విచారయధ్వం మిలితా హితం స్యాన్మమ వై కథమ్ । మన్త్రిణ ఊచుః - కిం బ్రూమోఽస్మిన్మహారాజ సఙ్కటేఽతిదురాసదే
మీరు అందరూ కలసి బాగా ఆలోచించి నాకు ఏది మేలు అవుతుందో చెప్పండి. మంత్రులు ఇలా చెప్పారు — మహారాజా, ఇలాంటి కష్ట సమయంలో మేము ఏమి చెప్పగలం?
దుర్భగాయ సుకన్యైషా కథం దేయాతిసున్దరీ । వ్యాస ఉవాచ - తదా చిన్తాకులం వీక్ష్య పితరం మన్త్రిణస్తదా
ఇంత అందమైన సుకన్యను దురదృష్టవంతుడికి ఎలా ఇవ్వగలం? వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — తండ్రిని ఆందోళనగా చూసి మంత్రులందరూ కూడా బాధపడ్డారు.
సుకన్యా త్విఙ్గితం జ్ఞాత్వా ప్రహస్యేదమువాచ హ । పితః కస్మాద్భవానద్య చిన్తావ్యాకులితేన్ద్రియః
సుకన్య తన తండ్రి మనసు కలవరంగా ఉన్నదని గమనించి, నవ్వుతూ ఇలా అడిగింది: "నాన్న, ఈ రోజు మీరు ఎందుకు ఇంతగా ఆందోళనతో, మనస్సు తల్లడిల్లిపోయినట్టు కనిపిస్తున్నారు?"
మత్కృతే దుఃఖసంవిగ్నో విషణ్ణవదనోఽసి వై । అహం గత్వా మునిం తత్ర సమాశ్వాస్య భయార్దితమ్
"నన్ను చూసి మీరు బాధతో నిండిపోయారు, ముఖం కూడా ముసిముసిగా ఉంది. నేను ఆ మునిని దగ్గరికి వెళ్లి, భయంతో ఉన్న ఆయనను ఓదార్చుతాను."
కరిష్యామి ప్రసన్నం తం ఆత్మదానేన వై పితః । ఇతి రాజా వచః శ్రుత్వా భాషితం యత్సుకన్యయా
"నాన్న, నేను నన్ను ఆయనకు సమర్పించి, ఆయనను సంతోషపరుస్తాను." అని సుకన్య చెప్పిన మాటలు విని—
తామువాచ ప్రసన్నాత్మా సచివానాం చ శృణ్వతామ్ । కథం పుత్రి త్వమన్ధస్య పరిచర్యాం వనేఽబలా
రాజు, మనసు శాంతిగా మారి, మంత్రులు ఉన్నవాళ్ల ముందే సుకన్యను ఇలా అడిగాడు: "కుమార్తె, నీవు చిన్నవాడివి, అంధుడైన వాడిని అడవిలో ఎలా సేవ చేయగలవు?"
కరిష్యసి జరార్తస్య క్రోధనస్య విశేషతః । కథమన్ధాయ చానేన రూపేణ రతిసన్నిభామ్
"వయస్సుతో బలహీనమైన, కోపముతో ఉండే వాడిని నీవు ఎలా చూసుకుంటావు? నీ అందంతో, అంధుడైన వాడిని ప్రియుడిలా ఎలా అంగీకరిస్తావు?"
దదామి జరయా గ్రస్తదేహాయ సుఖవాఞ్ఛయా । పిత్రా పుత్రీ ప్రదాతవ్యా వయోజ్ఞాతిబలాయ చ
"నీ సుఖం కోసం, వృద్ధాప్యంతో బలహీనమైన వాడికి నిన్ను ఎలా ఇస్తాను? తండ్రి తన కుమార్తెను తగిన వయస్సు, బలం ఉన్న వాడికి మాత్రమే ఇవ్వాలి."
ధనధాన్యసమృద్ధాయ నాధనాయ కదాచన । క్వ తే రూపం విశాలాక్షి క్వాసౌ వృద్ధో వనేచరః
"ధనం, ధాన్యం ఉన్నవాడికి మాత్రమే ఇవ్వాలి, దరిద్రుడికి ఎప్పుడూ కాదు. నీ అందం ఎక్కడ, విశాలమైన కళ్లవాడా, ఆ అడవి వృద్ధుడు ఎక్కడ?"
