విష్ణువు ఆ పరమమైన నగరాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. కమలనేత్రుడు హరి, ఆ మహా ప్రాసాదపు ముందు భాగానికి వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో ఆయన నీలి ఉసిరికాయ పువ్వు వర్ణంతో, పీతాంబరం ధరించి, నాలుగు చేయులతో, గరుత్మంతుని మీద ఆసీనుడై, దివ్యాభరణాలతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు. అందులో లక్ష్మీదేవి, మంగళకరమైన చామరాలతో ఆయనను ఆలాలించుచుండగా, ఆ శాశ్వతమైన విష్ణువును చూసి మేమందరం విస్మయానికి లోనయ్యాము. మేమంతా పరస్పరం చూసుకుంటూ, ఆ ఉత్తమ ఆసనంపై నిలబడ్డాము. అకస్మాత్తుగా, ఆ రథం వేగంగా గాలివలె ముందుకు దూసుకెళ్లింది. మేము అమృతసముద్రానికి చేరుకున్నాము. ఆ సముద్రం మధురమైన నీటితో, మహా తరంగాలతో, అనేక జలచరాలతో నిండి, తరంగాల చలనంతో అలంకృతమై ఉంది. ఆ ద్వీపం మందార, పారిజాతాది వృక్షాలతో ఎంతో అందంగా, వివిధ ఆసనాలతో, అద్భుత అలంకారాలతో సుసज्जితమై ఉంది. ముత్యాలహారాలు, ఇతర పుష్పహారాలతో అలంకరించబడిన ఆ ప్రాంతం, అశోక, బకుల, కురుబకాది వృక్షాలతో ప్రకాశవంతంగా ఉంది. చుట్టూ మృదువుగా ఉన్న కేతకీ, చంపక వృక్షాలతో, కుక్కుటపక్షుల గానంతో, దివ్యసుగంధాలు వ్యాపించాయి. తేనెటీగల మధురగానంతో ప్రాణం పోసుకున్న ఆ ద్వీపంలో, శివాకారంలో రూపొందించిన అద్భుతమైన మంచం ఒకటి ఉండేది. అది రత్నాలతో, మణులతో అలంకరించబడినదిగా, దూరం నుండే దేవాలయాల మధ్య ప్రకాశిస్తూ కనిపించింది. ఆ మంచంపై నానా రకాల మృదువైన వస్త్రాలతో, ఇంద్రధనస్సు వెలుగు పోసినట్టు అద్భుతంగా అలంకరించబడింది. ఆ మంచంపై ఒక అతి అందమైన యువతి ఆసీనంగా ఉన్నది. ఆమె ఎర్ర పుష్పహారాలు, వస్త్రాలు ధరించుకొని, ఎర్ర గంధాలతో అభ్యంజనం చేయించుకొని, లోతైన ఎర్ర కళ్లతో, మెరుపులాంటి కాంతితో ప్రకాశించుచుండింది. ఆమె ముఖం అతి సుందరంగా, ఎర్ర పెదవులు, దంతాలతో మెరిసిపోతూ, లక్షల లక్ష్మీలను మించిపోయే కాంతితో, సూర్యబింబంలా ప్రకాశించింది. పాశం, అంకుశం, వరప్రదాన చేతులతో, శ్రీ భువనేశ్వరి దేవిగా, మృదుస్మితంతో, అత్యంత సుందరంగా దర్శనమిచ్చింది. ఆమె చుట్టూ హ్రీం మంత్రాన్ని జపించే పక్షుల సమూహం ఉంది. ఆమె ఎర్ర వర్ణంతో, కరుణామూర్తిగా, యౌవనంలో ఉన్న కన్యగా దర్శనమిచ్చింది. అన్ని అలంకారాలతో, కమలముఖంతో, మృదుస్మితంతో, పుష్పముకులాలను మించిపోయే ఉద్ధృతమైన వక్షోజాలతో, వివిధ మణులతో చేసిన ఆభరణాలతో, బంగారు వడ్రంగులు, కంకణాలు, మకుటంతో అలంకృతమై ఉంది. ఆమె కమలముఖానికి శ్రీచక్రాకారమైన బంగారు కుండలాలు శోభించాయి. ఆమెను హృల్లేఖా భువనేశి అని పిలిచేవారు; తన నామాలను నిరంతరం జపించే వారిచే స్తుతించబడే దేవత. ఆమె చుట్టూ హృల్లేఖాదులైన