भारतखण्डे तु ताः शक्तयः यत्नेन पूजनीयाः, सर्वथा सत्कार्याः च, ताः निःशेषकामदाः स्युः इति निश्चितम्। मानवैः ताः मूर्तिषु अपि पूजिताः भविष्यन्ति; तव च तासां च यशः, देवेश, सर्वत्र विस्तरिष्यते। सप्तसु द्वीपेषु भूमौ च ताः कीर्तिमतीः भविष्यन्ति; त्वं च, महाभाग, पृथिव्यां मानवैः पूजितो भविष्यसि। स्वाभीष्टकामनयाः त्वां सदा पूजयिष्यन्ति, हे हरे; मूर्तिषु, उपहारैः, नानारूपैः च। वेदविहितैः मन्त्रैः, नामग्रहणेन च, त्वां पूजयिष्यन्ति; तव महिमा, मधुसूदन, भूमौ दिवि च विस्तारं गमिष्यति। पूजया, देवेश, मानवाः वृद्धिं प्राप्स्यन्ति। व्यासः उवाच—एवं वरान् दत्त्वा, खगोत्थिता देवी तत्र वाक्यं न्यवर्तयत्। भगवान् हरिः, हर्षपूर्णहृदयः, इव किञ्चिद् रमणीयं श्रुत्वा, यथाविधि यज्ञं समाप्य, सः हरिः, सम्यक् विधिना यजमानः अभवत्। ततः, तान् देवगणान्, ब्रह्मपुत्रान्, ऋषीन् च विसृज्य, गरुडध्वजः भगवान् स्वसचिवैः सह वैकुण्ठं प्रतस्थे। सर्वे देवाः ऋषयः च स्वस्वगृहाणि प्रत्यगच्छन्, विस्मिताः च तैः कृत्यैः परस्परं संवादं चक्रुः। ते हृष्टमनसः, यथेष्टं, निजपवित्राश्रमेषु जग्मुः। यदा सा दिव्या, सुस्पष्टा, सुरम्या च वाणी श्रुता, तदा सर्वेषां हृदि आद्यायाः भगवत्याः भक्तिरेव समुत्पन्ना। द्विजश्रेष्ठाः सर्वे, भक्तिप्रपूरितचित्ताः, शास्त्रविहितया पूजया तां प्रकृतिं सम्पूजयन्, सा च पूजा सर्वकामफलप्रदा अभवत्। अथ जनमेजयः उवाच—द्विजोत्तम, भगवतः कृतं यज्ञं मातुः च महिमानं विस्तारतः श्रुतवान् अस्मि। तत् मम विस्तरेण कथय। भगवत्याः चरितानि श्रुत्वा अहम् अपि उत्तमं यज्ञं करिष्यामि; तव प्रसादेन, ब्रह्मणः श्रेष्ठ, अहम् अपि शुद्धो भविष्यामि। व्यासः उवाच—नृपते, शृणु, भगवत्याः परमं चरितं विस्तरेण कथयिष्यामि; पुरातनं इतिहासं च पुराणं सम्यक् वर्णयिष्यामि। कोसलदेशे, सूर्यवंशे उत्पन्नः, पुष्यस्य पुत्रः, ध्रुवसन्धिः नाम राजा आसीत्। धर्मात्मा सः सत्यवाग्, वर्णाश्रमहिते रतः, समृद्धाम् अयोध्यां शुद्धव्रतः पालयामास। तस्य राज्ये ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राः, अन्ये च द्विजातयः, स्वकर्मसु प्रवृत्ताः, धर्मेण वर्तन्ते स्म। तस्य राज्ये न चौराः, न निन्दकाः, न च ठगाः; कपटी, कृतघ्नः, मूर्खः च जनः तत्र न वसति स्म। एवं सः राजा राज्यं पालयन्, कुरुश्रेष्ठ, द्वे भार्ये समुपेयाय—उभे रूपसम्पन्ने, प्रियदायिन्यौ च। तयोः प्रमुखा मनोरमा नाम, रूपवती च अतिविदुषी आसीत्; द्वितीया लीलावती अपि रूपगुणसम्पन्ना आसीत्। सः राजा उभाभ्यां भार्याभ्यां सह राजमहलेषु, उद्यानेषु, रम्यगिरिषु, सरःसु, नानाविहारगृहेषु च क्रीडति स्म। शुभकाले मनोरमा उत्तमं पुत्रं सुषुवे, यः राजलक्षणसम्पन्नः सुदर्शनः नाम आसीत्। लीलावती अपि मासे पूर्णे शुभे दिने सुन्दरं पुत्रं सुषुवे। राजा तयोः जन्मकर्मादिकं कृतवान्, पुत्रयोः जन्मेन हृष्टः ब्राह्मणेभ्यः दानानि दत्तवान्। राजा उभयोरपि पुत्रयोः समं स्नेहं ददौ, हृदये कदापि भेदं न चकार। राजा श्रेष्ठः तयोः चूडाकर्म सम्यक् विधिना, स्नेहेन, यथाशक्ति च अकारयत्। चूडाकर्मणि कृतं, तौ सुन्दरपुत्रौ क्रीडन्तौ, सर्वजनान् आकर्षयन्तौ, पितुः हृदयं हर्षयामासतुः। तयोः ज्येष्ठः सुदर्शनः, लीलावत्याः शुभः पुत्रः, शत्रुजित् नाम, मधुरवाग्भावः च आसीत्। सः राजा प्रियः, मधुरवाक्, सुन्दरदर्शनः, जनप्रियः, मन्त्रिप्रियः च अभवत्। राजा तस्य गुणैः स्नेहं ददौ, मन्दभागस्य तु न तथा, यः अल्पश्रीः, अल्पगुणः च आसीत्। एवं समये गच्छति, राजा ध्रुवसन्धिः, मृगयायाम् अत्यन्तरुचिः, वनं प्रविवेश। तत्र सः राजा मृगयायां हरिणान्, ऋष्यादीन्, वराहान्, महिषान्, शरभान्, गवयान्, शशकान्, गवयांश्च, गजांश्च वधन् क्रीडति स्म। तत्र तस्मिन् भयानके घोरे च वने, क्रुद्धः सिंहः किञ्चिद् झाड्याः निर्गतः। राज्ञः शरेण ताडितः, कोपसमन्वितः, सः सिंहः राजानम् अग्रे दृष्ट्वा, गर्जितम् अम्बरघोषवत् निनादम् अकरोत्। पुच्छं प्रसार्य, केशरं वितन्वन्, सः कोपितः सिंहः आकाशात् पतित्वा राजानं हन्तुं प्रववृते। इति दृष्ट्वा, राजा शीघ्रं खड्गं गृहीत्वा, वामहस्ते कवचं धारयन्, सिंहवत् स्थितवान्। सर्वे अनुचराः अपि कोपिताः, पृथक् पृथक् बाणान् तस्मिन् सिंहे चिक्षिपुः। महान् शब्दः उत्पन्नः, तीव्रं युद्धं समभवत्; तदा घोरः सिंहः राजानम् उपजगाम। सिंहं पतन्तं दृष्ट्वा, राजा खड्गेन ताडितवान्; सिंहः समीपमागतः, तीक्ष्णनखैः तं विदारयामास। सिंहनखैः ताडितः राजा पपात, मृतः अभवत्; सैनिकाः आक्रन्दन्, ततः बाणैः सिंहं निहतवन्तः।