एकदा भगवन्, पाण्डवाः पाञ्चाल्या सह वने वसन्तः मुनिनां आश्रमे निवसन्ति स्म इति मया श्रुतम्। तत्र पञ्च भ्रातरः पाण्डुपुत्राः मृगयायै गताः, द्रौपदी च तस्मिन शुभे मुन्याश्रमे स्थितवती। तत्र धौम्यः, अत्रिः, गालवः, पैलः, जावालिः, गौतमः, भृगुः, च्यवनः, अत्रेः पौत्रः, कण्वः, जातुः, क्रतुः च सन्निहिताः। तथैव वीतिहोत्रः, सुमन्तुः, यज्ञदत्तः, वत्सलः, राशासनः, कहोडः, यवक्रीः, यज्ञकृत्, क्रतुः च तत्रासन्। भारद्वाजादयः अन्ये च पुण्याः मुनयः, वेदविदः, तस्मिन्नेव आश्रमे निवसन्ति स्म। तत्र याज्ञसेनी सर्वाङ्गसुन्दरी स्वदासीभिः सह निर्भया मुनिसंघे तस्मिन्नेव आश्रमे स्थितवती। तस्मिन्नेव काले पाण्डवाः पञ्च भ्रातरः धनुष्मन्तः शरधारिणः वनं वनं विचरन्तः मृगयायां संलग्नाः शत्रुनिषूदनाः आसन्। तस्मिन्नेव समये सिन्धुराजः जयद्रथः स्वसैन्येन सहितः, वेदघोषं श्रुत्वा, मुन्याश्रमस्य समीपमुपाजगाम। सः राजा, मुनिनां पवित्रवेदपाठश्रवणेन त्वरया रथात् शीघ्रं अवतीर्य, मुनिसंघदर्शनाकाङ्क्षया समुपसृत्य, द्वाभ्यां परिचारकैः सहितः, मुनीन् वेदपाठरतान् ददर्श। सः अञ्जलिं कृत्वा धौम्यादिमुनिसंघस्य समक्षं प्राञ्जलिः स्थित्वा, मुनिभिः पूर्णं तदाश्रमं प्रविष्टवान्। तत्र मुनिपत्नीजनाः स्त्रियश्च, राजानं दृष्टुमिच्छन्त्यः, समुपेत्य पृच्छन्ति स्म—"कः अयम् इति?" तेषु मध्ये याज्ञसेनी द्रौपदी अपि समुपागता। तां दृष्ट्वा जयद्रथः तां लक्ष्म्या समन्वितां शुभदर्शनां लक्ष्मीमिवान्यां मेने। तस्याः कृष्णायाः दिव्याङ्गनासदृश्यां रूपसम्पन्नां दृष्ट्वा, स राजा धौम्यं पप्रच्छ—"कस्येयम् कृष्णा सुन्दरवदना स्त्री?" इति। "कस्य भार्या, कस्य कन्या, किं नाम, इयं रूपवती, सौम्येति, इयं मनुष्येषु शचीव वर्तते?" इति च सः पृच्छति स्म। "इयं कदलीलता इव उपवनमध्ये तिष्ठन्ती, राक्षसीस्त्रीणामध्ये रम्भेव शोभते।" पुनः सः पृच्छति—"सत्यं ब्रूहि, कस्य प्रिया इयं युवती? राजपत्नीव दृश्यते, न तु मुनिपत्नी, द्विजश्रेष्ठ।" धौम्यः उवाच—"एषा द्रौपदी, पाण्डवानां प्रिया भार्या, शुभलक्षणा, हे सिन्धुपते, पाञ्चाली अत्र अस्मिन्नाश्रमे निवसति।" जयद्रथः पृष्टवान्—"कुत्र गच्छन्ति पञ्च पाण्डवाः? किमेते महाबलाः दुःखरहिताः वने वसन्ति?" धौम्यः प्रत्युवाच—"पञ्च पाण्डवाः मृगयायै रथैः गच्छन्ति; मध्यान्हे मृगान् आनयित्वा प्रत्यागमिष्यन्ति, हे राजन्।" एवं श्रुत्वा स राजा उत्थाय द्रौपदीं समीपमुपेत्य, तस्याः सन्निधौ इदं वचः प्रोवाच—"कुशलं ते, शुभे? कुत्र ते पतयः गताः? एकादश वर्षाणि वने व्यतीतानि इति श्रूयते।" तदा द्रौपदी प्रत्युवाच—"स्वस्ति ते, राजपुत्र; आश्रमसमीपे विश्राम्य, पाण्डवाः शीघ्रं प्रत्यागमिष्यन्ति।" एवं वदन्त्यां तस्यां, राजा कामवशेन द्रौपदीं जग्राह, मुनिसत्तमान् उपेक्ष्य। तत्रोक्तं—"न कस्यचित् विश्वासः कार्यः," इति मनीषिणः वदन्ति; यः विश्वासं करोति, स दुःखं प्राप्नोति, बलेः उदाहरणेन यथा। विरोचनस्य पुत्रः बली धर्मिष्ठः सत्यव्रतः, यज्वा, दाता, शरण्यः, साधुभिः पूज्यः। सः कदापि अधर्मे न प्रवृत्तः, प्रह्लादस्य पौत्रः, नवति: नव यज्ञान् सम्यग्दक्षिणया कृतवान्। सदा सात्त्विकभावयुक्तः, विष्णुः योगिभिरपि पूज्यते; सः अकुतश्चित् स्थितः अपि, देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं कर्म करोति। कश्यपात् विष्णुः वामनरूपेण जातः, मायया त्रैविष्टपं पृथ्वीं च सागरैः सहितां बलिं छलेन जग्राह। तदा विरोचनस्य पुत्रः बली सत्यव्रतः राजा आसीत्; तथापि विष्णुः इन्द्रस्यार्थाय मायया व्यवहत्, श्रुतमेव मे। यदि धर्मस्वरूपेण वामनवपुः कृत्वा याचमानः एवमाचारितम्, अन्यः किमर्थं न कुर्यात्? अतः कदापि कस्यचित् विश्वासः न कर्तव्यः; यदि लोभः मनसि जायते, कथं पापकर्मणा भीषणं भयम् उदेति! लोभेनाभिभूताः पापानि कुर्वन्ति; मुनिश्रेष्ठ, अन्यस्यापि परलोकभयम् नास्ति। लोभदुष्टचित्ताः जनाः, मनसा, कर्मणा, वाचा च परधनापहारे प्रवर्तन्ते। जनाः नित्यं देवताः सम्पूज्य धनकामनया यजन्ति; देवाः तु स्वकृतं कृत्वा प्रत्यक्षं दातुं न शक्नुवन्ति। परधनं व्यापारेण, दानेन, स्तेनेन, बलात् वा इच्छया गृह्णन्ति। व्यापारी, बहुधान्यवस्त्रादिकं विक्रयार्थं गृह्णन्, देवताः सम्पूज्य, "बहु लाभं मे स्यात्" इति चिन्तयति। हे परन्तप, व्यापारस्य मूलं किं? परधनलाभेच्छा एव। लाभे समये, सः उच्चमूल्यस्यापि कामनां करोति। एवं ब्रह्मन्, सर्वे प्राणिनः परधनापहारे सदा प्रवृत्ताः; पुनः कः विश्वासः? तीर्थयात्रा व्यर्था, दानं व्यर्थं, स्वाध्यायः अपि व्यर्थः; लोभमोहावृतानां कृतं कर्म अकृतमेव भवति।