पुरुषसमृद्धया च समृद्ध्या च हृष्टजनसमाकीर्णा नगरी साङ्गीत्यानुनादिता स्तुतिभिः समन्तात् प्रतिनवेन राज्ञा पुनर्नवता प्राप्तवती। तथापि कतिचन धर्मिष्ठाः स्वगृहेषु स्थित्वा दुःखार्ता विचिन्तयन्ति स्म—क्व नु अद्य सुदर्शनः कुमारः गतः इति। कुतः सा परमधर्मिष्ठा मनोरमा पुत्रसहितं गतासीत्? यस्याः पिता राज्यलोभेन रिपुणा रणाङ्गणे निहतः। एवं चिन्तयन्तः ते धर्मात्मानः समचित्ताः जनाः दुःखपीडिताः शत्रुजिताधीनाः तत्रैव स्थिताः। ततः युधाजित् स्वं पौत्रं सम्यगभिषिच्य मन्त्रिभ्यः राज्यं समर्प्य निजां पुरीं प्रतस्थे। स च श्रुत्वा यत् सुदर्शनः मुनिवासे निवसति, तं हन्तुम् आकाङ्क्षन् शीघ्रं चित्रकूटं पर्वतं प्रति जगाम। स च निशादाधिपतिं वीरं सेनामुखे स्थाप्य द्रुतं शृङ्गवेरपुरेश्वरं दुर्दर्शं प्रति प्रायात्। एतेषां सैन्यागमनं श्रुत्वा मनोरमा पुत्रस्य बालस्य भयात् अतिव्यथिता अभवत्। तामतीवशोकविह्वलां अश्रुपूर्णलोचनां मुनिं प्रति व्याजहार—"किं करिष्यामि? कुत्र वा गमिष्यामि, यतः युधाजित् आगतः?" "मम पिता तेन हतः, पौत्रं च राजा कृतः; स च इदानीं सैन्येन सह आगच्छति, मम पुत्रं हन्तुम् इच्छन्। भगवन्, अहं श्रुतवती यद् पाण्डवाः पाञ्चालीसहिताः वनवासे मुनिवासे निवसन्ति स्म। पाण्डुपुत्राः पञ्च भ्रातरः मृगयां गताः, द्रौपदी शुभे मुनिवासे स्थितवती। तत्रैव धौम्यः, अत्रिः, गालवः, पैलः, जावालिः, गौतमः, भृगुः, च्यवनः, आत्रेयः, कण्वः, जातुः, क्रतुः, च।" "वीतिहोत्रः, सुमन्तुः, यज्ञदत्तः, वत्सलः, राशासनः, कहोडः, यवक्री, यज्ञकृत्, क्रतुः च तत्रासन्। एते चान्ये च पुण्याः भारद्वाजादयः सर्वे वेदविदः मुनिवासे निवसन्ति स्म। तत्र याज्ञसेनी सर्वाङ्गसुन्दरी सखीभिः सह निर्भया मुनिसंनिधौ स्थितवती।" "पाण्डवाः पञ्च धनुष्मन्तः शरासिना विहाराय वनं वनं गच्छन्तः शत्रूणां तापनाः। तस्मिन्नन्तरे सिन्दुराजः सेनया सहितः मुनिवासस्य समीपे आगतः, श्रुत्वा वेदध्वनिं। स च शुद्धचित्तैः मुनिभिः वेदपाठं श्रुत्वा शीघ्रं रथात् अवतीर्य साक्षात्काराय उत्सुकः अभवत्।" "स च द्वाभ्यां परिचारकैः सह तत्रागतः, मुनीन् वेदाध्ययननिष्ठान् दृष्ट्वा, कृताञ्जलिः गुरुं नमस्कृत्य मुनिसंकुलं मुनिवासं प्रविष्टः। तत्र राजानं द्रष्टुम् इच्छन्त्यः स्त्रियः मुनिपत्न्यः च समीपमागत्य पृच्छन्ति स्म—'कः अयं?'। तासां मध्ये याज्ञसेनी सुषमा आगता; सा जयद्रथेन दृष्टा लक्ष्मीसमा बभौ।" "तां श्यामलां दिव्यकन्यासदृशीं दृष्ट्वा राजा धौम्यं पप्रच्छ—'कस्येयम् श्यामाङ्गी सुन्दरमुखी स्त्री?'। 'कस्य भार्या, कस्य कन्या, किं नाम, एषा रूपयौवनसम्पन्ना, इन्द्राणीव मनुष्येषु?'। 'सा वनमालिका इव वनान्तरे तिष्ठन्ती, राक्षसीषु रम्भेव विभाति, भगवन्।'। 'सत्यं वद, सौम्य, कस्य प्रिया एषा युवती? राजपत्नीव दृश्यते, न मुनिपत्नी, द्विजोत्तम।'।" "धौम्य उवाच—'एषा पाण्डवानां प्रिया भार्या द्रौपदी, शुभलक्षणा, हे सिन्दुराज, इयं पाञ्चाली अस्मिन्महामुनिवासे वसति।'।" "जयद्रथः उवाच—'क्व गता पञ्च पाण्डवा प्रसिद्धाः? किमेते वीराः दुःखरहिताः अत्र वने वसन्ति?'।" "धौम्यः उवाच—'पञ्च पाण्डवाः रथस्थाः मृगयां गताः; ते मध्यान्हे मृगैः सह प्रतिवर्तिष्यन्ति, राजन्।'।" "एवं श्रुत्वा राजा उत्थाय, द्रौपदीं समीपमुपेत्य, इदं वचनमब्रवीत्—'कुशलं ते सुन्दरी? क्व गताः तव पतयः? एकादश वर्षाणि वने गता इति श्रूयते।'।" "तदा द्रौपदी प्रत्युवाच—'भवतु ते शुभं, राजपुत्र; मुनिवासस्य समीपे विश्रान्तिः कुरु, शीघ्रं पाण्डवाः आगमिष्यन्ति।'।" "एवं वदन्त्यां तस्यां राजा कामवशात् द्रौपदीं जग्राह, महर्षीन् अवज्ञाय।" "न कस्यचित् किञ्चिदपि विश्वासः कर्तव्यः इति विद्वांसः वदन्ति; ये विश्वसन्ति ते दुःखं प्राप्नुवन्ति, बलेः दृष्टान्तवत्।" "तेजोविक्रमसम्पन्नः विरोचनात्मजः बली, धर्मिष्ठः, सत्यव्रतः, यज्वा, दाता, शरण्यः, साधुभिः पूजितः।" "स कदाचित् अधर्मं न कृतवान्, प्रह्लादपौत्रः, नवत्युत्तरशतान्यष्टौ यज्ञान् सम्यग्दक्षिणान् अकरोत्।" "सदा सात्त्विकः विष्णुः योगिभिरपि पूज्यते; स च नित्यः सन् अपि देवकार्यार्थं कर्म करोति।" "कश्यपाद् विष्णुः वामनरूपेण जातः, स मायया बलिं छित्वा राज्यं पृथिवीं च सागरैः सह जग्राह।" "तस्मिन् काले विरोचनपुत्रः बली सत्यवादी राजा आसीत्; विष्णुः तु इन्द्रस्य हेतोः मायया तं छित्वा राज्यं जग्राह, इति श्रुतम्।