स सुतः तेषां वचांसि श्रुत्वा, तदुपदेशं गृहीत्वा, सर्वेषां देशानां दर्शनकामः शीघ्रमेव प्रस्थितवान्। तस्य गमनानन्तरं, यदा स चक्रं अत्र पर्यवर्तयत्, तदा तस्य चक्रस्य निम्नं अस्माकं दृष्टिपथे एव भग्नम्। अतः एषः देशः नैमिष इति प्रसिद्धः, यः परमपवित्रः क्षेत्रं स्मृतः। अत्र कलिः प्रवेशं न लभते; अतः अहं मुनिभिः सिद्धगणैः सह, ये महात्मानः कलिभयभीताः, एतत्स्थानं प्रतिष्ठापितवान्। अत्र पशुवधवर्जिताः यज्ञाः क्रियन्ते, पिष्टपूपादिभिः हविषा; एषा प्रथा सतयुगागमनपर्यन्तं पालनीया। हे सूत, सौभग्ययोगात् त्वं सर्वथा अत्र आगतः; अद्य ब्रह्मणा अनुमोदितं, पुण्यं पावनं पुराणं कथय। वयं सर्वे त्वत्कथाश्रवणकाङ्क्षिणः, त्वं च वक्तुम् अर्हसि; वयं अन्यकर्मविवर्जिताः, एकचित्ताः च। हे सूत, दीर्घायुष्मान् भव, त्रिविधतापवर्जितः च; अद्य शुभं पुण्यं भागवतपुराणं कथय। यस्मिन् यथाविधि धर्मार्थकामानां वर्णनं कृतम्, तत्रैव ज्ञानप्राप्त्या मुनिना मोक्षः उपदिष्टः। यत् पावनं चरितं द्वैपायनमुनिना उक्तं, तस्य रमणीयकथायाः श्रवणे वयं तृप्तिं न गच्छामः, हे सूत। सा हि सर्वगुणनिधिः, विश्वजननीलीला विशुद्धा च अद्भुता, सर्वमलापहा, सर्वकाममूलं च। पुराणकथायाः आरम्भे व्यासस्य युगानां च वर्णनं भवति। सूतः उवाच—हे मुनिश्रेष्ठाः, यथावदहं सत्यवत्याः पुत्रात् व्यासात् श्रुत्वा, पुराणानि वः कथयिष्यामि। मद्वयभद्वयब्रात्रयवचतुष्टयानि—एतानि पुराणानि, यथायोग्यं लक्षणानि च। मत्स्यादिषु पुराणेषु चतुर्दशसहस्राणि श्लोकाः स्मृताः। तथैव चतुर्दशसहस्रपञ्चशतानि सन्ति। पुण्यं भागवतं षोडशसहस्राणि श्लोकान्युक्तानि; ब्रह्मपुराणं दशसहस्रं ज्ञायते। ब्रह्माण्डे द्वादशसहस्रशतम्, ब्रह्मवैवर्ते षोडशसहस्राणि। वामने दशसहस्राणि, वायौ षट्शतानि; हे शौनक, एकत्र चतुर्विंशतिसहस्राणि। अद्भुतं वैष्णवं तु त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि; अद्भुतं वाराहं चतुर्विंशतिसहस्राणि। अग्नौ षोडशसहस्राणि, श्रेष्ठे नारदे पञ्चविंशतिसहस्राणि। पद्मे विस्तीर्णे पंचपञ्चाशत्सहस्राणि, लिंगे महत्येकादशसहस्राणि। गरुडे, हरिणा उक्ते, एकोनविंशतिसहस्राणि; कूर्मे सप्तदशसहस्राणि। स्कन्दे महत्यष्ट्येकसहस्राणि; एवं पापरहिताः, पुराणनामानि श्लोकसङ्ख्यां च विस्तारतः उक्तवान्। एवं शृणुत, हे मुनिश्रेष्ठाः, उपपुराणानि—प्रथमं सनत्कुमारः, ततः नारसिंहम्। नारदं, शिवं, अतुलं दौर्वाससं; कापिलं, मानवं, कौशनसं च। वारुणं, कालिकां, साम्बं, नन्दिना कृतं शुभं; सौरं, पराशरेण उक्तं, विस्तीर्णमादित्यं च। माहेश्वरं, भागवतं, विस्तीर्णं वासिष्ठं—एतान्युपपुराणानि महात्मभिः उक्तानि। अष्टादश पुराणानि निर्माय, सत्यवत्याः पुत्रः तैः सहितं अनुपमां भारताख्यां कथा अकरोत्। प्रतिमन्वन्तरे, प्रतिद्वापरे, धर्मकामुकः यथायोग्यं पुराणानि करोति। प्रतिद्वापरे विष्णुः व्यासरूपेण, सर्वेषां हितकाम्यया, एकं वेदं बहुधा करोति। कलौ तु ब्राह्मणाः अल्पायुषः अल्पबुद्धयश्च इति ज्ञात्वा, सः प्रतियुगे पवित्राणि पुराणसङ्ग्रहाणि रचयति। स्त्रीशूद्रद्विजबन्धूनां वेदश्रवणायोग्यतानां हितार्थं पुराणानि निर्मितानि। अस्मिन्सप्तमे शुभे वैवस्वते मन्वन्तरे, अष्टाविंशतितमे द्वापरे, हे मुनिश्रेष्ठाः— सत्यवत्याः सुतः व्यासः, मम गुरुर्धर्मवित्, एकोनत्रिंशे चक्रे द्रौणी नाम व्यासः भविष्यति। एवं सप्तविंशतिः व्यासाः पूर्वे अभवन्; ते च महात्मानः प्रतियुगे पुराणसङ्ग्रहान् उक्तवन्तः। ऋषयः ऊचुः—पूर्वेषु युगेषु के व्यासाः जाताः, प्रतिद्वापरे के पुराणकथकाः, तद् वद, हे सौभाग्यशालिन् सूत। सूतः उवाच—प्रथमद्वापरे स्वयंभूः वेदान् अव्यस्यत; द्वितीये प्रजापतिः व्यासकृत्यमकरोत्। तृतीये उशनाः, चतुर्थे बृहस्पतिः; पञ्चमे सविता, षष्ठे मृत्युः, ततोऽपि— सप्तमे मघवान्, अष्टमे वसिष्ठः, नवमे सारस्वतः, दशमे त्रिधामा। एकादशे त्रिवृषः, ततः भरद्वाजः; त्रयोदशे अन्तरिक्षः, चतुर्दशे धर्मः। पञ्चदशे त्रय्यारुणिः, षोडशे धनञ्जयः; सप्तदशे मेधातिथिः, अष्टादशे व्रती इति।