भयभीतौ तौ ब्रह्मा च भगवन्तं जगन्नाथं विष्णुं शरणं गतौ, भीतविह्वलः ब्रह्मा वासुदेवं प्रार्थयन् उवाच—रक्ष मां, भगवन्, भयेन संतप्तोऽस्मि। तदा भगवान् विष्णुः उवाच—अत्र निर्भयः भव, अहं निश्चितं तौ हनिष्यामि। तावुभौ मूढौ मम युद्धाय आगतौ, तयोः आयुः समाप्तम्। एवमुक्ते देवेशेन, तौ बलिनौ दैत्यौ मदेन उन्मत्तौ अजं ब्रह्माणं अन्विष्य जलमध्ये आगम्य स्थितौ। निर्भारसमुद्रस्थौ तौ मदोद्धतौ ब्रह्माणं सम्बोध्य ऊचतुर्न—त्वं पलाय्य अस्य समीपं प्राप्तः, किं तेन? अस्मत्सन्निधौ त्वां हत्वा, तस्यैव पुरतः तं अपि हनिष्यावः। येन सर्पशय्यायाम् आसीनः सः, तमपि पश्चात् वधिष्यावः। अद्य वा युध्यस्व, अथवा आत्मानं नौ दासं घोषय, शिरसि अञ्जलिं कृत्वा। एवमुक्त्वा, भगवतः वचनं श्रुत्वा, सुतः उवाच—तदा जनार्दनः विष्णुः तौ दानवश्रेष्ठौ सम्बोध्य उवाच—यथेष्टं युद्ध्यध्वं मया सह। अहं वां मदं हरिष्यामि, यदि श्रद्धा वां अस्ति, आगच्छतम्। एवमुक्त्वा, तयोः नेत्रे क्रोधविक्षिप्ते, जलस्थले तौ युद्धाय सज्जौ अभवताम्। तत्र मदुः रोषात् शीघ्रं हरिं प्रति युद्धाय धावितवान्, कैटभः अपि तत्र स्थितः। तयोः मध्ये मल्लयुद्धं समभवत्, मदोन्मत्तयोः इव; यदा मदुः श्रान्तः अभवत्, तदा कैटभः अपि युद्धे प्रवृत्तः। पुनः पुनः मदुः कैटभश्च कामान्धौ बलिनं विष्णुं प्रति हस्तयुद्धं कृतवन्तौ। ब्रह्मा च नभःस्थितां देवी च निरीक्षके, न तु तौ दानवौ क्लान्तिम् आपन्नौ, विष्णुस्तु श्रान्तः अभवत्। पञ्चसाहस्रवर्षाणि युद्धे गतेषु, हरिः तयोः निधनकारणम् आलोकयन् चिन्तयामास—एतानि पञ्चसहस्रवर्षाणि मया युद्धं कृतम्, ननु एते घोरदैत्या न श्रान्ताः, अहं तु श्रान्तः, किमिदं विस्मयकारणम्? मम वीर्यम् कुत्र गतं? किमर्थं एते न क्षीणाः? कारणं विचारयामि। एवं हरिं विचारयन्तं दृष्ट्वा, तौ मदोन्मत्तौ मेघनिनादवत् गर्जन्तौ ऊचतुः—यदि बलं नास्ति, विष्णो, युद्धक्लान्तोऽसि चेत्, तर्हि नौ दास इति वद, शिरसि अञ्जलिं कृत्वा। यदि अद्य युद्धाय न समर्थः, तर्हि त्वां हत्वा चतुराननं ब्रह्माणं अपि हनिष्यावः। एवं तयोः वचः श्रुत्वा, विष्णुः उदारधीः सौम्यवाक्यं प्रथमतः प्रशमपूर्वकम् उवाच—सत्यवीराः न कदापि श्रान्तं, भीतं, निरायुधं, पतितं, बालं वा हन्ति; एष सनातनः धर्मः। पञ्चसहस्रवर्षाणि अत्र मया युद्धं कृतम्; अहं एकः, युवां तु समौ बलिनौ। युवां युद्धमध्ये विश्रान्तिं पुनः पुनः कृतवन्तौ; तथैव अहं अपि विश्रान्त्वा युद्धं करिष्यामि, न संशयः। युवां बलिनौ मदोन्मत्तौ स्थितौ, अहं विश्रान्त्वा धर्मेण पुनः युद्धं करिष्यामि। एवमुक्त्वा, तौ दैत्यश्रेष्ठौ युद्धभूमौ दूरस्थौ स्थितवन्तौ। तौ दूरस्थौ दृष्ट्वा, वासुदेवः चतुर्भुजः तयोः निधनकारणं मनसा चिन्तयामास। ध्यानात् ज्ञातवान्—तौ देवीदत्तवरप्राप्तौ, इच्छया मरणं वाञ्छितवन्तौ, तस्मात् न क्षीयेतः। वृथा मया युद्धं कृतम्, अयं प्रयासः निष्फलः। इदानीं निश्चित्य, कथं युद्धं कर्तव्यम्? युद्धं विना, एते वरमदेन गर्वितौ दानवौ कथं विनश्येयाताम्? देवीदत्तं वरं साधयितुं कठिनम्; इच्छया मरणं यदा दुःखितः न इच्छति। रोगपीडितोऽपि न मरणं कामयते; तर्हि मदोद्धतौ एते कथं मरणमिच्छेताम्? अतः अद्य अहं तां सर्वकामदां विद्यां शक्तिं च शरणं प्रपद्ये; या विना इच्छाः न सिध्यन्ति, सा यथासत्यं तुष्टा भवति चेत्। एवं चिन्तयन्, विष्णुः दिवि योगनिद्रां मोहिनीं देवीं ददर्श। अञ्जलिं कृत्वा, योगविदां श्रेष्ठः अनन्तरूपः तां वरदां जगन्मातरं स्तोतुं प्रववृते तयोः दानवयोः विनाशाय। विष्णुः उवाच—नमस्ते देवी, महामाये, सृष्टिसंहारकारिणि; अनाद्यन्ते चण्डिके, भुक्तिमुक्तिप्रदायिनि, शुभे। न वेद्मि तव रूपं, सगुणं निर्गुणं वा; तव कर्मणां गणना कथं मया शक्या? अद्य तव महतीं शक्तिं अनुभूतवानस्मि, या दुरवगाह्या; मया निद्रया आक्रान्तेन, अद्य चेतनत्वं प्राप्तम्। ब्रह्मा अपि पुनः पुनः जागर्तुं यत्नं कृत्वा, न जागरयन्, षडिन्द्रियाणि संहृतानि। अम्बिके, तव प्रभावात् अहं मूढः अभवम्; त्वया विमुक्तः, अद्य जागरितवान्, युद्धानि च बहूनि कृतवान्। अहं श्रान्तः, तौ तु न; कारणं, त्वया दत्तवरौ तौ मदोद्धतौ दानवौ ब्रह्माणं हन्तुं आगतौ। एवं भगवतः विष्णोः स्तुत्या, तस्यां योगनिद्रायाम् भगवत्याम्, तयोः दानवयोः नाशाय उपायः चिन्तितः।