కథం దేయా మయా పుత్రీ తస్మై నాతివరాయ చ । ఉటజే నియతం వాసో యస్య నిత్యం మనోహరే
"తగిన వాడికాని వాడికి నేను నా కుమార్తెను ఎలా ఇస్తాను? అతడి నివాసం ఎప్పుడూ చిన్న గుడిసెలోనే ఉంది, అది ఆకర్షణీయమైనదైనా."
కథమమ్బుజపత్రాక్షి కల్పనీయో మయా తవ । మరణం మే వరం ప్రాప్తం సైనికానాం తథైవ చ
"కమలదళపు కన్నులవాడా, నీకు ఇలా చేయడం నేను ఎలా నిశ్చయించగలను? నాకు మరణమే మేలుగా అనిపిస్తోంది, నా సైనికులకూ అలాగే."
న తే ప్రదానమన్ధాయ రోచతే పికభాషిణి । భవితవ్యం భవత్యేవ ధైర్యం నైవ త్యజామ్యహమ్
"పికపక్షి లాంటి మధుర స్వరముతో మాట్లాడేవాడా, అంధుడికి నిన్ను ఇవ్వడం నాకు ఇష్టం లేదు. అయినా జరగాల్సింది జరుగుతుంది, నేను ధైర్యం వదలను."
సుస్థిరా భవ సుశ్రోణి న దాస్యేఽన్ధాయ కర్హిచిత్ । రాజ్యం తిష్ఠతు వా యాతు దేహోఽయం చ తథైవ మే
"సుందర నడుము కలదానవా, నీవు ధైర్యంగా ఉండు. నేను ఎప్పటికీ నిన్ను అంధుడికి ఇవ్వను. రాజ్యం ఉండాలి లేదా పోవాలి, నా శరీరం కూడా అలాగే."
న త్వాం దాస్యామ్యహం తస్మై నేత్రహీనాయ బాలికే । సుకన్యా తం తదా ప్రాహ శ్రుత్వ తద్వచనం పితుః
"బాలికా, నేను నిన్ను ఆ అంధుడికి ఇవ్వను." అని తండ్రి చెప్పగా, సుకన్య తన తండ్రి మాటలు విని—
ప్రసన్నవదనాతీవ స్నేహయుక్తమిదం వచః । సుకన్యోవాచ - న మే చిన్తా పితః కార్యా దేహి మాం మునయేఽధునా
ప్రేమతో మెరిసే ముఖంతో సుకన్య ఇలా చెప్పింది: "నాన్న, మీరు ఏమాత్రం ఆందోళన పడవద్దు; ఇప్పుడే నన్ను ఆ మునికి ఇవ్వండి."
సుఖం భవతు సర్వేషాం లోకానాం మత్కృతేన హి । సేవయిష్యామి సన్తుష్టా పతిం పరమపావనమ్
"నా వల్ల అన్ని లోకాలకు సుఖం కలగాలి. నేను నా భర్తను, పరమ పవిత్రుడైన వాడిని, సంతోషంగా సేవ చేస్తాను."
భక్త్యా పరమయా చాపి వృద్ధం చ విజనే వనే । సతీధర్మపరా చాహం చరిష్యామి సుసమ్మతమ్
"అత్యంత భక్తితో, ఆ వృద్ధుడిని ఏకాంత అడవిలో సేవిస్తాను. నేను సతీధర్మాన్ని పాటించే వాడిని, అందరికీ ఇష్టపడే విధంగా ప్రవర్తిస్తాను."
న భోగేచ్ఛాస్తి మే తాత స్వస్థం చిత్తం మమానఘ । వ్యాస ఉవాచ - తచ్ఛ్రుత్వా భాషితం తస్యా మన్త్రిణో విస్మయం గతాః
"నాకు అనుభవాల పట్ల ఆసక్తి లేదు నాన్న, నా మనసు ప్రశాంతంగా, పవిత్రంగా ఉంది." వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: "ఆమె మాటలు విని మంత్రులు ఆశ్చర్యపోయారు."
రాజా చ పరమప్రీతో జగామ మునిసన్నిధౌ । గత్వా ప్రణమ్య శిరసా తమువాచ తపోధనమ్
రాజు ఎంతో సంతోషంతో ముని సమక్షానికి వెళ్లాడు. వెళ్లి, తల వంచి నమస్కరించి, ఆ తపస్సు కలవాడిని ఇలా అడిగాడు—
స్వామిన్ గృహాణ పుత్రీం మే సేవార్థం విధివద్విభో । ఇత్యుక్త్వాసౌ దదౌ పుత్రీం వివాహవిధినా నృపః
"స్వామీ, నా కుమార్తెను సేవ కోసం, విధిగా స్వీకరించండి." అని చెప్పి, రాజు వివాహ విధానంతో తన కుమార్తెను ఇచ్చాడు.
