शिवः अपि स्वस्य परमं धाम, कैलासाख्यम्, स्थापयामास। भूतगणैः परिवृतः सः स्वेच्छया तत्र वसति स्म। मेरुशिखरे त्रिविष्टपाख्यं स्वर्गं निर्मितम्, यत्र नानारत्नैः शोभिते तस्मिन् स्थले देवानां राजा निवसति स्म। समुद्रमथनात् परमः पारिजातवृक्षः, चतुस्त्रिकश्च गजः, नागः, कामधेनुश्च उत्पन्नाः। उच्चैःश्रवा अश्वः, रम्भाद्याः अप्सरसोऽपि तत्र प्रादुर्भूताः; एतान् सर्वान् इन्द्रः स्वर्गस्य भूषणानि कृत्वा स्वीकृतवान्। धन्वन्तरिश्च सोमश्च समुद्रात् उत्पन्नौ; तौ देवौ बहुभिः परिचारकैः परिवृतौ स्वर्गे विराजेते स्म। एवं, राजश्रेष्ठ, त्रिविधा सृष्टिः जाताऽभूत्, देवतिर्यङ्नराद्याकारभेदेन विविधरूपा। चतुर्धा जननम्—अण्डजः, स्वेदजः, उद्भिज्जः, जरायुजश्च—कर्मयुक्ताः प्राणिनः जाताः। एवं सृष्टिं समारभ्य, ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वरः स्वस्वधामसु स्वेच्छया रममाणाः आसन्। सृष्टौ प्रवृत्तायां, श्रीमन् नित्यनिरूपाधिः प्रभुः महालक्ष्म्या सह स्वलोके क्रीडति स्म। कदाचित्, विष्णुः वैकुण्ठनिवासी, सुधासमुद्रस्थितं रत्नद्वीपं स्मृत्वा तत्र गतवान्। तत्र सः महमायां दृष्ट्वा दिव्यमन्त्रम् अवाप, तां परमशक्तिं स्मृत्वा स्त्रीरूपं धारयामास। अम्बिकायै यज्ञं कर्तुम् इच्छन् श्रीपतिः तस्मात् लोकात् निर्गत्य महेश्वरं आहूतवान्। तेन ब्रह्माणं, वरुणं, शक्रं, कुबेरं, पावकं, यमं, वसिष्ठं, कश्यपं, दक्षं, वामदेवं, बृहस्पतिं च आमन्त्रितवान्। सः महदुपकरणसम्पन्नं, सात्त्विकं, मनोहरं यज्ञद्रव्यं व्यवस्थापितवान्। तत्र विशालं यज्ञमण्डपं शिल्पिभिः निर्माप्य, सप्तविंशतिं श्रेष्ठव्रतधरान् ऋत्विजः चयनम् अकरोत्। यज्ञवेदिं विस्तीर्णं च वेदिकाः निर्मापयामास; ब्राह्मणाः तत्र देवीमन्त्राणि बीजाक्षरयुक्तानि जपन्ति स्म। विधिनिष्पन्ने हव्ये, सम्यगुपस्थिते वह्नौ, ते कामेन हविः जुह्वन्ति स्म। यज्ञसमाप्तौ, वह्निः प्रतिष्ठापिते, निर्गतः शब्दः आकाशवाणी समभाषत। सा मधुरसुमधुरया वाचा विष्णुम् उवाच—“विष्णो, त्वं सदा देवेषु अग्रगण्यः भव, हे हरि। त्वं पूज्यः, मान्यः, समर्थश्च देवेषु; ब्रह्मेन्द्रादयः अपि त्वां नमस्यन्ति। भक्त्या त्वया मनुष्याः सर्वत्र पृथिव्यां बलिनः भविष्यन्ति; त्वं सर्वेषां वरदः भविष्यसि। त्वं सर्वदेवानां कामान् पूरयिष्यसि, परमेश्वरः सन्; सर्वे यज्ञेषु त्वं मुख्यः, सर्वयजमानैः पूज्यः। जनाः त्वां पूजयिष्यन्ति, त्वं वरदः भविष्यसि; देवाः दैत्यपीडिताः त्वाम् आश्रयिष्यन्ति। त्वं सर्वेषां शरणं, पुरुषोत्तमः; सर्वेषु पुराणेषु, विस्तीर्णेषु च वेदेषु। त्वं सर्वपूज्यः भविष्यसि, कीर्तिश्च ते प्रसारयिष्यति; यदा यदा धर्मस्य ग्लानिः पृथिव्यां स्यात्। तदा तदा त्वं स्वांशेनावतारं कृत्वा शीघ्रं धर्मरक्षणाय प्रवर्तिष्यसे; पृथिव्यां तवांशा अवताराः प्रसिद्धाः भविष्यन्ति। महात्मभिः ते अवताराः सम्मानिताः भविष्यन्ति, विविधरूपेषु, हे माधव। त्वं सर्वलोकेषु कीर्तिमान् भविष्यसि, हे मधुसूदन; सर्वावतारेषु तव शक्तिः सहचर्या भविष्यति। सा ममांशेन कार्याणि साधयिष्यति—वाराही, नृसिंही, अन्यैः नानारूपैः सह। नानायुधैः, शुभरूपैः, सर्वाभरणभूषितैः सह; ताभिः संयुक्तः, हे विष्णो, त्वं सदा दिव्यकार्याणि साधयिष्यसि, हे माधव। मया प्रदत्तवरैः त्वं एतत् सर्वं कारयिष्यसि; कदाचित् अपि तान् अवमानं न कुर्याः। ताः यत्नेन पूजनीयाः, सर्वथा सम्माननीयाः; निश्चितं भारतवर्षे एताः शक्तयः सर्वकामदाः भविष्यन्ति। मानवैः मूर्तिषु अपि पूज्यन्ते; तव च तासां च कीर्तिः, देवेश, सर्वत्र प्रसारयिष्यति। सप्तद्वीपेषु, पृथिव्यां च ताः प्रसिद्धाः भविष्यन्ति; सौभाग्ययुक्त, मनुष्याः त्वां पूजयिष्यन्ति। इच्छितकामार्थं सदा त्वां पूजयिष्यन्ति, हे हरि; मूर्तिषु, उपहारैः, नानारूपैः च। वेदमन्त्रैः, नामस्मरणेन च त्वां पूजयिष्यन्ति; तव माहात्म्यं, हे मधुसूदन, इह लोके च दिव्यलोके च भविष्यति। तव पूजनात्, हे देवेश, मनुष्याः वृद्धिं प्राप्स्यन्ति।” इत्येवमुक्त्वा, व्यास उवाच, दिव्यगगनजाता देवी वरदानं दत्त्वा तुष्णींभूता। श्रीभगवान् हरिः, प्रियश्रवणसमुत्फुल्लहृदयः, विधिवत् तं यज्ञं समाप्तवान्। ततो देवगणान्, ब्रह्मपुत्रांश्च, ऋषींश्च विसृज्य, गरुडध्वजः स्वपार्षदैः सह वैकुण्ठं प्रतस्थे। देवाः ऋषयश्च स्वस्वधामानि गताः, विस्मिताः परस्परं संवादं चक्रुः। ते सर्वे, यथेष्टं हृष्टाः, स्वच्छाश्रमेषु गताः।