हरिं योगनिद्रया सुप्तं समुत्थापयितुम् इच्छन् ब्रह्मा शुभैः शब्दैः तं नारायणं, विश्वस्येश्वरं, योगनिद्रायाम् अचलस्थितं, प्रशशंस। तदा ब्रह्मा उवाच—“हे हरि! हे दुःखार्तजनसनाथ! हे विष्णो! हे वामन! उत्तिष्ठ माधव! भक्तदुःखनाशन! हृषीकेश! सर्वाश्रय! जगन्नाथ!—त्वं जागर। अन्तःस्थ आत्मा, अनन्तात्मा, वासुदेव, जगत्पते, दुष्टनाशक, एकचित्त, चक्रगदाधर! सर्वज्ञ! सर्वलोकनाथ! सर्वशक्तिसम्पन्न! उत्तिष्ठ, उत्तिष्ठ, देवेश! दुःखनाशक! मां रक्ष। त्वं विश्वधारकः, विशाललोचनः, श्रवणीयकीर्तिपावनः, जगदुत्पत्तिस्थितिलयनिमित्तः, अमूर्तः! एते द्वौ महादैत्यौ, हे नाथ, मां हन्तुम् उत्सुकौ, मदमत्तौ च, त्वं न जानासि किम्, हे सर्वाधार, ममापद्गमनम्? यदि त्वं मां दुःखात्ययेन पीडितां शरणागतां च उपेक्षसे, महाविष्णो, तदा तव रक्षकधर्मः निरर्थकः स्यात्। एवं स्तूयमानेऽपि भगवतः हर्यः न प्रबुद्धः, योगनिद्रया पराभूतः सन्; तदा ब्रह्मा चिन्तयामास। नूनं विष्णुः कस्यचित् शक्त्या गृहीतः, निद्रावशं गतः, धर्मिष्ठोऽपि न प्रबुध्यते; किमिदानीं करिष्यामि, दुःखार्तः सन्? उभौ मदमत्तौ, हिंसायै उत्सुकौ, आगतौ; किं करिष्यामि, कुत्र गमिष्यामि? न मे क्वापि शरणम् अस्ति। एवं मनसा विचार्य निश्चित्य च, स एकचित्तः योगनिद्रां स्तोतुम् आरब्धवान्। मनसा चिन्तयन्—“एषा शक्तिरेव रक्षणक्षमाऽस्ति, यया जडोऽपि विष्णुः स्थिरः कृतः।” यथा प्राणरहितः शब्दादिगुणान् न वेद, तथैव हरिः, निद्रायाः पिहितलोचनः, किञ्चिदपि न वेत्ति। बहुधा स्तूयमानेऽपि स निद्रां न जहाति; निद्रा न तस्य वशे, अपि तु तया वशीकृतः इति मन्ये। यः परवशं याति, स तस्य दासः भवति; अतः योगनिद्रा हर्याः स्वामिनी। या लक्ष्म्याः पतिं, समुद्भवम् अपि वशं नयति, सा देव्या विश्वमिदम् अधिष्ठितम्। अहम्, विष्णुः, शम्भुः, सावित्री, लक्ष्मी, उमा च—सर्वेऽपि अस्याः वशे; नात्र संशयः। हरिरपि अस्याः वशे शक्तिहीनः इव शयितः; सा यदि तं वशीकुर्यात्, अन्येषां महात्मनाम् अपि किं वक्तव्यम्? अद्याहं योगनिद्रां स्तौमि, या जनार्दनं मोचयित्वा, नित्यं वासुदेवं युद्धाय प्रवर्तयिष्यति। एवं निश्चित्य, ब्रह्मा कमलनाले स्थितः, विष्णोः अङ्गेषु स्थितां योगनिद्रां स्तोतुम् आरब्धवान्। तदा ब्रह्मा उवाच—“हे देवि! त्वमेव अस्य विश्वस्य कारणं; एतद् अहं वेदवाक्यैः सम्यक् अवगतम्, अम्ब! विष्णुः, सर्वलोकविवेककर्ता अपि, अद्य निद्रावशं गतः, पुरुषोत्तम! कः जानाति, अम्ब, तव मायाविलासं? अहं मोहितः, हरिरपि शक्तिहीनः शयितः। त्वं सर्वभूतचित्तनिवासिनि, एवं सति, अनन्तदेवेषु अपि पण्डिततमाः त्वां न वेदितुम् शक्नुवन्ति, निर्गुणे! सांख्याः पुरुषं च त्वां च प्रकृतिं जडां लोके कर्त्रीं वदन्ति; कथं त्वं तादृशी सन्नपि, अद्य जडं जगदधिष्ठानं स्थापितवती? गुणयुक्ता त्वं विविधरूपेण जगद्विलासं करोति; तव कर्मणः उपायं