शेषनागस्य शिरसि स्थिता या पृथिवी महती तिष्ठति, सा सर्वतो महान् अस्ति। तस्याः स्थैर्यार्थं विस्तीर्णाः पर्वताः निर्मिताः, ये महाभूमिं धारयन्ति। यथा काष्ठे लोहकिलकाः प्रतिष्ठाप्यन्ते, तथा ते पर्वताः अपि दृढतया कृताः। तेषु पर्वतेषु महापर्वतः “महीधरः” इति विद्वद्भिः जनैः च कथ्यते। तत्र मेरुः पर्वतः सुवर्णमयः, बहुयोजनविस्तारितः, रत्नशिखरैः शोभितः, अद्भुतदर्शनः च निर्मितः। तदा ब्रह्मणः प्रसिद्धाः पुत्राः—मरीचिः, नारदः, अत्रिः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, दक्षः, वसिष्ठः—इति। मरीचेः कश्यपः जातः। तदा दक्षस्य त्रयोदश कन्याभ्यः देवदानवानां बहवः संतानाः अभवन्। कश्यपात् अतिविस्तीर्णं सृष्टिरूपं जातम्—मनुष्याः, पशवः, सर्पाः, अन्ये च विविधप्रकाराः प्राणीः। ब्रह्मणः अर्धशरीरात् मनुः, स्वायम्भुवः नाम, जातः; तस्य वामभागात् स्त्री शतरूपा उत्पन्ना। तयोः द्वौ पुत्रौ—प्रियव्रतः उत्तानपादः च—तथा त्रयः कन्याः, सर्वाः सुन्दर्यः, जाताः। एवं सृष्टिं कृत्वा कमलसम्भवः भगवाञ् मेरुशिखरे ब्रह्मलोकं रमणीयं निर्मितवान्। भगवान् विष्णुः अपि लक्ष्म्याः क्रीडास्थानरूपं, सर्वलोकात् परं, वैकुण्ठं परमं सुखधाम निर्मितवान्। शिवः अपि स्वं परमं स्थानं कैलासाख्यं स्थापयामास; भूतगणैः परिवृतः स्वेच्छया तत्र वसति। मेरुशिखरे स्वर्गः त्रिविष्टपाख्यः निर्मितः, यः नानारत्नैः भूषितः, देवाधिपतेः स्थानं अभवत्। समुद्रमथनात् परमः पारिजातवृक्षः, चतुर्दन्ती गजः, नागः, कामधेनुः च उत्पन्नाः। उच्छैःश्रवा अश्वः, रम्भा अप्सराः च अन्याः अपि अभवन्; सर्वे इन्द्रेण स्वर्गस्य भूषणानि कृताः। धन्वन्तरिः च चन्द्रमा अपि समुद्रात् उत्पन्नौ; तौ देवौ सहानुयायिभिः दिवि शोभेते। एवं त्रिविधा सृष्टिः—देवाः, तिर्यक्, मनुष्याः, अन्ये च—विविधरूपेण अभवत्। चतुर्विधेन जननेन—अण्डजाः, स्वेदजाः, उद्भिज्जाः, जरायुजाः—कर्मयुक्ताः प्राणिनः जाताः। एवं सृष्टिं सम्पाद्य ब्रह्मा, विष्णुः, महेश्वरः स्वस्वस्थानेषु स्वेच्छया रममाणाः आसन्। सृष्टौ प्रवृत्तायां भगवाञ् अव्ययः स्वे लोके महालक्ष्म्या सह क्रीडन् तत्र स्थितवान्। कदाचित् पुरा विष्णुः वैकुण्ठे स्थितः, अमृतसिन्धौ मणिमयद्वीपं स्मरामास। तत्र महमायां दृष्ट्वा, मन्त्रं प्राप्त्वा, तां परमशक्तिं स्मृत्वा, स्त्रीरूपं धारयामास। सः श्रीपतिः अम्बिकायै यजनं कर्तुम् इच्छन्, तद् लोकं त्यक्त्वा, महेश्वरं आहूतवान्। ततः ब्रह्माणं, वरुणं, शक्रं, कुबेरं, पावकं, यमं, वसिष्ठं, कश्यपं, दक्षं, वामदेवं, बृहस्पतिं च आमन्त्र्य, महान् यज्ञसामग्रीः, सत्त्वमयीः, मनोहराः च, सम्यक् व्यवस्थापितवान्। तत्र विशालं मण्डपं शिल्पिभिः निर्माप्य, सप्तविंशति श्रेष्ठव्रतान् ऋत्विजः च चयनम् अकरोत्। वेदिविशालाः, यज्ञवेद्यः च निर्माप्य, ब्राह्मणैः देवीमन्त्राः बीजसमेताः उच्चारिताः। तेषु सम्यक् यथाविधानं हविः अग्नौ समर्प्य, यज्ञसमाप्तौ, दीप्यमाने वह्नौ, आकाशवाणी निर्गता। सा मधुरया गिरा विष्णुं उवाच—“हे विष्णो, त्वं सदा देवेषु अग्रगण्यः, हरि! त्वं पूजितः, वन्दितः, समर्थः च भविष्यसि; ब्रह्मेन्द्रादयः अपि त्वां नमस्यन्ति। हे प्रिय, त्वया भक्त्या मनुष्याः सर्वत्र शक्तिमन्तः भविष्यन्ति; त्वं सर्वेषां वरदः भविष्यसि। सर्वेषां देवतानां कामान् त्वं पूरयिष्यसि; सर्वेषु यज्ञेषु प्रधानः पूज्यः च भविष्यसि। जनाः त्वां पूजयिष्यन्ति, त्वं वरदः भविष्यसि; दैत्यपीडिताः देवाः त्वत्तः शरणं यास्यन्ति। त्वं सर्वेषां शरणं, परमपुरुषः; सर्वेषु पुराणेषु, विस्तीर्णेषु वेदेषु च। त्वं सर्वपूज्यः, यशस्वी च भविष्यसि; धर्मस्य ग्लानौ पृथिव्यां सति। तदा त्वं स्वांशेनावतारं कृत्वा शीघ्रं धर्मं रक्षेयुः; पृथिव्यां तवांशावताराः प्रसिद्धाः स्युः। महात्मभिः ते पूज्यन्ते, सर्वेष्ववतारेषु, नानारूपेण, हे माधव! त्वं सर्वेषु लोकेषु कीर्त्यमानः स्याः, प्रत्येकावतारे तव शक्तिः सदा सहभविष्यति। सा ममांशेन कार्याणि साधयिष्यति, वाराही, नृसिंही, अन्यैः नानारूपैः च। नानाविधायुधैः, शुभरूपैः, सर्वाभरणभूषितैः; ताभिः संयुक्तः, हे विष्णो, सदा दिव्यकृत्यानि साधयिष्यसि, हे माधव! मया प्रदत्तवरैः सर्वमेतत् साधयिष्यसि; तान् कदापि किंचित् अपि न अवमन्तव्यम्।” एवं सृष्ट्युत्पत्तिक्रमं, देवतानां प्रतिष्ठां, विष्णोः महिमानं च, दिव्यया कथया शास्त्रे निर्दिष्टं।