ஸமாஜக்முஶ்ச ஸாமந்தாஃ ஸஸைந்யாஃ க்லேஶதத்பராஃ । விக்ரஹஞ்சாபிகாங்க்ஷந்தஃ பரஸ்பரமதந்த்ரிதாஃ
அரசரின் கீழுள்ள மண்டலாதிபதிகள் தங்கள் படைகளுடன் கூடி, துன்பங்களை தாங்க முனைந்தார்கள்; ஒருவருக்கொருவர் எதிரியாக இருந்து, யுத்தம் விரும்பி எச்சரிக்கையுடன் இருந்தார்கள்.
நிஷாதா ஹ்யாயயுஸ்தத்ர ஶ்ரு'ங்கவேரபுராஶ்ரயாஃ । ராஜத்ரவ்யமபாஹர்தும் ம்ரு'தம் ஶ்ருத்வா மஹீபதிம்
சிறுங்கவேறுபுரத்தில் வாழும் நிஷாதர்கள், அரசன் இறந்துவிட்டான் என்று கேட்டு, அரசுக்குச் சொந்தமான செல்வத்தைப் பறிக்க அங்கு வந்தார்கள்.
புத்ரௌ ச பாலகௌ ஶ்ருத்வா விக்ரஹம் ச பரஸ்பரம் । சௌராஸ்தத்ர ஸமாஜக்முர்தேஶதேஶாந்தராதபி
அரசரின் இருவரும் சிறுவர்கள் என்றும், நாட்டில் உள்நோக்குப் பிணக்கம் உள்ளது என்றும் கேட்டு, பல்வேறு இடங்களில் இருந்து திருடர்கள் கூடிவந்தார்கள்.
ஸம்மர்தஸ்தத்ர ஸஞ்ஜாதஃ கலஹே ஸமுபஸ்திதே । யுதாஜித்வீரஸேநஶ்ச யுத்தகாமௌ பபூவதுஃ
அங்கு கலகம் எழுந்தது; யுத்தம் தொடங்கியதும், யுதாஜித், வீரசேனன் ஆகிய இருவரும் யுத்தத்துக்காக ஆவலுடன் எதிர்நின்றார்கள்.
மநோரமயா பாரத்வாஜாஶ்ரமம் ப்ரதி கமநம் வ்யாஸ உவாச ஸம்யுகே ச ஸதி தத்ர பூபயோராஹவாய ஸமுபாத்தஶஸ்த்ரயோஃ । க்ரோதலோபவஶயோஃ ஸமம் ததஃ ஸம்பபூவ துமுலஸ்து விமர்தஃ
அழகான பாரத்வாஜ முனிவரின் Hermitage-க்கு பயணம் தொடங்கியது.
ஸம்ஸ்திதஃ ஸ ஸமரே த்ரு'தசாபஃ பார்திவஃ ப்ரு'துலபாஹுயுதாஜித் । ஸம்யுதஃ ஸ்வபலவாஹநாதிகைராஹவாய க்ரு'தநிஶ்சயோ ந்ரு'பஃ
போர்க்களத்தில் உறுதியாக நின்ற, தடித்த கை கொண்ட யுதாஜித் அரசன், தன் படை, வாகனங்கள், உடனிருந்தவர்களுடன் போருக்குத் தயாராகி நின்றான்.
வீரஸேந இஹ ஸைந்யஸம்யுதஃ க்ஷாத்ரதர்மமநுஸ்ரு'த்ய ஸங்கரே । புத்ரிகாத்மஜஹிதாய பார்திவஃ ஸம்ஸ்திதஃ ஸுரபதேஃ ஸமதேஜாஃ
வீரசேனன் தன் படையுடன் போர்க்களத்தில் நின்றான்; வீரருக்கு உரித்த கடமையை பின்பற்றி, தன் மகளின் மகனுக்காக போருக்கு வந்தான்; அவன் ஒளி தேவர்களின் தலைவனைப் போல இருந்தது.
ஸ பாணவ்ரு'ஷ்டிம் விஸஸர்ஜ பார்திவோ யுதாஜிதம் வீக்ஷ்ய ரணே ஸ்திதஞ்ச । கிரிம் தடித்வாநிவ தோயவ்ரு'ஷ்டிபிஃ க்ரோதாந்விதஃ ஸத்யபராக்ரமோऽஸௌ
அந்த அரசன், உண்மையான வீரம் கொண்டவனாகக் கோபத்துடன், போரில் உறுதியாக நின்ற யுதாஜித்தை நோக்கி, மலை மீது மழை பொழிந்தது போல் அம்புகளை மழையாக பொழிந்தான்.
