सृष्टिकर्ता ब्रह्मा भगवतीं परमेश्वरीं नमस्कृत्य विनयपूर्वकं प्रार्थयति। “हे सृष्टिकर्त्री! त्वया मया क्रीडायै चतुर्विधया आद्यसृष्ट्याः रचनायै निर्मितः अस्मि। अहं तद् जानामि—कोऽन्यः तव परमां मायां अवगन्तुं शक्नुयात्? मम अहंकारोत्थं अपराधं क्षमस्व। ये मूढाः योगस्य अष्टाङ्गमार्गे यत्नं कुर्वन्ति, ध्याननिष्ठाः सन्तः, तव नाम न जानन्ति, न च तद् मोक्षदं—यद्यपि मातृया तद् उद्देशेन उच्चारितं भवति। ये तत्त्वविचारे मग्नाः, तव नाम परित्यज्य संसारसागरं भ्रमन्ति; हे भवानि! त्वमेव संसारबन्धनात् मोक्षं दातुम् समर्था। ये प्राचीनैः सत्यम् ज्ञानम् अनुभूतवन्तः, तं त्यजन्ति किमर्थम्? अर्धनिमेषमपि तव शुद्धाचरणं—शिवा, अम्बिका, शक्तिः, ईशा—नित्यं स्थितम्। किं त्वं जगत् सृजितुं न समर्था? दृष्टिमात्रेण सर्वं चतुर्विधं विभजसि। क्रीडायै त्वया मम आद्यसृष्ट्याः कार्यं नियुक्तम्; तेन तव इच्छानुसारं कर्तुम् आरभे। हरिः तव रक्षणकर्तृत्वेन नियुक्तः वा, वा मधुकैटभयोः मध्ये समुद्रे रक्षितः? हरः तव द्वारा उचितकाले विनष्टः वा? सः मम भ्रूमध्यात् उत्पन्नः कatham? तव जन्म न दृष्टं न श्रुतम्; तव उत्पत्तिः कुतः? कश्चित् न जानाति। नूनं त्वं आद्यशक्तिर्भवानि, सर्वातिरिक्तम्, स्वतन्त्रं; एवं ज्ञायते। मया सृष्ट्यर्थं शक्तिः दत्ता, हरये रक्षणाय, हराय संहाराय; अद्य सर्वे त्वया विना अशक्ताः। यथा अहं, हरिः, शङ्करः अस्ति, तथा अन्ये न उत्पन्नाः, न सन्ति, न भविष्यन्ति। तव अतीव अद्भुतक्रीडायां, अल्पकामानां विवादस्य कारणे, कः न मोहितः? आद्यदेवः कर्मकर्ता न, गुणात्मा, निष्क्रियः, निरुपाधिः, नित्यः, अपरिवर्तनीयः; हे प्रभो! त्वया एषा क्रीडा यथावत् वितरिता—एवं धर्मज्ञैः कथ्यते। दृश्यादृश्यविभागे, परमपुरुषः त्वत्तः एव उत्पन्नः; अन्यः न, तृतीयः न, यदा विषयः परीक्षितः। वेदवचनं न कदापि मिथ्या वा कल्पितं मन्येत; एषा विरोधः मम हृदि गम्भीरं चिन्तितः। वेदैः एकं अद्वैतं ब्रह्म घोषितम्—त्वं तत् वा, अन्यः वा? मम संशयं निवारय। मम मनः संशयमुक्तं न, स्थिरं न; द्वैताद्वैतविचारे मम लघु मनः मग्नम्। त्वं स्ववाक्यैः मम संशयं निवारय; पूर्वकर्मफलात् तव चरणं प्राप्तवान्। त्वं पुरुषः वा, स्त्री वा, विस्तरेण कथय; तव परमशक्तिं ज्ञात्वा संसारसागरात् मुक्तिम् प्राप्नुयाम्।” एवं ब्रह्मणा विनयेन पृष्टा भगवती आद्या मृदु वचनानि उवाच। सा उवाच—“मम अस्य च नित्यं एकत्वं, न विभेदः; अहं सः, सः अहम्; भेदबुद्धिः मनोमोहात् जायते। यः अस्माकं सूक्ष्मभेदं जानाति, सः