పరమవిలాసినులు, అనంగకుసుమాదులైన దేవతలు గుంపుగా ఉండగా, ఆ దేవి యంత్రరాజమైన షట్కోణ మధ్యలో ఆసీనంగా ఉంది. ఆమెను చూసి మేమందరం ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాము—"ఈ అందమైన యువతి ఎవరు? ఆమె పేరు ఏమిటి? మాకు తెలియదు," అని మనస్సులో అనుకున్నాము. ఆమె వెయ్యి కళ్ళతో, వెయ్యి చేయులతో, వెయ్యి అందమైన ముఖాలతో, దూరం నుండే ప్రకాశిస్తూ కనిపించింది. "ఇది అప్సరస కాదు, గంధర్వి కాదు, దేవకన్యా కాదు," అని నారదా, మేమంతా సందేహంతో నిలబడిపోయాము. అప్పుడు విష్ణువు, ఆమె మృదుస్మితాన్ని చూసి, తన హృదయంలో ధృఢంగా నిర్ణయించుకొని, తాను గ్రహించినట్లు ఆ మాతకు ఇలా పలికాడు: "ఈ భాగ్యవంతురాలు మనకందరికీ కారణమైన దేవి. ఆమె మహావిద్య, మహామాయ, సంపూర్ణమైన, నశించని ఆదిప్రకృతి. తక్కువ బుద్ధిగలవారికి ఆమెను గ్రహించడం కష్టమే. యోగద్వారా లభించదగినదే కాని, సులభంగా దొరకదు. ఆమె పరమాత్మ యొక్క పరమసంకల్పశక్తి, నిత్యానిత్య స్వరూపిణి. ఆ దేవి జగదీశ్వరి, మంగళకరమైనది, దుర్లభమైనది. ఆమెలో వేదాలు అంతర్భూతమై ఉన్నాయి, విశాలమైన కళ్లతో, సమస్తానికి ఆధిపత్యాన్ని కలిగి ఉంది. ఆమె సమస్త జగత్తును ఉపసంహరించి, లయ సమయంలో ఆత్మల లక్షణాలను తన శరీరంలోనే నిలిపేస్తుంది. అన్ని బీజరూపాలతో ఆమె ప్రకాశిస్తుంది; అనేక శక్తులు ఆమె చుట్టూ వరుసగా కనిపిస్తుంటాయి. దివ్యాభరణాలతో, దివ్యగంధాలతో అభ్యంజనం చేయబడిన వారు ఆమె సేవలో నిమగ్నమై, బ్రహ్మ, శివుడు చూస్తూ నిలబడ్డారు. మేము ధన్యులు, మహాభాగ్యవంతులు, ఇప్పుడు పరిపూర్ణులం—ఈ దేవిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించగలిగాము. మునుపు చేసిన తపస్సు ఫలితంగా ఈ పరమ దృష్టి లభించింది; లేకపోతే ఇంత గొప్ప దర్శనం ఎట్లా లభించేది? పుణ్యాత్ములు, దానశీలులు, తపోనిష్ఠులు మాత్రమే ఈ మంగళదాయిని దర్శించగలరు; కామవశులు ఆమెను చూడలేరు. ఆమె పరప్రకృతి, ఎల్లప్పుడూ పురుషునితో ఏకమై ఉంటుంది; పరమాత్మకోసం జగత్తును సృష్టించి, దానిని ప్రత్యక్షపరుస్తుంది. పరమాత్మ దర్శిత, జగత్తు దృష్ట్యర్థం; ఆమె ఆయనకు కారణం, మాయ, అధిష్ఠాత్రి, మంగళదాయిని. నేను, ఇతర దేవతలు, రంభాదులు కూడా ఆమెకు ఒక్క శతభాగమైనా సమానము కాదు. ఈవిడే ఆ మహాసముద్రంలో బాలరూపంగా కనిపించిన మహాదేవి. ఆమె సంతోషంగా నన్ను ఊయలాడించినది. వటపత్రంపై, దృఢమైన మంచంపై, తన పెద్దవేలు చేతిలో పట్టుకొని, కమలముఖానికి అంచాన పెట్టి, ఆమె ఆడుతూ, పలుకుతూ, అనేక బాలలీలలు చేస్తూ, వటపత్రపు మడిలో తన మృదువైన శరీరాన్ని విశ్రాంతి తీసుకుంటూ ఉండేది. ఆమె పాటలు పాడుతూ, ఊయలాడిస్తూ, బాలరూపంలో నాతో కలిసి ఉండేది. ఇదంతా ఇప్పుడు నాకు స్పష్టంగా, ప్రత్యక్షంగా తెలిసినంతగా తెలుసు.