तस्मिन्नेव काले काशिराजकन्या शशिकला नाम सुप्रिया दिव्यरूपा सर्वलक्षणसमन्विता तत्रासीत्। सा राजकुमारेण सुदर्शनाख्येन, यः वनवासिनं, सुन्दरं सर्वलक्षणयुक्तं, वीर्यवन्तं, कामदेवोपमं, तद्देशे स्थितमिति पुरोहितमुखात् श्रुत्वा, हृदये तं पतिमिव वरणाय सस्मार। तस्याः हृदयमधुना तेन राजकुमारकथनं श्रुत्वा तं प्रति अनुरागेण पूर्णमभवत्। तस्याः स्वप्ने रात्रौ जगदम्बा प्रकटिता, तां सान्त्वयन्ती इदं वचनमब्रवीत्— "वरं वृणुष्व सुन्दरि! सुदर्शनः मम भक्तः सर्वाभिलषितं तुभ्यं दास्यति, मम प्रतिज्ञया, सुशोभने!" इत्येवं स्वप्ने मातुः मोहिनीं मूर्तिं दृष्ट्वा, तस्या वचांसि स्मरन्ती, सा कुलवधूर्महता हर्षेण परिपूर्णा बभूव। उत्थाय सा हर्षगर्भिता मातरं पुनः पुनः पृष्टवत्यपि, लज्जया तस्याः हर्षकारणं न व्यजिज्ञपत्। सा हृष्टा पुनः पुनः स्वप्नं चिन्तयन्ती, स्वसखीमेकां सर्वं स्वप्नवृत्तान्तं विस्तार्य न्यवेदयत्। एकदा क्रीडार्थं सखीभिः सहित्या, विशाललोचना सा कन्या, चम्पकपुष्पैः शोभिते कानने प्रविष्टा। पुष्पाणि सञ्चिन्वन्ती चम्पकवृक्षस्याधः स्थित्वा, सहसख्यः, मार्गे शीघ्रं गच्छन्तं ब्राह्मणं ददर्श। तं द्विजं प्रणम्य श्यामा मधुरं वाक्यमुवाच— "भगवन्, कुतः देशात् आगतः?" इति। ब्राह्मणः प्रत्युवाच— "कन्ये, भारद्वाजाश्रमात् आगम्यते मम आगमनं किञ्चित्कारणेन जातम्; किं पृच्छसि? वद।" श्यामा पुनरुवाच— "भगवन्, तस्मिन्नाश्रमे किमपि विशेषं दृश्यते? किमप्यद्भुतं, विशेषतस्तद् यत् द्रष्टव्यं?" इति। ब्राह्मणः प्रत्याह— "तत्र ध्रुवसन्धेः सुपुत्रः सुदर्शनः निवसति, सुन्दरि! स उत्तमपुरुषः, यस्य नाम यथार्थतया गुणवतः साक्षात् दर्शयति।" "मम नेत्राणि तु तुच्छानि एव, सुश्रोणि! येन राजकुमारः सुदर्शनस्त्वां न दृष्टवान्। सर्वे गुणाः सृष्टिकर्त्रा तस्मिन्संनिहिताः, साक्षात् गुणनिधिं द्रष्टुमिच्छया अहं तत्र गतवान्। स राजकुमारः तव पतिरर्हति; अयं संयोगः मणिकाञ्चनयोरिव युक्तः।" एवं वचः श्रुत्वा श्यामा प्रेम्णा पूर्णा बभूव; ब्राह्मणस्तु तद्वचनं कृत्वा तस्मात् देशात् एकचित्तः प्रस्थितः। सा तु पूर्वरागवशात् अतिप्रेम्णा समाकुला कामबाणैः पीडिता इव बभूव। ततः सा कामार्तता स्वसखीमुवाच— "तस्य श्रवणात् मम गात्रे परिवर्तनमुत्पन्नम्। स तु राजकुमारः कुलीनः, तस्य स्वभावो वा रुचिर्वा न ज्ञायते, पापः कामो