ప్రతిగృహ్య మునిః కన్యాం ప్రసన్నో భార్గవోఽభవత్ । పారిబర్హం న జగ్రాహ దీయమానం నృపేణ హ
ఆ మునికి కుమార్తెను అప్పగించిన వెంటనే భృగుకులవంశీయుడు సంతోషంగా మారాడు. రాజు ఇచ్చిన బహుమతులు ఆయన తీసుకోలేదు.
కన్యామేవాగ్రహీత్కామం పరిచర్యార్థమాత్మనః । ప్రసన్నేఽస్మిన్మునౌ జాతం సైనికానాం సుఖం తదా
ఆ ముని తనకు కావలసినదిగా కేవలం ఆ అమ్మాయినే స్వీకరించాడు. ముని సంతోషంగా ఉండడంతో, అప్పటికి సైనికులందరికీ కూడా ఆనందం కలిగింది.
రాజ్ఞశ్చ పరమాహ్లాదః సఞ్జాతస్తత్క్షణాదపి । దత్త్వా పుత్రీం యదా రాజా గమనాయ గృహం ప్రతి
రాజు తన కుమార్తెను ఇచ్చిన వెంటనే అతనికి అపారమైన ఆనందం కలిగింది. ఆ ఆనందంతో తన ఇంటికి వెళ్లేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
మతిం చకార తవఙ్గీ తదోవాచ నృపం సుతా । సుకన్యోవాచ - గృహాణ మమ వాసాంసి భూషణాని చ మే పితః
అప్పుడు నీ కుమార్తె మనసులో నిర్ణయం తీసుకుని, రాజుతో ఇలా చెప్పింది: 'నాన్నా! నా వస్త్రాలు, ఆభరణాలు తీసుకోండి.' అని సుకన్యా అన్నారు.
వల్కలం పరిధానాయ ప్రయచ్ఛాజినముత్తమమ్ । వేషం తు మునిపత్నీనాం కృత్వా తపసి సేవనమ్
'నాకు ధరించేందుకు వల్కలాన్ని, మంచి మృగచర్మాన్ని ఇవ్వండి. మునిపత్నుల వేషంలో తపస్సు చేస్తాను.'
కరిష్యామి తథా తాత యథా తే కీర్తిరచ్యుతా । భవిష్యతి భువః పృష్ఠే తథా స్వర్గే రసాతలే
'నాన్నా! నేను అలా ప్రవర్తిస్తాను, నీ కీర్తి భూమిపై, స్వర్గంలో, పాతాళంలో ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది.'
పరలోకసుఖాయాహం చరిష్యామి దివానిశమ్ । దత్త్వాన్ధాయ చ వృద్ధాయ సున్దరీం యువతీం తు మామ్
'పరలోకంలో సుఖం కోసం నేను రాత్రింబవళ్ళు సేవ చేస్తాను. నువ్వు ఒక వృద్ధుడైన, అంధుడైన మునికి నన్ను ఇచ్చావు.'
చిన్తా త్వయా న కర్తవ్యా శీలనాశసముద్భవా । అరున్ధతీ వసిష్ఠస్య ధర్మపత్నీ యథా భువి
'నువ్వు ఎలాంటి ఆందోళన పడకూడదు, ఆందోళన వల్ల నాశనం వస్తుంది. నేనూ వసిష్ఠుని భార్య అరుంధతిలా భూమిపై ఉండిపోతాను.'
తథైవాహం భవిష్యామి నాత్ర కార్యా విచారణా । అనసూయా యథా సాధ్వీ భార్యాత్రేః ప్రథితా భువి
'అదే విధంగా నేను ఉంటాను. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు. అత్రి మహర్షి భార్య అనసూయ లాగా నేనూ భూమిపై ప్రసిద్ధి పొందుతాను.'
తథైవాహం భవిష్యామి పుత్రీ కీర్తికరీ తవ । సుకన్యావచనం శ్రుత్వా రాజా పరమధర్మవిత్
'నాన్నా! నేను నీ కుమార్తెగా నీకు కీర్తిని తెచ్చేలా ఉంటాను.' సుకన్యా మాటలు విన్న రాజు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు—