విచిన్త్య మనసా భూప కన్యాదానం సమాచర । న చాత్ర దూషణం కిఞ్చిత్తాపసోఽహం యతవ్రతః
రాజా, నీవు బాగా ఆలోచించి నీ కుమార్తెను ఇవ్వు. ఇందులో ఎలాంటి తప్పు లేదు, నేను తపస్విని, నియమాలు పాటించేవాడిని.
వ్యాస ఉవాచ - శర్యాతిర్వచనం శ్రుత్వా మునేశ్చిన్తాతురోఽభవత్ । న దాస్యేఽప్యథవా దాస్యే కిఞ్చిన్నోవాచ భారత
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — మునివరి మాటలు విని శర్యాతి మనసులో కలవరపడ్డాడు. 'ఇవ్వకూడదేమో, లేదా ఇవ్వాలి' అని అనుకున్నాడు కానీ ఏమీ చెప్పలేదు.
కథమన్ధాయ వృద్ధాయ కురూపాయ సుతామిమామ్ । దేవకన్యోపమాం దత్త్వా సుఖీ స్యామాత్మసమ్భవామ్
నేను పుట్టించిన, దేవతలకు సాటిగా ఉన్న నా కుమార్తెను చూపు లేని, వృద్ధుడైన, ఆకర్షణ లేని వాడికి ఇచ్చి నేను ఎలా సంతోషంగా ఉండగలను?
కో వాత్మనః సుఖార్థాయ పుత్ర్యాః సంసారజం సుఖమ్ । హరతేఽల్పమతిః పాపో జానన్నపి శుభాశుభమ్
తన సుఖం కోసం తన కుమార్తెను లోకసుఖానికి ఎవరు ఇస్తారు? మంచి చెడు తెలిసిన వాడు, అతి మూర్ఖుడు, పాపిష్టుడు మాత్రమే అలా చేస్తాడు.
ప్రాప్య సా చ్యవనం సుభ్రూః పఞ్చబాణశరార్దితా । అన్ధం వృద్ధం పతిం ప్రాప్య కథం కాలం నయిష్యతి
సుందరమైన కనుబొమ్మలతో ఉన్న ఆ అమ్మాయి, మనసులో కామదేవుని బాణాలు తగిలినవాడిగా, చూపు లేని వృద్ధుడైన భర్తతో ఎలా కాలం గడుపుతుంది?
యౌవనే దుర్జయః కామో విశేషేణ సురూపయా । ఆత్మతుల్యం పతిం ప్రాప్య కిము వృద్ధం విలోచనమ్
యువతలో, అందమైనవారికి కామం అదుపులో ఉండదు. తనకు తగిన భర్త ఉన్నా కూడా అదీ పరిస్థితి. మరి వృద్ధుడైన, చూపు లేని వాడైతే ఎలా?
గౌతమం తాపసం ప్రాప్య రూపయౌవనసంయుతా । అహల్యా వాసవేనాశు వఞ్చితా వరవర్ణినీ
అహల్యా అందం, యవ్వనం కలిగి ఉండగా గౌతముడు తపస్విగా భర్తగా ఉండగా కూడా, ఆమెను ఇంద్రుడు మోసం చేశాడు.
శప్తా చ పతినా పశ్చాజ్జ్ఞాత్వా ధర్మవిపర్యయమ్ । తస్మాద్భవతు మే దుఃఖం న దదామి సుకన్యకామ్
ఆమె ధర్మాన్ని అతిక్రమించినట్టు భర్త తెలుసుకున్న తరువాత శాపం ఇచ్చాడు. అందుకే నాకు బాధ వచ్చినా పరవాలేదు, కానీ నేను సుకన్యను ఇవ్వను.
ఇతి సఞ్చిన్త్య శర్యాతిర్విమనా స్వగృహం యయౌ । సచివాంశ్చ సమాదాయ మన్త్రం చక్రేఽతిదుఃఖితః
ఇలా ఆలోచిస్తూ, శర్యాతి మనసు బాధతో తన ఇంటికి వెళ్లి, మంత్రులను పిలిపించి, చాలా బాధతో వారితో చర్చించాడు.
భో మన్త్రిణో బ్రువన్త్వద్య కిం కర్తవ్యం మయాధునా । పుత్రీ దేయాథ విప్రాయ భోక్తవ్యం దుఃఖమేవ వా
ఓ మంత్రులారా, ఇప్పుడు నేను ఏం చేయాలో చెప్పండి. నేను నా కుమార్తెను మునికి ఇవ్వాలా, లేక బాధను భరించాలా?
విచారయధ్వం మిలితా హితం స్యాన్మమ వై కథమ్ । మన్త్రిణ ఊచుః - కిం బ్రూమోఽస్మిన్మహారాజ సఙ్కటేఽతిదురాసదే
మీరు అందరూ కలసి బాగా ఆలోచించి నాకు ఏది మేలు అవుతుందో చెప్పండి. మంత్రులు ఇలా చెప్పారు — మహారాజా, ఇలాంటి కష్ట సమయంలో మేము ఏమి చెప్పగలం?
దుర్భగాయ సుకన్యైషా కథం దేయాతిసున్దరీ । వ్యాస ఉవాచ - తదా చిన్తాకులం వీక్ష్య పితరం మన్త్రిణస్తదా
ఇంత అందమైన సుకన్యను దురదృష్టవంతుడికి ఎలా ఇవ్వగలం? వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — తండ్రిని ఆందోళనగా చూసి మంత్రులందరూ కూడా బాధపడ్డారు.
సుకన్యా త్విఙ్గితం జ్ఞాత్వా ప్రహస్యేదమువాచ హ । పితః కస్మాద్భవానద్య చిన్తావ్యాకులితేన్ద్రియః
సుకన్య తన తండ్రి మనసు కలవరంగా ఉన్నదని గమనించి, నవ్వుతూ ఇలా అడిగింది: "నాన్న, ఈ రోజు మీరు ఎందుకు ఇంతగా ఆందోళనతో, మనస్సు తల్లడిల్లిపోయినట్టు కనిపిస్తున్నారు?"
మత్కృతే దుఃఖసంవిగ్నో విషణ్ణవదనోఽసి వై । అహం గత్వా మునిం తత్ర సమాశ్వాస్య భయార్దితమ్
"నన్ను చూసి మీరు బాధతో నిండిపోయారు, ముఖం కూడా ముసిముసిగా ఉంది. నేను ఆ మునిని దగ్గరికి వెళ్లి, భయంతో ఉన్న ఆయనను ఓదార్చుతాను."
కరిష్యామి ప్రసన్నం తం ఆత్మదానేన వై పితః । ఇతి రాజా వచః శ్రుత్వా భాషితం యత్సుకన్యయా
"నాన్న, నేను నన్ను ఆయనకు సమర్పించి, ఆయనను సంతోషపరుస్తాను." అని సుకన్య చెప్పిన మాటలు విని—
తామువాచ ప్రసన్నాత్మా సచివానాం చ శృణ్వతామ్ । కథం పుత్రి త్వమన్ధస్య పరిచర్యాం వనేఽబలా
రాజు, మనసు శాంతిగా మారి, మంత్రులు ఉన్నవాళ్ల ముందే సుకన్యను ఇలా అడిగాడు: "కుమార్తె, నీవు చిన్నవాడివి, అంధుడైన వాడిని అడవిలో ఎలా సేవ చేయగలవు?"
కరిష్యసి జరార్తస్య క్రోధనస్య విశేషతః । కథమన్ధాయ చానేన రూపేణ రతిసన్నిభామ్
"వయస్సుతో బలహీనమైన, కోపముతో ఉండే వాడిని నీవు ఎలా చూసుకుంటావు? నీ అందంతో, అంధుడైన వాడిని ప్రియుడిలా ఎలా అంగీకరిస్తావు?"
దదామి జరయా గ్రస్తదేహాయ సుఖవాఞ్ఛయా । పిత్రా పుత్రీ ప్రదాతవ్యా వయోజ్ఞాతిబలాయ చ
"నీ సుఖం కోసం, వృద్ధాప్యంతో బలహీనమైన వాడికి నిన్ను ఎలా ఇస్తాను? తండ్రి తన కుమార్తెను తగిన వయస్సు, బలం ఉన్న వాడికి మాత్రమే ఇవ్వాలి."
ధనధాన్యసమృద్ధాయ నాధనాయ కదాచన । క్వ తే రూపం విశాలాక్షి క్వాసౌ వృద్ధో వనేచరః
"ధనం, ధాన్యం ఉన్నవాడికి మాత్రమే ఇవ్వాలి, దరిద్రుడికి ఎప్పుడూ కాదు. నీ అందం ఎక్కడ, విశాలమైన కళ్లవాడా, ఆ అడవి వృద్ధుడు ఎక్కడ?"
కథం దేయా మయా పుత్రీ తస్మై నాతివరాయ చ । ఉటజే నియతం వాసో యస్య నిత్యం మనోహరే
"తగిన వాడికాని వాడికి నేను నా కుమార్తెను ఎలా ఇస్తాను? అతడి నివాసం ఎప్పుడూ చిన్న గుడిసెలోనే ఉంది, అది ఆకర్షణీయమైనదైనా."
కథమమ్బుజపత్రాక్షి కల్పనీయో మయా తవ । మరణం మే వరం ప్రాప్తం సైనికానాం తథైవ చ
"కమలదళపు కన్నులవాడా, నీకు ఇలా చేయడం నేను ఎలా నిశ్చయించగలను? నాకు మరణమే మేలుగా అనిపిస్తోంది, నా సైనికులకూ అలాగే."
న తే ప్రదానమన్ధాయ రోచతే పికభాషిణి । భవితవ్యం భవత్యేవ ధైర్యం నైవ త్యజామ్యహమ్
"పికపక్షి లాంటి మధుర స్వరముతో మాట్లాడేవాడా, అంధుడికి నిన్ను ఇవ్వడం నాకు ఇష్టం లేదు. అయినా జరగాల్సింది జరుగుతుంది, నేను ధైర్యం వదలను."
సుస్థిరా భవ సుశ్రోణి న దాస్యేఽన్ధాయ కర్హిచిత్ । రాజ్యం తిష్ఠతు వా యాతు దేహోఽయం చ తథైవ మే
"సుందర నడుము కలదానవా, నీవు ధైర్యంగా ఉండు. నేను ఎప్పటికీ నిన్ను అంధుడికి ఇవ్వను. రాజ్యం ఉండాలి లేదా పోవాలి, నా శరీరం కూడా అలాగే."
న త్వాం దాస్యామ్యహం తస్మై నేత్రహీనాయ బాలికే । సుకన్యా తం తదా ప్రాహ శ్రుత్వ తద్వచనం పితుః
"బాలికా, నేను నిన్ను ఆ అంధుడికి ఇవ్వను." అని తండ్రి చెప్పగా, సుకన్య తన తండ్రి మాటలు విని—
ప్రసన్నవదనాతీవ స్నేహయుక్తమిదం వచః । సుకన్యోవాచ - న మే చిన్తా పితః కార్యా దేహి మాం మునయేఽధునా
ప్రేమతో మెరిసే ముఖంతో సుకన్య ఇలా చెప్పింది: "నాన్న, మీరు ఏమాత్రం ఆందోళన పడవద్దు; ఇప్పుడే నన్ను ఆ మునికి ఇవ్వండి."
సుఖం భవతు సర్వేషాం లోకానాం మత్కృతేన హి । సేవయిష్యామి సన్తుష్టా పతిం పరమపావనమ్
"నా వల్ల అన్ని లోకాలకు సుఖం కలగాలి. నేను నా భర్తను, పరమ పవిత్రుడైన వాడిని, సంతోషంగా సేవ చేస్తాను."
భక్త్యా పరమయా చాపి వృద్ధం చ విజనే వనే । సతీధర్మపరా చాహం చరిష్యామి సుసమ్మతమ్
"అత్యంత భక్తితో, ఆ వృద్ధుడిని ఏకాంత అడవిలో సేవిస్తాను. నేను సతీధర్మాన్ని పాటించే వాడిని, అందరికీ ఇష్టపడే విధంగా ప్రవర్తిస్తాను."
న భోగేచ్ఛాస్తి మే తాత స్వస్థం చిత్తం మమానఘ । వ్యాస ఉవాచ - తచ్ఛ్రుత్వా భాషితం తస్యా మన్త్రిణో విస్మయం గతాః
"నాకు అనుభవాల పట్ల ఆసక్తి లేదు నాన్న, నా మనసు ప్రశాంతంగా, పవిత్రంగా ఉంది." వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: "ఆమె మాటలు విని మంత్రులు ఆశ్చర్యపోయారు."
రాజా చ పరమప్రీతో జగామ మునిసన్నిధౌ । గత్వా ప్రణమ్య శిరసా తమువాచ తపోధనమ్
రాజు ఎంతో సంతోషంతో ముని సమక్షానికి వెళ్లాడు. వెళ్లి, తల వంచి నమస్కరించి, ఆ తపస్సు కలవాడిని ఇలా అడిగాడు—
స్వామిన్ గృహాణ పుత్రీం మే సేవార్థం విధివద్విభో । ఇత్యుక్త్వాసౌ దదౌ పుత్రీం వివాహవిధినా నృపః
"స్వామీ, నా కుమార్తెను సేవ కోసం, విధిగా స్వీకరించండి." అని చెప్పి, రాజు వివాహ విధానంతో తన కుమార్తెను ఇచ్చాడు.