ततः स द्विजश्रेष्ठः सम्यगनुष्ठानपूर्वकं सारस्वतबीजमन्त्रं जपति स्म। तस्य विदुषः पृथिव्यां परमं यशः प्रविवेश। सर्वेषु उत्सवेषु ब्राह्मणाः सदा तस्य कीर्तिं गायन्ति स्म, मुनयश्च तस्य विस्तीर्णां कथां स्तुवन्ति स्म। इति श्रुत्वा जनाः तस्य गृहे आश्रमे च समागताः; यः पूर्वं परित्यक्तः स महान्मान्येन पुनः स्वगृहं नीतः। तस्मात् हे राजन्, परमा देवी या आद्याशक्ति: जगतां कारणं, सा भक्त्या नित्यं सेवनीया पूजनीया च। महाबाहो, तस्याः यज्ञं वेदविधिना सम्यक् कुरु; स हि सर्वकामदः सदा कथ्यते। या स्मृता पूजिता ध्यानिता उच्चारिता वा स्तूयते, सा सर्वाभीष्टदानिनी स्यात्, तस्मात् सा कामदायिनी इति प्रसिद्धा। इदं कार्यं सततं मनीषिभिः साध्यं, ये रोगदुःखक्षुधादारिद्र्यचौर्यपीडितान् पश्यन्ति। ये च क्लिष्टाः मूढाः शत्रुभिः सदा पीड्यमानाः, आज्ञाकारिणः सेवकाः, हीनाः, विकलाः, विक्षिप्ताश्च। ये चान्नभोगविरहिताः, सदा दुःखार्ताः, इन्द्रियनिग्रहे असमर्थाः, कामपीडिताः, शक्तिहीनाः, परैः सदा बाध्यन्ते। एवमेव ये धनिनः, पुत्रपौत्रवृद्धिमन्तः, बलवन्तः, भोगिनः, वेदविदः च। ये राजलक्ष्म्या युक्ताः, वीर्यवन्तः, परजिताः, स्वजनैः न वियुक्ताः, सर्वमङ्गललक्षणसम्पन्नाः। विवेकेन च संयोगेन च पश्यन्तः प्राज्ञाः चिन्तयन्ति—एतेषां मध्ये या शुभा देवी सर्वफलप्रदा, सा न पूज्यते। तथापि, एतेषां जनानां नित्यं पूजिता अम्बिका सर्वेषां सुखं ददाति, नात्र किञ्चित् संशयः। व्यास उवाच—एवं मुनिसंनिधौ लोमशमुखात् परमां देवीमाहात्म्यकथां विस्तरेण शुश्राव अहम्। एतद्विचिन्त्य, हे राजश्रेष्ठ, परमया भक्त्या स्नेहेन च देवीपूजा नित्यं कार्याऽस्ति। राजा उवाच—हे भगवन्, अंबिकायाः यज्ञविधिं सम्यक् समाचक्ष्व; श्रुत्वा यथाशक्ति यथाश्रद्धं तं यज्ञं करिष्यामि। पूजाविधिं, मन्त्रान्, होमद्रव्याणि, ब्राह्मणसंख्याम्, दानविधिं च विस्तरेण कथय। व्यास उवाच—शृणु राजन्, सम्यक् देवीयज्ञविधिं प्रवक्ष्यामि। स यज्ञः त्रिविधः शास्त्रदृष्ट्या ज्ञेयः। स सत्त्विकः, राजसः, तामसश्च उच्यते; सत्त्विकः मुनिभ्यः, राजसः राज्ञे, तामसः राक्षसैः कर्तव्यः। पण्डितानां तु स गुणातीतः, मुक्तानां ज्ञानस्वरूपः; तं विस्तारतः कथयिष्यामि। यत्र स्थलम्, कालः, द्रव्याणि, मन्त्राः, ब्राह्मणाः, श्रद्धा च सर्वं शुद्धं, स यज्ञः सत्त्विकः इति कथ्यते। यत्र द्रव्यशुद्धिः, क्रियाशुद्धिः, मन्त्रशुद्धिः च, तत्र फलम् पूर्णम्; अन्यथा न स्यात्। यदि पापेनोपार्जितेन वित्तेन शुभकर्म क्रियते, न लोके यशः न च परत्र फलम्। तस्मात् शुभकर्म सदा धर्मेणोपार्जितेन वित्तेनैव कर्तव्यम्, तेन यशः, सुखं, परलोकहितं च सिध्यति। दृष्टं च ते राजन्, पाण्डवैः कृतः यज्ञः—महान् राजसूयः, उत्तमदानैः सम्पन्नः। तत्र हरिः स्वयम्—कृष्णः, यदुकुलश्रेष्ठः, बर्हद्वाजाद्यैः वेदविद्भिः ब्राह्मणैः सहितः, उपस्थितः। तेन यज्ञः सम्यक् कृतः, तथापि पाण्डवाः एका मासे महतीं पीडां वनवासं च प्राप्नुवन्। द्रौपद्या दुःखम्, द्यूते पराजयः, वनवासे महती क्लेशः—कुतः तस्य यज्ञस्य फलम्? सर्वे महात्मानः विराटगृहदास्यां प्रविष्टाः; द्रौपदी च कीचकवशेन क्लेशिता। द्विजश्रेष्ठानां पुण्यस्य कुतः लाभः? वासुदेवभक्तेः च क्लेशकाले कुतः फलम्? तदा द्रुपदकन्या धर्मज्ञा, उत्तमवर्णा च, केनापि न रक्षिता, यदा तस्याः केशाः ग्रहीताः। किमत्र चिन्तनीयम् धर्महानिकारणम्, यत्र केशवः देवेशः, धर्मपुत्रः युधिष्ठिरश्च सन्निहितौ। यदि 'दैवमेव भवेत्' इति उक्तं, तर्हि सर्वशास्त्रविधानानि व्यर्थानि, वेदमन्त्रादयः अपि मिथ्यैव स्यु:। सर्वोपायाः, पुरुषप्रयत्नाः, उपायाः च व्यर्थाः स्युः, यदि केवलं दैवं निर्णायकमिति स्थिरं। शास्त्रं केवलं स्तुतिमात्रं स्यात्, सर्वकर्माणि व्यर्थानि, स्वर्गार्थं तपश्च निष्फलम्, वर्णधर्माः अपि व्यर्थाः। यदि केवलं दैवमन्तरङ्गे निश्चितम्, तर्हि सर्वाधिकारः व्यर्थः; तस्मात् दैवपुरुषकारौ उभौ विचार्यौ। यदि कर्म कृत्वा विपरीतम् फलम् जायते, तदा तत्र किञ्चित् दोषं पण्डितैः ज्ञातव्यम्। स कर्म बहुधा कर्मकाण्डज्ञैः निरूपितम्, कर्तुः, मन्त्रस्य, द्रव्यस्य च भेदेन। यथा पूर्वं माघवता (इन्द्रेण) विश्वरूपः पुरोहितः कृतः, स तु मातुः पक्षे विपरीतं कर्म कृतवान्। स देवासुरयोः पुनः पुनः 'शिवं' इति उक्त्वा, असुरपक्षे मातुः हिताय आसीत्, तान् च संरक्षितवान्।