संसारे दुःखैः व्याधिभिः पीडितोऽपि जनः मृत्युम् इच्छितुं न इच्छति; तर्हि अहंकारमदेन मूढौ तौ कथं मृत्युम् इच्छेताम्? इति चिन्तयन् श्रीविष्णुः तस्याः सर्वकामप्रदायाः विद्यायाः शक्तेः शरणं गन्तुं आज्ञापयत्। या तुष्टा न भवति तस्याः विना कामाः न सिध्यन्ति। एवं मनसा विचिन्त्य भगवतः विष्णोः दृष्टिः आकाशे योगनिद्रायाः मोहिनीं देविं अपश्यत्, सा तत्र स्थित्वा दिव्यरूपा आसीत्। ततः विष्णुः अनन्तः योगविद् सञ्जलितकरः लोकानां स्वामिनीं वरदायिनीं तां स्तोतुं आरभत्, तयोः दानवयोः विनाशार्थम्। विष्णुः उवाच—नमस्ते देवि महामाये, सृष्टिसंहारकर्त्री, अनाद्यनन्ते चण्डिके, भोगमोक्षप्रदायिन्याः शुभे। तव रूपं गुणयुक्तं वा निर्गुणं वा न जानामि; तव कर्माणि अनन्तानि कथं ज्ञातुं शक्यन्ते? अद्य तव दुर्गमं बलं अनुभवामि; यदाहं निद्रया मोहितः, तव कृपया चेतनः अभवम्। ब्रह्मा पुनः पुनः मां जाग्रयितुं यत्नं अकरोत्, किन्तु अहं न जागृतः, षडिन्द्रियाणि तव शक्त्या उपसंहृतानि। अम्बिके, तव शक्त्या अहं मूढः अभवम्; तव विमुक्तः जागृतः सन् अनेकानि युद्धानि अकरवम्। अहं श्रान्तः, किन्तु तौ श्रान्तौ न स्तः, तव वरप्रदानात्; दानवद्वयं गर्वितं ब्रह्मणः वधाय आगतम्। स्वेच्छया तौ युद्धाय आह्वयम्, तत्र महोदधौ भीषणं युद्धं अकरवम्। ततः अहं तयोः अमरत्ववरं तव अद्भुतं ज्ञातवान्; तद् बोधित्वा तव शरणं प्राप्तवान्। मातः, युद्धश्रमात् क्लान्तः अस्मि; तव वरात् तौ देवांश्च पीडयतः, दुःखनाशिनि। तौ पापिनौ मम वधाय प्रवृत्तौ; किं करिष्यामि? क्व गच्छेयम्? इति विष्णुं सम्बोध्य देवी स्मितं कृत्वा स्नेहपूर्वं उवाच। विश्वस्य प्रभुं वासुदेवं नित्यं प्रणमन्तं देवी उवाच—देवदेव, हे हरि, हे विष्णो, स्वयमेव पुनः युद्धं कुरु। तौ वीरौ मोहयित्वा हत्वा; अहं तयोः दानवयोः कुटिलया दृष्ट्या मोहं करिष्यामि। नारायण, मम मायया मोहितौ तौ शीघ्रं हन्याः। सूतः उवाच—देव्याः वचनं श्रुत्वा विष्णुः हर्षितः अभवत्। सः रणभूमिं गत्वा महोदधौ स्थितः; तदा तौ महाबलिनौ युद्धोत्सुकौ आगतौ। विष्णुं तत्र स्थितं दृष्ट्वा तौ हृष्टौ ऊचतुः—"तिष्ठ, तिष्ठ महाभाग! चतुर्भुज, अस्माभिः युद्धं कुरु!" विजयो वा पराजयो वा दैवेन निर्भरः; आजि विजयी वा, दैवेन दुर्बलः अपि जयति। अतः महात्मा कदापि न हर्षे न शोकं कुर्यात्; पूर्वं दैत्याः दानवशत्रुना पराजिताः। अद्य त्वया सह युद्धं कृत्वा पराजितौ स्मः। सूतः उवाच—एवं उक्त्वा तौ महाबाहू युद्धाय सज्जौ अभवताम्। तौ दृष्ट्वा विष्णुः अद्भुतं कर्म कृत्वा तलेन आहतवान्; तौ च महाबलात् मदेन विष्णुं तलेन आहतवन्तौ। एवं तयोः अत्यद्भुतं युद्धं अभवत्; तयोः महाबलिनोः युद्धं दृष्ट्वा नारायणः— हरिः देविं प्रति विषण्णदृष्ट्या अपश्यत्; सूतः उवाच—विष्णुं तादृशं दयया पूर्णं दृष्ट्वा देवी ताम्रलोचना हसन्ती तौ दानवौ कुटिलया दृष्ट्या बाणैः इव कामबाणैः आहतवती। स्नेहस्मितैः प्रेमपूर्णैः कुटिलया दृष्ट्या तौ दुष्टौ मोहितौ। तौ तद् विशेषं मन्यमानौ, कामबाणैः पीडितौ, तत्र स्थिता देविं उज्ज्वलां दृष्ट्वा। हरिः अपि देव्या अभिप्रायं तत्र अपश्यत्; तयोः मोहितयोः विष्णुः तदर्थं अवगच्छत्। सः स्मितपूर्वं गर्जितनिनादेन तयोः उवाच—"वीरौ, वरं वृणीतं, यद् इच्छथः।" युद्धे यद् इच्छथः सन्तुष्टः अहं दास्यामि; पूर्वं मया बहवः दानवाः युद्धं कृताः। किन्तु तयोः तुल्यः कोऽपि न दृष्टः न श्रुतः; अतः तव अप्रतिमबलात् सन्तुष्टः अस्मि। वीरौ, यद् इच्छथः भ्रातरौ, तत् दास्यामि। सूतः उवाच—विष्णोः वचनं श्रुत्वा तौ गर्वितौ काममोहितौ महामायां लोकानन्ददायिनीं दृष्ट्वा विष्णुं पद्माक्षं ऊचतुः। "हरि, वयं न याचकौ; किमर्थं दातुम् इच्छसि? देवेश, समं ददातु; वयं दाता, न याचकाः।" "हृषीकेश, यद् मनः इच्छति, तं वरं त्वमेव याच। वासुदेवेन अद्भुतं युद्धं कृत्वा तुष्टः भव।" तयोः वचनं श्रुत्वा जनार्दनः प्रत्यवदत्—"अद्य तौ मयि तुष्टौ भवताम्; अहं तौ हनिष्यामि।" सूतः उवाच—विष्णोः वचनं श्रुत्वा तौ दानवौ विस्मितौ, मोहितौ, दुःखपूर्णौ स्थितौ। मनसा विचार्य तौ विष्णुं ऊचतुः, पृथिवीं जलमयां दृष्ट्वा, शुष्कं नास्ति। "हरि, पूर्वं यः वरः दत्तः, जनार्दन, त्वं सत्यम्; देवेश, यद् इच्छितं वरं ददातु।" एवं कथा श्रीदुर्गाप्रसादेन विष्णोः दानवयोः च युद्धे प्रवृत्ता।