माम् तस्मिन्प्रति पीडयति; किं करिष्यामि? कुत्र गमिष्यामि?" "स्वप्ने दृष्टो वा अदृष्टो वा स साक्षात् अन्यः कामदेव इव; मम मनः सौम्यं विरहदुःखेन संतप्तं ज्वलति।" "सौम्ये, शरीरस्थं चन्दनमपि विषवत्, हाराः सर्पवत्, शशांककिरणाः वह्निवत् प्रतीताः।" "न राजगृहे, न वने, न सरसि, न पर्वते, न दिवा, न निशि, न कस्यचित् सुखोपायस्य साहाय्येन शान्तिं लभे।" "न शय्या, न ताम्बूलं, न गीतं, न वाद्यं, किमपि मनसि न रोचते; नेत्रे अपि तृप्तिं न यान्ति।" "अद्य तं वनं यास्यामि, यत्र स मिथ्यावादी वसति; कुलपातकेन भीता, पितृवशा चास्मि।" "यदि मे पिता अद्य स्वयंवरं न करोति, तर्हि किं करिष्यामि? स्वयमेव सुदर्शनं राजकुमारं वरणेच्छया आत्मानं दास्यामि।" "अन्येऽपि पृथिव्यां शतशो राजानः, महाधनसम्पन्नाः; ते अद्य मां न रोचन्ते—स एव, अपि राज्यविहीनः, मया पूज्यते।" व्यास उवाच— सुदर्शनः तु एकाकी, दरिद्रः, दुर्बलः, वने वसन् फलभक्षी, तां दृढं हृदि समर्पितवान्। वाक्बीजमन्त्रस्य जपेन सिद्धिं प्राप; इदं चास्य समभवत्। स ध्यानपरायणः सर्वोत्तमं मन्त्रं जपन् स्थितः। स्वप्ने तेन देवी विष्णुमाया, अविभागा, जगदम्बा, अव्यक्ता, अम्बिका, सर्वसमृद्धिदायिनी दृष्टा। तदा श्रृङ्गवेरपुरनिवासी निषादाधिपः तं समीपमुपेत्य सर्वोपस्करयुक्तं दिव्यं रथं दत्तवान्। स रथः चतुर्भिर्हयैः युक्तः, उत्तमध्वजैः शोभितः; तम् एव राजकुमारमिति ज्ञात्वा, स मान्यदानं कृतवान्। सुदर्शनः अपि तं सखायमिव सन्तुष्टः स्वीकृत्य, शम्बरं मूलफलैः यथावत् सत्कृतवान्। निषादाधिपः सत्कृत्य यथायोग्यं प्रस्थितः, तदा तपस्विनः स्नेहेन परस्परं तं राजकुमारं प्राहुः— "राजेन्द्र, त्वं शीघ्रमेव राज्यं प्राप्स्यसि; आत्मवीर्ये धैर्यं कुरु, चिन्ता नास्ति।" "अम्बिका देवी त्वयि तुष्टा, वरप्रदा, जगन्मोहिनी; तव सहायोऽपि संपन्नः, चिंता नास्ति।" तपस्विनः दृढव्रताः मनोरमायै अपि ऊचुः— "राज्ञि, अद्य तव पुत्रः पृथिव्याः अधिपतिः भविष्यति।" सा तन्वङ्गी प्रत्युवाच— "वचांसि शुभफलानि भूयासुः। अहं भवन्तानां दासी, ब्राह्मणाः, भक्तेः साक्षात्कारात् किमद्भुतम्?" "न सैन्यं, न मन्त्रिणः, न कोषः, न च सहायः—कथं मम पुत्रः अत्र राज्याय योग्यः स्यात्?" इति। एवं शशिकला-सुदर्शनयोः परमप्रेमसंपन्नं, भगवत्याः कृपया संवलितं, शुभाशंसाभिः पूरितं, मनोहरं चरितं प्रवृत्तम्।