தம் வீரஸேநோ விஶிகைஃ ஶிலாஶிதைஃ ஸமாவ்ரு'ணோதாஶுகமைரஜிஹ்மகைஃ । சிச்சேத பாணைஶ்ச ஶிலீமுகாநஸௌ தேநைவ முக்தாநதிவேகபாதிநஃ
வீரசேனன், கூர்மையான, நேராக பாயும் விரைவான அம்புகளால் அவனை மூடியான்; யுதாஜித் விடுத்த வேகமான அம்புகளைத் தன் அம்புகளால் வெட்டிக் கீழே போட்டான்.
கஜரததுரகாணாம் ஸம்பபூவாதியுத்தம் ஸுரநரமுநிஸங்கைர்வீக்ஷிதஞ்சாதிகோரம் । விததவிஹகவ்ரு'ந்தைராவ்ரு'தம் வ்யோம ஸத்யஃ பிஶிதமஶிதுகாமைஃ காமக்ரு'த்ராதிபிஶ்ச
யானைகள், ரதங்கள், குதிரைகள் ஆகியவற்றுக்கிடையே கடும் போர் நடந்தது; அதை தேவர்கள், மனிதர்கள், முனிவர்கள் பார்த்தனர்; உடனே, இறைச்சி ஆசையுடன் கழுகு முதலான பறவைகள் கூட்டமாக வானில் திரண்டன.
தத்ராத்புதா க்ஷதஜஸிந்துருவாஹ கோரா வ்ரு'ந்தேப்ய ஏவ கஜவீரதுரங்கமாணாம் । த்ராஸாவஹா நயநமார்ககதா நராணாம் பாபாத்மநாம் ரவிஜமார்கபவேவ காமம்
அங்கு, வீரமான யானைகள், குதிரைகள் கூட்டத்தால் இழுக்கப்பட்ட பயங்கரமான இரத்த நதி ஓடியது; அதை பார்த்த பாவிகள் பயந்தார்கள்; அது சூரியனின் பாதை போல் அவர்களுக்கு விருப்பமானதாக இருந்தது.
கீர்ணாநி பிந்நபுலிநே நரமஸ்தகாநி கேஶாவ்ரு'தாநி ச விபாந்தி யதைவ ஸிந்தௌ । தும்பீபலாநி விஹிதாநி விஹர்துகாமை- ர்பாலைர்யதா ரவிஸுதாப்ரபவைஶ்ச நூநம்
பொட்டிபோன கரையில், முடி கூந்தல் சூழ்ந்த மனிதர்களின் துண்டிக்கப்பட்ட தலைகள், நதியில் மிதக்கும் சுரைக்காய்கள் போல ஒளிவீசின; விளையாட விரும்பும் பிள்ளைகள் அவற்றை வைத்தது போல், சூரியனின் ஒளியில் அவை பிரகாசித்தன.
வீரம் ம்ரு'தம் புவி கதம் பதிதம் ரதாத்வை க்ரு'த்ரஃ பலார்தமுபரி ப்ரமதீதி மந்யே । ஜீவோऽப்யஸௌ நிஜஶரீரமவேக்ஷ்ய காந்தம் காங்க்ஷத்யஹோऽதிவிவஶோऽபி புநஃ ப்ரவேஷ்டும்
போரில் இறந்து, ரதத்திலிருந்து விழுந்த வீரனை, இறைச்சிக்காக ஒரு கழுகு மேலே சுற்றியது; அவன் உயிர், தன் அன்பான உடலைப் பார்த்து, தன்னால் முடியாவிட்டும், மீண்டும் அதில் செல்ல ஆவலடைந்தது.
ஆஜௌ ஹதோऽபி ந்ரு'வரஃ ஸுவிமாநரூடஃ ஸ்வாங்கே ஸ்திதாம் ஸுரவதூம் ப்ரவதத்யபீஷ்டம் । பஶ்யாதுநா மம ஶரீரமிதம் ப்ரு'திவ்யாம் பாணாஹதம் நிபதிதம் கரபோரு காந்தம்
போரில் வீழ்ந்த அரசன், அழகான விண்ணரங்கில் அமர்ந்து, தன் மடியில் உட்கார்ந்துள்ள தேவியை நோக்கி, "பாரு, என் உடல் இப்போது பூமியில் அம்புகளால் காயமடைந்து விழுந்திருக்கிறது, என் அன்பே!" என்று சொன்னான்.
