనూ భూమిపై ప్రసిద్ధి పొందుతాను.'
తథైవాహం భవిష్యామి పుత్రీ కీర్తికరీ తవ । సుకన్యావచనం శ్రుత్వా రాజా పరమధర్మవిత్
'నాన్నా! నేను నీ కుమార్తెగా నీకు కీర్తిని తెచ్చేలా ఉంటాను.' సుకన్యా మాటలు విన్న రాజు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు—
దత్త్వాజినం రురోదాశు వీక్ష్య తాం చారుహాసినీమ్ । త్యక్త్వా భూషణవాసాంసి మునివేషధరాం సుతామ్
ఆమెకు మృగచర్మాన్ని ఇచ్చి, ఆమె అందమైన నవ్వును చూసి వెంటనే కన్నీళ్లు పెట్టాడు. తన కుమార్తె ఆభరణాలు, వస్త్రాలు వదిలేసి మునిపత్నిగా మారిన దృశ్యాన్ని చూశాడు.
వివర్ణవదనో భూత్వా స్థితస్తత్రైవ పార్థివః । రాజ్ఞ్యః సర్వాః సుతాం దృష్ట్వా వల్కలాజినధారిణీమ్
రాజు ముఖం వాడిపోయింది. తన కుమార్తె వల్కలంతో, మృగచర్మంతో ఉన్న 모습을 చూసి అక్కడే నిలిచిపోయాడు.
రురుదుర్భృశశోకార్తా వేపమానా ఇవాభవన్ । తామాపృచ్ఛ్య మహీపాలో మన్త్రిభిః పరివారితః । యయౌ స్వనగరం రాజన్ ముక్త్వా పుత్రీం శుచార్పితామ్
రాణులు అందరూ ఆ అమ్మాయిని వల్కలమృగచర్మాలతో చూసి తీవ్ర దుఃఖంతో ఏడ్చారు, వణికిపోయారు. రాజు మంత్రులతో కలిసి కుమార్తెను వీడి, దుఃఖంతో తన నగరానికి వెళ్లిపోయాడు.
అశ్వినీకుమారయోః సుకన్యాం ప్రతి బోధవచనవర్ణనమ్ వ్యాస ఉవాచ - గతే రాజని సా బాలా పతిసేవాపరాయణా । బభూవ చ తథాగ్నీనాం సేవనే ధర్మతత్పరా
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు— రాజు వెళ్లిపోయిన తర్వాత ఆ బాలిక భర్త సేవలో నిమగ్నమై, అగ్నిసేవలో కూడా ధర్మబద్ధంగా తలమునకలైంది.
ఫలాన్యాదాయ స్వాదూని మూలాని వివిధాని చ । దదౌ సా మునయే బాలా పతిసేవాపరాయణా
ఆమె తీయని పండ్లు,色色మూలికలు తెచ్చి, భర్తకు ఇచ్చేది. భర్త సేవలో ఎప్పుడూ నిమగ్నంగా ఉండేది.
పతిం తప్తోదకేనాశు స్నాపయిత్వా మృగత్వచా । పరివేష్ట్య శుభాయాం తు బృస్యాం స్థాపితవత్యపి
ఆమె వేడి నీటితో భర్తను స్నానం చేయించి, మృగచర్మంతో చుట్టి, శుభ్రమైన మత్తుపై కూర్చోబెట్టింది.
తిలాన్ యవకుశానగ్రే పరికల్ప్య కమణ్డలుమ్ । తమువాచ నిత్యకర్మ కురుష్వ మునిసత్తమ
తిల్లు, యవలు, దర్భలను ముందుగా సిద్ధం చేసి, కమండలాన్ని ఉంచి, 'మహామునివరా! మీ నిత్యకర్మలు చేయండి' అని చెప్పింది.
తముత్థాప్య కరే కృత్వా సమాప్తే నిత్యకర్మణి । బృస్యాం వా సంస్తరే బాలా భర్తారం సంన్యవేశయత్
ఆమె భర్తను లేపి, చేతిపట్టి, నిత్యకర్మలు పూర్తయ్యాక, మత్తుపై లేదా పరుపుపై భర్తను కూర్చోబెట్టింది.
పశ్చాదానీయ పక్వాని ఫలాని చ నృపాత్మజా । భోజయామాస చ్యవనం నీవారాన్నం సుసంస్కృతమ్
తర్వాత, రాజకుమారి పండిన పళ్ళు తీసుకొచ్చి, చ్యవనునికి బాగా వండిన నీవార అన్నం ప్రేమతో పెట్టింది.
భుక్తవన్తం పతిం తృప్తం దత్త్వాచమనమాదరాత్ । పశ్చాచ్చ పూగం పత్రాణి దదౌ చాదరసంయుతా
ఆయన తినిపూర్వకంగా తృప్తిగా ఉన్నప్పుడు, ఆమె గౌరవంగా ఆచమన జలం ఇచ్చి, ఆ తర్వాత భక్తితో పానపత్రాలు ఇచ్చింది.