कश्चिद् न जानाति। मुनिगणाः सदा त्वां संध्यारूपिणीं गुणयुतां चिन्तयन्ति। त्वं सर्वभूतानां बुद्धिः, ज्ञानशक्तिः सदा; त्वमेव सुराणां सुखदायिनी श्रीः, कीर्तिः, प्रज्ञा, धृतिः, शोभा, श्रद्धा, प्रेम च सर्वेषां जनानां, अम्ब! इतस्ततः सहस्रशः युक्त्या विचिन्त्यापि दुःखानुभवात् परं प्रमाणं न लब्धम्; त्वं जगन्माता, अत्रापि हरिं त्वया सुप्तं पश्यामि। देवि, त्वां वेदविदः अपि दुरवगमां वदन्ति; वेदः अपि त्वां सम्यक् न जानाति। वेदः हि त्वत्तः उत्पन्नः, तव सर्वाणि कर्माणि प्रत्यक्षम् एव दृश्यन्ते। कः पृथिव्यां पण्डितः तव समग्रं चरित्रं जानाति? नाहं, न हरिः, न भवः, नान्ये देवाः; न मुनयः, न मम पुत्राः; तव महिमा सर्वेषु लोकेषु अनिर्वचनीयः। देवि, ये वेदान् पठन्ति, यज्ञान् कुर्वन्ति, ते यदि त्वां ‘स्वाहा’ इति नाह्वयन्ति, तर्हि देवाः हविर्भागं न लभन्ते; त्वमेव देवेष्वपि पोषदात्री। भद्रे, त्वं प्रथमं सुरशत्रुभयात् अस्माकं रक्षिका अभूः, अद्यापि सा एव; भीषणौ मधुकैटभौ दृष्ट्वा भयभीतः अस्मि, वरदायिनि, त्वां शरणं गतः। अद्य विष्णुः अपि मम दुःखं न जानाति, तस्य शरीरं त्वया शक्तिहीनं कृतम्; त्वं यथा इच्छसि, परमेशं विमोचय वा, एतौ दैत्यपतिं हन्याः वा, कुरुष्व, महाशक्ते! ये तव परमशक्तिं न जानन्ति, केवलं हरिं वा हरं वा उपासते, ते मन्दबुद्धयः; अद्य, अम्ब, अहं स्पष्टं बोधामि, यतो विष्णुः अपि अत्र शक्तिहीनः शयितः। लक्ष्मीः अपि, समुद्भवा, तव प्रभावेन अद्य हरिं पतिं बोधयितुं न शक्नोति; सापि तव वशे; अहं मन्ये, भद्रे, त्वं रामाम् अपि निद्रायाः वशं नीतवती, सा अपि शक्तिहीना, तं न बोधयति। धन्याः खलु ते पृथिव्यां ये तव पादाभ्यां भक्ताः, ये अन्यदेवताराधनं त्यक्त्वा त्वयि लीनाः; त्वां जगन्मातरं कामधेनुं च विज्ञाय, सर्वहृदयेन त्वां पूजयन्ति। क्व तानि विष्णोः पुण्यानि, सदाचारः, शुभगुणाः, कीर्तिदायकाः? सर्वे गताः; अत्र हि हरिरपि तव प्रभावेन वशीकृतः, निद्रया बद्धः, महाशोभने। त्वमेव विश्वस्य शक्ति, सर्वबलस्य मूलम्; यत् किञ्चिदस्ति, तत् त्वया निर्मितम्; त्वं मायाजाले विलससि, यथा नटः स्वकृतनाट्ये हृष्यति। युगादौ विष्णुः त्वया प्रकटितः, तस्मै विशुद्धशक्तिं दत्तवती पालनाय; अद्य तं शक्तिहीनं कृत्वा सर्वं रक्षितवती; अम्ब, त्वं यथा इच्छसि तथा करोषि। भद्रे, यतः त्वया अहं अत्र सृष्टः, तस्मात् मां न नाशयितुम् इच्छसि; करुणां कुरु, मौनं जहि। किमर्थं एते द्वौ कालरूपौ प्रकटितौ? अथवा, भवानि, मां हास्याय इच्छसि किम्? तव अद्भुतानि कर्माणि अवगतम्; सर्वं जगत् सृज्य, स्वेच्छया विलससि। तथा सर्वं संहरसि, वा मां नाशय; भवानि, किमत्र आश्चर्यम्? यथा इच्छसि तथा कुरुष्व, अद्य मां हन, अम्ब; जगन्माते, मृत्यौ मम शोकः नास्ति। त्वमेव प्रथमं सृष्टिकर्तारं कृतवती, अद्य च असौ दैत्येन हन्यते; एवं तस्य परमापमानः स्यात्।