युधाजितेन वीरसेनः स्वार्थं हतः, तस्मात् सुदर्शनः दरिद्रः, तव पतित्वे न योग्यः, हे सुन्दरनेत्रे, इति राजा स्वपत्नीं प्रति अवदत्। तस्मात्, अस्याः कन्यायाः किञ्चिद् अपि अप्रियं वाक्यं वक्तव्यम्; शीघ्रं प्रतिष्ठितराजानः स्वयंवरे आगमिष्यन्ति इति सः पुनः अवदत्। एवं पत्युः वचः श्रुत्वा, सा राज्ञी स्वकन्यां गोदाम् आनीय, तां सान्त्वयन्ती सौम्यवचः शुद्धस्मितां कन्यां प्रति उवाच। ‘‘किं त्वं, हे मधुरस्मिते, मयि व्यर्थं अप्रियं वाक्यं भाषसे? तव पिता एतेन दुःखितः, हे सुभगे। सुदर्शनः महादुर्भाग्यवान्, राज्यविहीनः, अनाथः, न सेना न धनं, बान्धवैः परित्यक्तः। सः मातरं सह वनं गतः, कृशः, फलमूलभक्षी, वनचारी, सः दुःखितः तव पतित्वे न योग्यः। अन्ये राजपुत्राः सन्ति, बुद्धिमन्तः, सुन्दराः, पूजिताः, राजलक्षणैः भूषिताः, ते त्वं योग्याः, हे कन्ये। तस्य भ्राता, हे सुन्दरि, कोसले राज्यं पालयति, रूपसम्पन्नः, सर्वलक्षणयुक्तः। अपि च, अन्यं कारणं शृणु, यथाहं श्रुतवती—युधाजित् राजा सदा तस्य वधाय यत्नं करोति। सः बहुविधं युद्धं कृत्वा मन्त्रिभिः सह वीरसेनं हत्वा, स्वपौत्रं राज्ये स्थापयामास। सः भारद्वाजाश्रमं गतः, सुदर्शनवधाय, किन्तु मुनिना निरुद्धः, पश्चात् स्वगृहं प्रतिनिवृत्तः। एवं श्रुत्वा, शशिकला मातरं प्रति उवाच—‘‘माते, यो वनवासि राजपुत्रः, स एव मम काम्यः, यथा शर्यातिना उक्तवाक्येन सुकन्या स्वपतेः अनुगता। यथा च्यवनः प्राप्तः, पतिसेवा तया कृता, तथा स्त्रीणां पतिसेवा स्वर्गं मोक्षं च ददाति। अनृतरहितं यदा क्रियते, तदा स्त्रीणां सुखदं भवति; परमं वरं देवी स्वप्ने उपदिष्टवती। विना तेन, अन्यं राजपुत्रं कथं वरेयं? सुदर्शनः मम हृदयाधारे देव्या लिखितः। प्रियतमं तं विहाय, अन्यं न वरेयं।’’ व्यासः उवाच—एवं सा वैदेही कन्यया दृढं निवारिता। सा स्वपत्ये सर्वं उक्तवती, विशेषतः विवाहदिनस्य समीपत्वं यथाश्रुतं यथाबुद्धं च। सा शीघ्रं ब्राह्मणं शशिकलां ततः प्रेषयामास, ‘‘मम पितरं अजानन्तं सुदर्शनस्य समीपं गच्छ। भारद्वाजाश्रमे मम वचनं शीघ्रं निवेदय—मम पितरि स्वयंवरः मम कृते आयोज्यते। राजानः बहवः बलिनश्च आगमिष्यन्ति; किन्तु हृदयेन स्नेहेन त्वं एव मया वृतः। देवीया स्वप्ने उपदिष्टं, दिव्यतेजसा युक्ता, विषं खादेयमपि, वह्निं प्रविशेयमपि। त्वां विना, अन्यं न वरेयं, पितृमातरौ यद्यपि प्रेरयेताम्; मनसा, कर्मणा, वाचा, त्वमेव मम वरणीयः। देवीकृपया, उभयोः सुखं भविष्यति; त्वं परमदैवीशक्त्या विश्रित्य अत्र आगन्तव्यः। सर्वं चराचरं जगत् तस्या एव वशे; या देवी यत् नियच्छति, तत् कदापि मिथ्या न भवति। सर्वे देवाः शंकरादयः अपि तस्याः आज्ञया वर्तन्ते; एतत् त्वं राजपुत्राय रहसि ब्रूहि, हे ब्राह्मण। मम यः प्रयोजनं, तत् त्वया साधनीयम्, हे निर्मले। इति उक्त्वा दत्त्वा दक्षिणां, स ब्राह्मणः तया नियोजितः। स ब्राह्मणः शीघ्रं गत्वा सर्वं निवेद्य पुनः प्रत्यागच्छत्; सुदर्शनः तद्विज्ञाय ततः प्रस्थानाय संकल्पं चकार। मुनिना प्रेरितः, सः आदरेण प्रवृत्तः। व्यासः उवाच—तस्य पुत्रस्य गन्तुं कृत्ये, मनोरमा सुतं संबोधयामास। सा कम्पमाना, शोकविह्वला, भीता, अश्रुपूर्णलोचना, ‘‘क्व गच्छसि त्वं, हे पुत्र, राजसभायाम्? एकाकी, शत्रून् कृत्वा, किं चिन्तयसि स्वयंवरे? राजा त्वां युध्ये हन्तुं इच्छति। त्वं अन्यं सहायं नाप्नोषि, अतः मा गच्छ, हे पुत्र; अहं पूर्णतः अनाथा, एकपुत्रा, त्वमेव मम आधारः, त्वां विना न मम शरणम्। त्वं, हे महाभाग, मां अद्य न विसृज; तव पिता तेन हतः, सः राजा अपि तत्र आगतः। त्वं यदा तत्र एकाकी गच्छसि, युधाजित् त्वां रणं हन्ति। सुदर्शनः उवाच—यद् भवितव्यं तत् निश्चितं; अत्र चिन्तनाय न अवकाशः। जगन्मातुः आज्ञया अद्य स्वयंवरं गच्छामि; मा शोच, हे शुभे, त्वं क्षत्रिया, हे सुन्दरानने। भद्रायाः देवीः कृपया अहं न भीतः। व्यासः उवाच—एवं उक्त्वा सुदर्शनः प्रस्थानाय उत्सुकः, रथमारुह्य ययौ; तं पश्यन्ती मनोरमा पुत्रं आशीर्वदती तस्थौ। ‘‘अम्बिका त्वां पुरतः पातु, पार्वती पश्चात् रक्षतु; पार्वती उभयोः पार्श्वयोः पातु, शिवः सर्वत्र; वाराही दुर्गमार्गे, दुर्गा दुर्गेषु, काली घोरेषु युद्धेषु त्वां पातु। मातङ्गी तत्र मण्डपे, सौम्या स्वयंवरे, भवानी राज्ञां मध्ये संसारमोचिनी त्वां पातु। गिरिजा गिरिदुर्गेषु, चामुण्डा चत्वराणि, कामगा वनेषु त्वां रक्षतु—एवं नित्यदेवी त्वां पातु। विवादे वैष्णवी शक्तिः, हे रघूत्तम, शत्रुसभायां भैरवी सौम्या तव पादयोः पातु।