ஏகோ ஹதஸ்து ரிபுணைவ கதோऽந்தரிக்ஷம் தேவாங்கநாம் ஸமதிகம்ய யுதோ விமாநே । தாவத்ப்ரியா ஹுதவஹே ஸுஸமர்ப்ய தேஹம் ஜக்ராஹ காந்தமபலா ஸபலா ஸ்வகீயா
ஒருவன், எதிரியால் கொல்லப்பட்டு, விண்ணில் தனியாக எழுந்து, ஒரு தேவகன்னியுடன் வானரதத்தில் சேர்ந்தான்; தன் உடலை அக்கினிக்கு அர்ப்பணித்ததும், அவன் அன்பும் தன் தோழிகளுடன் வந்து அவனைப் பற்றிக்கொண்டாள்.
யுத்தே ம்ரு'தௌ ச ஸுபடௌ திவி ஸங்கதௌ தா- வந்யோந்யஶஸ்த்ரநிஹதௌ ஸஹ ஸம்ப்ரயாதௌ । தத்ரைவ ஜக்நதுரலம் பரமாஹிதாஸ்த்ரா- வேகாப்ஸரோऽர்தவிஹதௌ கலஹாகுலௌ ச
போரில் இரண்டு வீரர்கள் ஒருவரையொருவர் ஆயுதத்தால் கொன்று, இருவரும் ஒன்றாக விண்ணுக்கு சென்றார்கள்; அங்கேயும் அவர்கள் வலிமையான ஆயுதங்களால் கடுமையாகப் போரிட்டார்கள்; அந்தக் கலகத்தால் கலங்கிய ஒரு அப்சரா இடையில் வந்து தடுத்தாள்.
கஶ்சித்யுவா ஸமதிகம்ய ஸுராங்கநாம் வை ரூபாதிகாம் குணவதீம் கில பக்தியுக்தஃ । ஸ்வீயாந் குணாந்ப்ரவிததாந்ப்ரவதம்ஸ்ததாऽஸௌ தாம் ப்ரேமதாமநுசகார ச யோகயுக்தஃ
ஒரு இளைஞன், அழகிலும், பண்பிலும் மேலான ஒரு தேவகன்னியைக் கண்டு, பக்தியுடன் தன் சிறப்புகளைப் புகழ்ந்து கூறினான்; ஆன்மிக ஒற்றுமையுடன் அவளுடன் அன்பாக இருந்தான்.
பௌமம் ரஜோऽதிவிததம் திவி ஸம்ஸ்திதஞ்ச ராத்ரிம் சகார தரணிஞ்ச ஸமாவ்ரு'ணோத்யத் । மக்நம் ததேவ ருதிராம்புநிதாவகஸ்மாத் ப்ராதுர்பபூவ ரவிரப்யதிகாந்தியுக்தஃ
பூமியின் தூசி பரவலாக பறந்து, வானில் இரவு சூரியனை மறைத்தது; திடீரென அந்தத் தூசி இரத்தக் கடலாக மாற, அதிலிருந்து சூரியன் மிகுந்த ஒளியுடன் தோன்றினான்.
கஶ்சித்கதஸ்து ககநம் கில தேவகந்யாம் ஸம்ப்ராப்ய சாருவதநாம் கில பக்தியுக்தாம் । நாங்கீசகார சதுரோ வ்ரதநாஶபீதோ யாஸ்யத்யயம் மம வ்ரு'தா ஹ்யநுகூலஶப்தஃ
ஒருவர் விண்ணில் சென்று, அழகான முகமும் பக்தியுள்ள மனமும் கொண்ட தெய்வக் கன்னியைச் சந்தித்தார். ஆனாலும், தன் விரதம் கெடுமோ என்ற பயத்தில், அவர் அவளை அணைத்துக் கொள்ளவில்லை. 'அவளது இனிய வார்த்தை எனக்குப் பயனில்லாமல் போய்விடும்' என்று எண்ணினார்.
ஸங்க்ராமே ஸம்வ்ரு'தே தத்ர யுதாஜித்ப்ரு'திவீபதிஃ । ஜகாந வீரஸேநம் தம் பாணைஸ்தீவ்ரைஃ ஸுதாருணைஃ
அங்கு போர் தொடங்கியபோது, யுதாஜித் என்ற மன்னன், வீரசேனனை கடுமையான அம்புகளால் தாக்கி வீழ்த்தினான்.
