कदाचित् कालात्, सततं सूर्यदेवं भक्त्या प्रेम्णा च संतुष्टं कृत्वा, सत्राजितस्य प्रति सूर्यः स्वं लोकं प्रकटितवान्। तस्मै तुष्टाय भगवन् स्यमन्तकं मणिं दत्तवान्। सत्राजितः तं मणिं ग्रीवायां धारयन् द्वारकां प्रविष्टवान्। तं विलोक्य नगरवासिनः तस्य दीप्त्या मोहिताः सूर्यं इव मन्यमानाः, सुदर्मा सभायां उपविष्टं कृष्णं समीपं गत्वा ऊचुः— "भगवन्, सूर्यः त्वां द्रष्टुम् इच्छन् आगच्छति।" एतद् वचनं श्रुत्वा कृष्णः स्मितं कृत्वा सभायां अवदत्— "बालक, एषः न सूर्यः, स्यमन्तकदीप्त्या भास्वता दत्तेन सत्राजितः आगच्छति।" ततः सत्राजितः शुभस्वस्तिवाचनैः ब्राह्मणान् आहूय, तान् सत्कार्य स्यमन्तकं स्वगृहं नीतवान्। यत्र स्यमन्तकः तत्र न रोगः, न दुर्भिक्षम्, न आपद्भयम्; स मणिः प्रतिदिनं अष्टौ सुवर्णमाषान् उत्पादयति। एकदा सत्राजितस्य भ्राता प्रसैनः तं मणिं ग्रीवायां बद्ध्वा सिंधु अश्वं आरोह्य शीघ्रं निर्गतवान्। स वनं गत्वा मृगयायां प्रवृत्तः। तं मृगेशः दृष्ट्वा, प्रसैनं तस्य अश्वं च हत्वा, मणिं गृहीत्वा अपगच्छत्। ततः जाम्बवान्, भल्लूकराजः, सिंहं मणिधारिणं दृष्ट्वा, गुहाद्वारे तं हत्वा, स्वबलात् मणिं गृहीत्वा स्वपुत्राय क्रीडायै दत्तवान्। बालकः तं दीप्तमणिं प्राप्त्वा क्रीडितुम् आरभत। प्रसैनः न आगच्छति इति ज्ञात्वा, सत्राजितः अत्यन्तं शङ्कितः अभवत्— "मणिं कामयमानः प्रसैनः केन हतः इति न जानामि।" ततः नगरे जनाः अपवादं प्रसारितवन्तः— "मणिं कामयमानः कृष्णः प्रसैनं हत्वा।" कृष्णः एतद् श्रुत्वा, स्वकीर्तिः दूषिता इति जानन्, तां शुद्ध्यर्थं नगरवासिभिः सह प्रसैनस्य पथं अन्वेष्टुम् निर्गतवान्। वनं गत्वा, सिंहेन हतं प्रसैनं दृष्ट्वा, रक्तबिन्दुभिः चिन्हितं मार्गं अनुसृत्य, सिंहस्य अन्वेषणं कृतवान्। तत्र गुहाद्वारे हतं सिंहं दृष्ट्वा, भगवत् कृष्णः दयया नगरे जनान् सम्बोध्य अवदत्— "यावत् मम आगमनं, भवन्तः अत्र स्थातुम्; अहं गुहां प्रविश्य मणिं चोरात् प्राप्तुं यतिष्ये।" ते "एवं भवतु" इति उक्त्वा, द्वारकावासिनः तत्र स्थितवन्तः। कृष्णः जाम्बवान् गृहं यत्र तत्र गुहां प्रविष्टवान्। तत्र भल्लूकराजस्य पुत्रं मणिधारिणं दृष्ट्वा, कृष्णः तं मणिं गृहीतुं इच्छन्, तस्य धायिका भयात् उच्चैः अक्रोशत्। तस्या क्रन्दं श्रुत्वा, भल्लूकराजः शीघ्रं आगत्य, भगवत् कृष्णेन सह अहर्निशं युद्धं अकरोत्। एवं एकविंशतिः दिनानि महायुद्धं अभवत्; नगरवासिनः गुहाद्वारे कृष्णस्य प्रतीक्षां कृतवन्तः। द्वादशदिनानन्तरं, भयात् नगरवासिनः स्वगृहं प्रत्यागच्छन्, तत्र सर्वं वृत्तान्तं विस्तरेण कथितवन्तः। सर्वे दुःखसन्तप्ताः सत्राजितं शप्तवन्तः। श्रीवासुदेवः तं वृत्तान्तं श्रुत्वा, पुत्रस्य विषये, सपरिवारः तीव्रशोकात् मूर्चितः अभवत्। स्वहितं प्राप्तुं किम् उपायः इति बहुधा चिन्तयामास। ततः ब्रह्मलोकात् पूज्यः नारदः आगच्छत्। उत्थाय, प्रणम्य, वासुदेवः तं सत्कृत्य आदरं कृतवान्। नारदः कुशलं पृष्ट्वा, यदुवंशश्रेष्ठं पप्रच्छ— "किं चिन्तयसि? कथय।" वासुदेवः अवदत्— "मम पुत्रः कृष्णः, परमप्रियः, नगरवासिभिः सह वनं गत्वा प्रसैनस्य अन्वेषणं कृतवान्, तत्र हतं दृष्टवान्। प्रसैनहन्तारं हरिं गुहाद्वारे दृष्ट्वा, नगरवासिनः द्वारे स्थितवन्तः, कृष्णः स्वयम् अन्तः प्रविष्टवान्। बहवः दिनाः गताः, पुत्रः न प्रत्यागतः; अतः अहं शोकात् पीडितः। हे ऋषे, किम् उपायः यः मम पुत्रं पुनः लभेयम्?" नारदः अवदत्— "यदुवंशश्रेष्ठ, पुत्रलाभाय अम्बिकायाः पूजनं कुरु। तस्यै पूजनेन एव त्वरितं श्रेयः प्राप्तुम्।" वासुदेवः पप्रच्छ— "भगवन्, का सा देवी, किम् बलं तस्याः? केन विधिना पूजनं क्रियते?" नारदः अवदत्— "वासुदेव, श्रुणु संक्षेपेण; को हि देवीमहात्म्यं विस्तार्य कथयितुं समर्थः?" सा नित्याः, शुभा, सत्-चित्-आनन्दरूपा; सा परात्परा देवी, यस्याः विश्वं व्याप्तम्। यस्याः पूजनात् ब्रह्मा चराचरं जगत् सृजति; तां स्तुत्वा स मदुकैटभभयात् मुक्तः। यस्याः कृपया विष्णुः जगत् धारयति; रुद्रः तस्याः अनुग्रहदृष्ट्या संहारं करोति। सा बन्धमोक्षहेतु, मोक्षप्रदा; सा परा विद्या, परमेश्वरी, सर्वेश्वराणां अधिष्ठात्री। नवरात्रविधिना जगन्मातुः पूजनं कृत्वा, नवदिनानि भगवतीभ्यः पुरातनं भागवतं श्रुत्वा, केवलं श्रवणेन पुत्रं लभिष्यसि; पठन्ति वा शृण्वन्ति वा, भोगमोक्षौ न दूरौ। एवं नारदेन उक्तः, वासुदेवः तं प्रणम्य, स्नेहेन नारदं महर्षिं सम्बोधितवान्— "भगवन्, तव वचनेन मम जीवनवृत्तान्तं स्मृतवान्। इदानीं देवीमहात्म्यस्य उत्पत्तिं शृणु।