सः तमसा-तीरं गत्वा तत्र उत्तमं मण्डपं निर्माय, वेदवित् यज्ञकुशलान् ब्राह्मणान् आमन्त्रयत्। तेन यथाविधि वेदिकां निर्माय, अग्निं स्थाप्य, सः ब्राह्मणश्रेष्ठः तस्मिन् स्थले पुत्रेष्टिं सम्यक् विधिना अन्वष्टोत्। सः सुहोत्रं ऋषिसत्तमं ब्रह्मत्वे, याज्ञवल्क्यं अध्वर्यु, बृहस्पतिं होतारं नियुक्तवान्। पाइलं प्रस्तोत्रारं, गोभिलं उद्गातारं च अपि नियुक्तवान्; अन्यान् ऋषीन् सभासदः कृत्वा, यथायोग्यं धनानि अपि दत्तवान्। तत्र उद्गाता, सामवेदविदां श्रेष्ठः, सप्तस्वरसमन्वितं रथन्तरं साम यथान्यायं गायन् आसीत्। तस्य पुनः पुनः श्वासप्रश्वासाभ्यां स्वरभङ्गः अभवत्; तदा देवदत्तः कोपितः सन् गोभिलं शीघ्रं प्रोवाच— "मूर्खः असि त्वं, मुने! त्वया एषा पुत्रकामेष्टिः यज्ञे स्वरभ्रंशः जातः।" इति। तदा गोभिलः महतीं क्रोधाविष्टः, देवदत्तं प्रत्युवाच— "तव पुत्रः मूर्खः, छली, वाक्यहीनश्च भविष्यति।" इति। गोभिलः पुनः अवदत्— "सर्वेषां जीविनां मध्ये श्वासप्रश्वासयोः निग्रहः दुःसाध्यः; अहं अत्र स्वरदोषे न दोषी, बुद्धिमन्।" गोभिलस्य एतानि वचनानि श्रुत्वा, देवदत्तः शापभीतः संक्लिष्टचित्तः तम् उवाच— "हे ब्राह्मणश्रेष्ठ! अहं निरपराधः, त्वं मयि निरर्थकं कोपं कृतवान्; क्रोधरहिताः ऋषयः सदा सुखदाः भवन्ति।" "किमर्थं त्वं माम् अल्पदोषे शप्तवान्? अहं पुत्रहीनः, दुःखितश्च; त्वया मम दुःखं वर्धितम्।" "वेदविदः वदन्ति— मूर्खपुत्रात् पुत्राभावः श्रेयः; मूर्खः ब्राह्मणः सर्वदा निन्द्यः।" "सः पशुवत् शूद्रवत् च सर्वेषु कर्मसु अयोग्यः; हे द्विजश्रेष्ठ! मूर्खपुत्रः मम किम् उपकारी?" "मूर्खः ब्राह्मणः शूद्रवत् एव; न सः पूज्यः, न दातव्यः, सर्वेषु कर्मसु निन्द्यः।" "यो वेदविहीनदेशे ब्राह्मणः वसति, सः राज्ञा शूद्रवत् करदः कर्तव्यः।" "मूर्खः ब्राह्मणः न पितृदेवताकर्मणि उपवेशनीयः फलेच्छुना।" "राज्ञा सः शूद्रसमः मन्यः, न कर्मसु नियोज्यः; वेदविहीनः ब्राह्मणः कृषकः कर्तव्यः।" "ब्राह्मणरहितं कूशग्रहणेन श्राद्धं कर्तव्यं, न तु मूर्खेण ब्राह्मणेन।" "अविदुषे भोजनातिरिक्तं न दातव्यं; दातुः पातकं, प्राप्क्तुः विशेषतः।" "यस्मिन् राज्ञः राज्ये अविद्वांसः ब्राह्मणाः सम्मानं लभन्ते, तस्य राज्यस्य धिक्।" "यत्र मूर्खविदुषोः आसने, पूजायां, दाने च भेदः नास्ति, तत्र विवेकी भेदं कुर्यात्।" "यत्र मूर्खाः दानसंमानैः गर्विताः भवन्ति, तत्र विद्वान् न वसेत्।" "दुष्टस्य धनं निष्फलं, मूर्खानां हिताय; यथा भल्लातकफलानि काकानां भोजनाय।" "वेदविद् ब्राह्मणः भोजनानन्तरं वेदान् पठति, तस्य पितरः स्वर्गे हृष्टाः सन्ति।" "हे वेदविदां श्रेष्ठ! त्वया मम गोभिलशापबन्धनात् मोक्षः कृतः; मूर्खपुत्रः मृत्युतः अपि अधिकं निन्द्यः।" "कृपां कुरु, महाभाग! शापस्य सौम्यतां चिन्तय; त्वं दुःखितानां उद्धर्ता, अहं तव चरणयोः पतामि।" लोमशः उवाच— एवं उक्त्वा, देवदत्तः दुःखितहृदयः, अश्रुपूर्णलोचनः, तस्य पादयोः पतितः, स्तुतिं च अकरोत्। गोभिलः, तं तत्र एवम् अवसन्नं दृष्ट्वा, दयया स्पृष्टः; महाक्रोधः अपि क्षणमात्रः, पापकोपः तु युगान्तकः। यथा जलं स्वभावतः शीतलम्, अग्निसंयोगेन तप्तं, तद्वियोगे शीघ्रं शीतलं भवति। ततः दयया प्रेरितः गोभिलः, दुःखितं देवदत्तं प्रति उवाच— "तव पुत्रः मूर्खः भविष्यति, किन्तु पश्चात् बुधः अपि भविष्यति।" एतद्वचनेन तु द्विजश्रेष्ठः प्रहृष्टः, यज्ञं समाप्य, ब्राह्मणान् यथाविधि विसर्जितवान्। कालेन तस्य धर्मपत्नी रूपवती सती गर्भं धारयामास; समये सति, सा रोहिण्याः सदृशी, पुत्रं प्रसूतवती। द्विजातिना गर्भाधानादिकानि संस्काराणि, पुत्रजननं, अलङ्कारकर्म च यथाशास्त्रं कृतानि। वेदविहितं जातकर्म, चूड़ाकर्म च कृत्वा, हर्षेण दानानि दत्तानि, यज्ञफलप्राप्तिं मनसि चिन्तितवान्। शुभे दिने, रोहिण्याः गुणैः युक्तः पुत्रः जातः; उत्तमलग्ने, जातकर्मादिकं कृतम्। पुत्रदर्शनानन्तरं, नामकरणं कृत्वा, प्राचीनानुसारं 'उत्तथ्य' इति नाम दत्तम्। अथाष्टमे वर्षे, शुभे दिने, तस्य उपनयनं पितरः यथाविधि अकरोत्। आचार्यः तं व्रतधारिणं वेदाध्ययनाय उपनिनाय, किन्तु उत्तथ्यः न जजाप, मूकवत् तिष्ठन्। पितरि पुनः पुनः शिक्षयति अपि, सः दुराग्रही बालः न अधिगृह्णाति, मूढवत् तिष्ठन्, पितरं शोकयामास।