एवं द्वयोः मध्ये एकविंशतिदिनानि महायुद्धं जातम्। नगरवासिनः गुहाद्वारे स्थित्वा श्रीकृष्णस्य आगमनम् अपेक्षन्ते स्म। द्वादशाहात् अनन्तरं तैः भीतिभिः स्वगृहाणि प्रतिनिवृत्तम्। तत्रैव सम्पूर्णं वृत्तान्तं प्रारम्भात् अन्तं यावत् न्यवेदयन्। सर्वे दुःखविस्मृतचित्ताः सत्राजितं शशापुः। तस्य पुत्रस्य वृत्तान्तं श्रुत्वा श्रीवसुदेवः शोकात्ययेन सपरिवारः मूर्च्छितः अभवत्। सः बहुधा विचिन्तयामास—कथं स्वस्य हितं प्राप्नुयामिति। तत्रैव तस्मिन्काले ब्रह्मलोकात् नारदः महर्षिः समागतः। उत्थाय प्रणम्य तं वसुदेवः सम्यक् सत्कृत्य पूजयामास। ततः नारदः कुशलप्रश्नं कृत्वा, यदूनां श्रेष्ठं पप्रच्छ—"किं चिन्तयसि? निवेदय माम्।" वसुदेव उवाच—"मम आत्मजः श्रीकृष्णः, मम परमप्रियः, नगरजनैः सह प्रसेनं अन्विष्य वने गतः। तत्र हि तं हतं दृष्ट्वा। हरिं प्रसेनहन्तारम् अपि गुहाद्वारे मृतं दृष्ट्वा, नगरवासिनः द्वारे स्थित्वा, सः तु स्वयम् अन्तः प्रविष्टः।" "अनेकदिनानि अतीतानि, सुतः मम न प्रत्यागतः। तस्मात् अहम् अत्यन्तं शोकितः। ब्रूहि भगवन्, केन उपायेन पुत्रं पुनः प्राप्नुयाम्।" नारद उवाच—"यदूनां श्रेष्ठ, पुत्रलाभाय अम्बिकां देवीम् उपास्य। तस्या एव पूजनात् त्वं शीघ्रमेव श्रेयः प्राप्स्यसि।" वसुदेवः पप्रच्छ—"भगवन्, का सा देवी? किं तस्याः वैर्यम्? केन प्रकारेण तस्या आराधनं क्रियते? सविस्तरं वद, दिव्यर्षे।" नारदः उवाच—"वसुदेव, तत्त्वेन शृणु। को हि तस्याः अनुत्तमं माहात्म्यं विस्तार्य वक्तुं समर्थः? सा देवी नित्यश्चिदानन्दरूपिणी, परात्परा, या विश्वं व्याप्य स्थिताऽस्ति।" "यस्या आराधनया ब्रह्मा चराचरजगत् सृजति, या स्तुत्वा सः मधुकैटभभयात् विमुक्तः। या विष्णुना कृपया विश्वं धार्यते, या रुद्रेण कृपाकटाक्षेण संहारः क्रियते। सा एव बन्धमोक्षकारिणी, मोक्षप्रदा, पराविद्या, परा देवी, सर्वेश्वरी च।" "नवरात्रव्रतविधिना जगन्मातरं पूजयित्वा, नवदिनानि भगवत्याः भागवतश्रवणेन, केवलं शृण्वतः सुतः शीघ्रं लभ्यते। यः पठति वा शृणोति, तस्य भोगमोक्षौ दूरं न स्तः।" एवं नारदवाक्यं श्रुत्वा वसुदेवः प्रणम्य, स्नेहेन महर्षिं नारदं प्रत्युवाच। वसुदेव उवाच—"भगवन्, तव वचनेन मम पूर्वकृत्यं स्मृतम्। शृणु, अद्य देवीमाहात्म्यस्य प्रारंभं कथयामि।" "पूर्वं दिव्यवचनेन कंसः, स्वमृत्युः देवक्या अष्टमगर्भात् भविष्यतीति ज्ञात्वा, पापात्मा भीतया मां देवकीं च कारागारे बद्धवान्।" "तत्रैव अहं देवक्या सह वसन्, कंसः दुरात्मा जातमात्रान् पुत्रान् हत्वा। षट् पुत्राः तेन हताः; तदा देवकी दुःखात्ययेन दिनरात्रं संतप्ता।" "ततः गर्गमुनिं आहूय, प्रणम्य पूजयित्वा, पुत्रकामः तस्या दुःखं न्यवेदयम्।" "भगवन्, दयानिधे, त्वं यादवगुरुः। ब्रूहि, मुनिश्रेष्ठ, दीर्घायुषः पुत्रलाभोपायम्।" "तदा गर्गः, सन्तुष्टचित्तः, मम प्रति उवाच—'वसुदेव, सुभग, परमोपायं शृणु।'" "सा भगवती दुर्गा भक्तदुःखविनाशिनी आराध्या; तस्याः पूजनात् शीघ्रं श्रेयः लभ्यते।" "तस्या आराधनेन सर्वे जनाः सर्वकामान् प्राप्नुवन्ति। दुर्गापूजकस्य किमपि दुर्लभं नास्ति।" "एवं उक्तः अहं हृष्टः, पत्नीया सह, महर्षिं प्रणम्य, सपर्यया प्राञ्जलिः उवाचम्—'यदि भगवन्, मयि दया अस्ति, तर्हि मम कृते चण्डिकां त्वं पूजय।'" "कंसगृहे बद्धः अहं किञ्चित् कर्तुं न समर्थः। तस्मात्, बुधश्रेष्ठ, त्वमेव मां दुःखसिन्धोः उद्धर।" "मया एवं विनीतः, मुनिः तुष्टः सन्ददौ—'वसुदेव, तव स्नेहात् हितं करिष्यामि।'" "ततः मया प्रार्थितः स गर्गमुनिः स्नेहात्, ब्राह्मणैः सह दुर्गापूजायै विंध्याचलम् अगच्छत्।" "तत्र स मुनिः जपपाठपरायणः भक्तकामदां जगन्मातरं पूजयामास।" "व्रते समाप्ते, अशरीरी वाणी व्याजहार—'सन्तुष्टा अस्मि, मुनिवर; तव अभिलषितं सिद्ध्यति।'" "धरणीभारनाशाय हरिः मया प्रेषितः। सः स्वयंशेन देवक्या वसुदेवपत्नीं प्रविश्यावतरीष्यति।" "कंसभयात् अनकदुंदुभिः शिशुं गृहित्वा तत्क्षणात् नन्दगृहम् गोकुले स्थापयिष्यति।" "यशोदायाः कन्यां स्वगृहं नयित्वा, कंसः पृथ्वीपतिः तां हन्तुं यतिष्यते, सा तु मोक्ष्यते।" "सा तस्य हस्तात् मुक्त्वा दिव्यरूपिणी भूत्वा, मदात्मिका विंध्याचले लोकहितं करिष्यति।" "एवं श्रुत्वा, गर्गमुनिः प्रशान्तचित्तः, जगन्मातरं प्रणम्य, मथुरां नगरीं जगाम।