ब्रह्मा भगवत्याः सन्निधौ विनयपूर्वकं प्रश्नं पप्रच्छ—“दृश्यादृश्ययोः भेदे त्वत्तः परः परमपुरुषः उदेति, अन्यः वा कश्चन नास्ति; यदा वस्तुतत्त्वं परीक्ष्यते, तृतीयः कोऽपि न दृश्यते। वेदवाक्यानि कदापि मिथ्या न मन्यन्तव्यं, नापि कल्पितानि; इयं विरोधभावना मम हृदि गाढं विमृश्यता। वेदैः यः अद्वितीयः ब्रह्मैवोक्तः, त्वं स एव किं, अथवा अन्यः कश्चित्? मम एष संशयः निवार्यताम्। मम मनः संशयात् विमुक्तं नास्ति, नापि स्थिरं; द्वैताद्वैतविचारस्यास्मिन्मम लघुचित्तं निमग्नम्। त्वं स्ववचनेन मम संशयं नाशय; पूर्वकृतपुण्ययोगेन तव पादपद्मं प्राप्तवानस्मि। त्वं कः, पुरुषः वा स्त्री वा? विस्तार्य कथय; तव परां शक्तिं ज्ञात्वा संसारसागरात् मोक्षं प्राप्नुयाम्।” एवं विनयेन पृष्टे ब्रह्मणा, आद्या भगवती करुणया स्निग्धवचनानि प्रोवाच—“मम अस्य चैक्यं सदा, कदापि भेदो नास्ति; अहमेव सः, स एवाहम्। भेददृष्टिः मनोमोहात् जायते। यः अस्माकं सूक्ष्मभेदं जानाति, सः एव मुक्तिम् आप्नोति, अत्र न संशयः। ब्रह्म एकमेव, द्वितीयं नास्ति, सनातनं पुरातनं च; सृष्टिकामनायां पुनः द्वैतं दृश्यते। दीपस्य उपाधिसंयोगात् द्वयं प्रतिभाति, छायायां दर्पणप्रतिबिम्बे वा यथा; तथैव अस्माकं भेदोऽपि। सृष्टौ भेदो दृश्यते, हे अज, प्रकाशनार्थं; द्वैतस्य काले सदा दृश्यादृश्यविभागो भवति। सृष्टिसमये नाहं स्त्री, न पुरुषः, नापुंसकम्; सृष्टौ सति पुनः मनसा भेदः कल्प्यते। अहमेव बुद्धिः, श्रीः, धृतिः, कीर्तिः, स्मृतिः, श्रद्धा, मेधा, दया, लज्जा, क्षुधा, तृष्णा, क्षमा च। अहमेव शोभा, शान्तिः, तृष्णा, निद्रा, तन्द्रा, जरा, यौवनं च; ज्ञानमज्ञानं, कामः स्पृहा, शक्तिः अशक्तिः च। अहमेव मेदः, मज्जा, चर्म; अहं दृष्टिः, वाक्, सत्यं, अनृतं; अहं परा, मध्या, प्रातिष्ठा वाक्, सर्वे च नाडीः। किं नाम अस्ति लोके यन्न मम? किं वा मत्तोऽन्यत् अस्ति? निःसंशयं विद्धि, हे पद्मज, सर्वं मय्येव प्रतिष्ठितम्। ब्रूहि, किं वस्तु यन्न मम रूपभेदैः रहितम्? अतः सृष्टौ सर्वव्यापिनी अहं सृष्टिकर्तरि स्थितास्मि। सर्वेषां देवतानां मध्ये, अहमेव तेषां स्वरूपाधारः; शक्तिरूपेण कर्माणि करोमि। अहं गौरी, ब्राह्मी, रौद्री, वाराही, वैष्णवी, शिवा; वारुणी, कौबेरि, नरसिंही, वासवी च। सर्वेषां कार्याणां समये प्रविश्य तानि कृत्यं करोमि, तस्य कारणं स्थापयामि। आप्सु शीतलता, वह्नौ तुष्णिम्, सूर्ये प्रकाशः, शशिनि शैत्यं—यत्र यत्र इच्छामि, तत्र तत्र तद्रूपिणी दृश्ये। मया विना किञ्चिदपि न चलति, हे सृष्टिकर्तः; सर्वे प्राणी मयि एव प्रतिष्ठिताः, इदं ते निगद्यते। मया विना शङ्करः असुरान् हन्तुं अशक्तः; शक्तिहीनः पुरुषः लोके दुर्बलः इति कथ्यते। रुद्रविष्णुशून्यं पुरुषं न वदन्ति जनाः, शक्तिहीनं तु सर्वेऽपि निन्दन्ति। पतितः, भ्रमन्, भीतः, शत्रुभिः पीडितः—सः लोके शक्तिहीनः इति कथ्यते; कदापि न ‘अरुद्र’ इति। शक्तिः एव कारणं जानीयात्; सृष्टिकामस्य कर्तुः शक्तिसंयोगे सर्वं साध्यते। एवं हरिः, शम्भुः, इन्द्रः, अग्निः, सोमः, सूर्यः, यमः, त्वष्टा, वरुणः, वायुः च—सर्वे शक्तिसंयुक्ताः स्वकार्यं साधयन्ति। पृथिवी अपि शक्तियुक्ता स्थिरा भवति; अन्यथा कणमपि धारयितुं अशक्ता। शेषः, कूर्मः, दिशां पालकाः च—मया संयोगेन स्वकार्ये समर्थाः। अहमेव जलं पिबामि, वह्निं भक्षयामि, वायुम् उपशमयामि; यथेष्टं यथाकामं सर्वं करोमि। हे पद्मज, तत्वानां सत्यत्वे कदापि संशयः न कर्तव्यः, नापि तेषां सत्तायाः प्रश्नः। कदाचित् पूर्वाभावः, विनाशः च दृश्यते; यथा घटः नास्ति मृद्गण्डे, न च भग्नेषु। यदि कश्चित् पृच्छेत्—‘भूमिर्नास्ति, क्व गताऽसौ?’ तर्हि तस्याः परमाणवः उत्पन्नाः इति विद्धि। तत्त्वं सप्तधा उच्यते—नित्यं, क्षणिकं, शून्यं, नित्याऽनित्यं, कर्तृयुक्तं, अहंकारयुक्तं, श्रेष्ठं च। त्वं, हे सृष्टिकर्तः, महत् तत्त्वं तदुत्पन्नं च अहंकारं गृहाण; ततः सर्वाणि भूतानि पूर्ववत् सृज। सृष्टानि तानि स्वस्थानं गच्छन्तु, तत्र निवसन्तु; तानि दिव्यप्रेरितानि स्वकर्माणि कुर्वन्तु। एषा शक्तिः, महती, सुशोभना, सुन्दरमुखी, महासरस्वती नाम्नी, रजोगुणयुक्ता, उत्तमा—त्वया गृह्यताम्। शुभ्रवस्त्रधारिणी, दिव्याभरणभूषिता, दिव्यपीठे स्थित्वा, त्वदीया क्रीडासखी भविष्यति। एषा सती नित्यं तव सखी भविष्यति; तस्या शक्तेः अवमानः न कर्तव्यः, सा मम प्रियतमा पूज्या च।