நிஹதஃ ஸ பபாதோர்வ்யாம் சிந்நமூர்தா மஹீபதிஃ । ப்ரபக்நம் தத்பலம் ஸர்வம் நிர்கதம் ச சதுர்திஶம்
அந்த மன்னன் தலை துண்டிக்கப்பட்டு பூமியில் விழுந்தான். அவனது படைகள் முற்றிலும் சிதறி, நான்கு திசைகளிலும் ஓடின.
மநோரமா ஹதம் ஶ்ருத்வா பிதரம் ரணமூர்தநி । பயத்ரஸ்தாத ஸஞ்ஜாதா பிதுர்வைரமநுஸ்மரந்
போரின் நடுவில் தன் தந்தை கொல்லப்பட்டதை மனோரமா கேட்டதும், பயத்தில் நடுங்கி, தந்தையின் பகையை நினைத்து அச்சமடைந்தாள்.
ஹநிஷ்யதி யுதாஜித்வை புத்ரம் மம துராஶயஃ । ராஜ்யலோபேந பாபாத்மா ஸேதி சிந்தாபராபவத்
யுதாஜித், ராஜ்ய ஆசையில் கெட்ட மனதுடன், என் மகனை கொல்லப்போகிறான் என்று எண்ணி, மனோரமா கவலையில் மூழ்கினாள்.
கிம் கரோமி க்வ கச்சாமி பிதா மே நிஹதோ ரணே । பர்தா சாபி ம்ரு'தோऽத்யைவ புத்ரோऽயம் மம பாலகஃ
நான் என்ன செய்வேன்? எங்கே போவேன்? என் தந்தை போரில் உயிரிழந்தார், என் கணவரும் இன்று இறந்துவிட்டார், என் மகன் இன்னும் சிறுவன்.
லோபோऽதீவ ச பாபிஷ்டஸ்தேந கோ ந வஶீக்ரு'தஃ । கிம் ந குர்யாத்ததாவிஷ்டஃ பாபம் பார்திவஸத்தமஃ
பெரும் ஆசை மிகவும் தீயது; அதில் யார் அகப்படவில்லை? அதனால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட மன்னர்கள் எந்தப் பாவமும் செய்யாமல் இருப்பார்களா?
பிதரம் மாதரம் ப்ராத்ரூ'ந்குரூந்ஸ்வஜநபாந்தவாந் । ஹந்தி லோபஸமாவிஷ்டோ ஜநோ நாத்ர விசாரணா
ஆசையில் மூழ்கியவன் தந்தை, தாய், சகோதரர்கள், ஆசான்கள், உறவினர்கள், நண்பர்களையும் கொல்லக் கூடும்; இதில் யோசனை என்றே இல்லை.
அபக்ஷ்யபக்ஷணம் லோபாதகம்யாகமநம் ததா । கரோதி கில த்ரு'ஷ்ணார்தோ தர்மத்யாகம் ததா புநஃ
வாசனைக்கு ஆட்பட்டவன், சாப்பிடக்கூடாததைச் சாப்பிடுவான், செல்லக்கூடாத இடத்திற்குச் செல்வான், மீண்டும் தர்மத்தை விட்டுவிடுவான்.
ந ஸஹாயோऽஸ்தி மே கஶ்சிந்நகரேऽத்ர மஹாபலஃ । யதாதாரே ஸ்திதா சாஹம் பாலயாமி ஸுதம் ஶுபம்
இந்த நகரத்தில் எனக்கு வலிமையான துணை யாரும் இல்லை; இங்கு நான் இருப்பவரை என் நல்ல மகனைப் பாதுகாக்க வேண்டும்.
ஹதே புத்ரே ந்ரு'பேணாத்ய கிம் கரிஷ்யாம்யஹம் புநஃ । ந மே த்ராதாऽஸ்தி புவநே யேந வை ஸுஸ்திதா ஹ்யஹம்
இன்று மன்னன் என் மகனை கொன்றுவிட்டால், நான் என்ன செய்வேன்? இந்த உலகில் எனக்கு பாதுகாப்பாளர் யாரும் இல்லை.
ஸாபி வைரயுதா காமம் ஸபத்நீ ஸர்வதா பவேத் । லீலாவதீ ந மே புத்ரே பவிஷ்யதி தயாவதீ
என் பகை உணர்வுடன் இருக்கும் லீலாவதி எப்போதும் எனக்கு எதிரியாக இருப்பாள்; அவள் என் மகனுக்கு தயை காட்டமாட்டாள்.