सच्च ज्ञानी संसारात् मुक्तः—न संशयः। ब्रह्मा एकं, द्वितीयं न, नित्यं, पुरातनं; सृष्ट्येच्छायाम् द्वैतं पुनः प्रकटते। दीपः उपाधिसंयोगात् द्विविधः दृश्यते; छायायाः वा दर्पणप्रतिबिम्बस्य वा, अस्माकं भेदः एवं। सृष्टिकाले भेदः प्रकटते, हे अज! प्रकाशनाय; दृश्यादृश्यविभागः द्वैतस्य काले नित्यः। सृष्टिसंहारकाले अहं न स्त्री, न पुरुषः, न नपुंसकः; सृष्टौ मनसा भेदः कल्प्यते। अहं बुद्धिः, श्रीः, धैर्यम्, कीर्तिः, स्मृतिः, श्रद्धा, मेधा, दया, लज्जा, तृष्णा, क्षमा। अहं शोभा, शान्तिः, तृष्णा, निद्रा, तन्द्रा, वृद्धिः, यौवनम्; ज्ञानम्, अज्ञानम्, कामः, स्पृहा, शक्ति, अशक्ति च। अहं मेदः, मज्जा, त्वक्; अहं दृष्टिः, वाक्, सत्यं, मिथ्या; अहं परम, मध्य, वाच्, विविधाः नाड्यः च। किं जगति न मम? किं ममातिरिक्तं अस्ति? निश्चयेन जानिहि, हे पद्मजन! सर्वं मम एव। किम् अस्ति यत् मम रूपाणां रहितम्? तस्मात् हे सृष्टिकर्तः, अस्मिन्सृष्टौ सर्वव्यापिनी अभवम्। सर्वेषु देवेषु विविधरूपाणां अधिष्ठानम् अहम्; शक्तिरूपेण महाकर्माणि करोमि। अहं गौरी, ब्राह्मी, रौद्री, वाराही, वैष्णवी, शिवा; वारुणी, कौबेरि, नरसिंही, वासवी च। सर्वेषु कार्येषु उत्पन्नेषु, तेषु प्रविश्य सर्वं कर्म करोमि, कारणं स्थापयामि। आप्सु शीतलता अहम्; अग्नौ उष्णता; सूर्ये प्रकाशः; चन्द्रे शीतलता; यत्र यत्र इच्छा, तत्र तत्र तद्रूपेण प्रकटे। मया विना, हे सृष्टिकर्तः, किमपि न चलति; सर्वे जीवाः मम आश्रयमात्रेण स्थिताः—इदं तव कथयामि। शंकरः मया रहितः दानवान् हन्तुं अशक्तः; शक्तिहीनं नरं लोकः अतीव दुर्बलम् मन्यते। रुद्रविष्णुहीनं न मन्यन्ते, किंतु शक्तिहीनं नरं सर्वे अधमं मन्यन्ते। पतितः, विघ्नितः, भीतः, शत्रुभिः पराजितः शक्तिहीनः इति विख्यातः; ‘नारुद्रः’ इति न कदापि कथ्यते। शक्तिः कारणं जानिहि; यदा सृष्ट्येच्छा, शक्तिसंयोगात् कर्ता सर्वं साधयति। एवं हरिः, शम्भुः, इन्द्रः, अग्निः, चन्द्रः, सूर्यः, यमः, त्वष्टा, वरुणः, वायुः च। पृथिवी शक्तियुक्ता स्थिरा; शक्तिरहितः अणुमात्रं धारणं अपि न शक्नोति। शेषः, कूर्मः, दिशां रक्षकाः च, मम संयोगे स्वकार्यं साधयितुं समर्थाः।” एवं भगवत्या ब्रह्माय साक्षात् अद्वैतस्वरूपं, सर्वशक्तिस्वरूपं, सर्वव्यापिन्याः तत्त्वं, सृष्टिसंहारविभागं, शक्तिसंयोगस्य महत्त्वं, स्वस्वरूपस्य विविधत्वं च प्रकटितम्। ब्रह्मा भगवत्या उपदेशं श्रुत्वा तत्त्वज्ञानं प्राप्तवान्, संशयं त्यक्त्वा तस्य चरणं शरणं गत्वा मोक्षमार्गं अभिलषति।