एवं धर्मात्मनां कर्मणां फलदायिनी या देवीदुर्गानवमाहोत्सवयज्ञः, स सर्वैः पुण्यकर्मभिः अधिकफलप्रदः इति श्रुतिः प्रतिपादयति। कलियुगे पापपरायणाः, दुष्टचित्ताः, मित्रद्रोहिणः, वेदनिन्दकाः, हिंसाशीलाः, नास्तिकमार्गनिष्ठाश्च ये, ते अपि नवमाहोत्सवयज्ञेन विशुद्धिं यान्ति। परस्त्रीधनलोलुपाः, पापभारिताः, गवां देवतानां ब्राह्मणानां च भक्ति-शून्याः जनाः अपि तेनैव यज्ञेन शुद्धिं प्राप्नुवन्ति। यः फलं घोरतपसा, व्रतैः, तीर्थयात्राभिः, दानेन, नियमैः, यज्ञैः, हविभिः, जपैः च लभ्यते, तत् सर्वं नवमाहोत्सवयज्ञेन सहजमेव लभ्यते। गङ्गा, गया, काशी, नैमिषारण्यं, मथुरा, पुष्करं, बदरीवनं वा — एतेषां किञ्चिदपि न तादृशं क्षिप्रं पावनत्वं ददाति यथा भगवत्याः यज्ञः, हे विप्राः। एतस्मात् कारणात् भगवत्याः भागवतपुराणं धर्मार्थकाममोक्षप्राप्तये परमं साधनमिति प्रतिपद्यते। यदा भास्करः कन्याराशौ प्रविशति, आश्विनमासस्य शुक्लपक्षे महाष्टम्यां, सिंहासनस्थां देवीमुपासितव्यां। भगवत्याः प्रीत्यर्थं, श्रद्धया, श्रीभागवतग्रन्थं योग्याय ब्राह्मणाय दातव्यं; तेन भगवत्याः पथं लभते। यः श्रद्धया प्रतिदिनं देवीभागवतस्य एकमपि श्लोकं वा अर्धश्लोकं वा पठति, स भगवत्याः प्रियतमो भवति; केवलं शृण्वन् अपि, घोरापद्भ्यः, मृत्युप्रदोषेभ्यः, सर्वदुर्निबन्धेभ्यश्च विमुक्तो भवति। बालग्रहभूतप्रेतादिभयमपि भागवतश्रवणेन दूरं गच्छति। यः श्रद्धया पठति वा शृणोति वा भगवत्याः भागवतं, स धर्मार्थकाममोक्ष quartet लभते। भागवतश्रवणेनैव वसुदेवः, प्रसनान्वेषणे गतः, नष्टं प्रियं पुत्रं कृष्णं लब्ध्वा हृष्टोऽभवत्। यः श्रद्धया भगवत्याः पावनकथां शृणोति वा पठति वा, स भोगं च मोक्षं च प्राप्नोति; अपत्यहीनः पुत्रं लभते, दरिद्रः धनं, रोगी रोगात् विमुक्तो भवति। योषित् वन्ध्या वा केवलपुत्रिका वा मृतवत्सा वा, देवीभागवतश्रवणेन दीर्घायुषं पुत्रं प्राप्नोति। यत्र गृहे श्रीभागवतग्रन्थः प्रतिदिनं पूज्यते, तत् गृहम् क्षेत्रत्वं प्राप्नोति, तत्र वासिनां पापं नश्यति। अष्टम्यां, चतुर्दश्यां, नवम्यां वा श्रद्धया यः पठति वा शृणोति, स परमं सिद्धिं प्राप्नोति। ब्राह्मणः पठन् वेदविदां श्रेष्ठः भवति, क्षत्रियः राजा भवति, वैश्यः धनसमृद्धिं प्राप्नोति, शूद्रः अपि शृण्वन् स्वकर्मसु विशारदः भवति। अथ द्वितीयोऽध्यायः। मुनयः ऊचुः—कथं वसुदेवः स्वपुत्रं लब्धवान्? क्व प्रसनः कृष्णेन सह गच्छन्, कथं च अन्वेषितः? केन उपायेन, किं च कारणेन वसुदेवः देवीभागवतं शृणोत्? एतदाख्यातुं त्वं, सुत महाभाग, वद। सूत उवाच—सत्राजित् नाम भोजवंशसम्भूतः, द्वारवत्यां सुखेन वसन्, आदित्योपासकः, परमभक्तः, सखा चासीत्। तस्य भक्त्या तुष्टः सूर्यः कालेन स्वलोकं तस्य दर्शयामास। तस्मै तुष्टाय भगवाँल्लोकनायकः स्यमन्तकं मणिं ददौ; स तं मणिं ग्रीवायां धारयन् द्वारकां प्रविवेश। तं दृष्ट्वा नगरवासिनः तस्य प्रभया आभासिताः, तं सूर्यं इव मत्वा, सुदर्मासभायां स्थितं कृष्णं उपाजग्मुः। ऊचुः—'सूर्यः एष भगवान् त्वां द्रष्टुं आगतः।' तद्वाक्यं श्रुत्वा कृष्णः सस्मितं सभायाम् उक्तवान्—'बालाः, नायं सूर्यः, किन्तु सत्राजित्, स्यमन्तकमणिना दीप्तः, भास्वता दत्तेन, आगच्छति।' ततः सत्राजित् शुभमन्त्रपाठेन विप्रान् आहूय, तान् पूजयित्वा, तं मणिं स्वगृहं नीतवान्। यत्र स मणिः तिष्ठति, तत्र न रोगः, न दुर्भिक्षं, नापि आपद्भयम्; स नित्यं अष्टौ भारान् सुवर्णस्य उत्पादयति। एकदा सत्राजितः भ्राता प्रसनः तं मणिं ग्रीवायाम् बद्ध्वा, सिन्धुश्वरे आरूढः, शीघ्रं वनं ययौ। शिकारार्थं वने गतः, तं सिंहराजा दृष्ट्वा, प्रसनं तस्याश्वं च हत्वा, मणिं जग्राह। ततः जाम्बवान्, ऋक्षराजः, सिंहं मणिधारिणं दृष्ट्वा, गुफाद्वारे हत्वा, बलवान् सन् मणिं जग्राह। स तं मणिं स्वपुत्राय क्रीडार्थं दत्तवान्; स बालकः तं दीप्तमणिं लब्ध्वा क्रीडितुम् आरब्धवान्। प्रसनः न प्रत्यागच्छन्, सत्राजितः महता शोकवश्यः अभवत्—'न जानामि केन, मणिलुब्धेन, प्रसनः हतः।' तदा नगरमध्ये जनैः वार्ता प्रसृताः—'प्रसनः नूनं कृष्णेन हतः, मण्यर्थी सन्।' इति। कृष्णः तद्वार्ताम् श्रुत्वा, स्वकीर्तिः पापकलेन लिप्तां दृष्ट्वा, तदुपशमनाय नागरैः सह मार्गान्वेषणाय निर्गतः। स वनं गत्वा, प्रसनं सिंहेन हतं दृष्ट्वा, रक्तबिन्दुभिः चिह्नितां पन्थानं अनुसृत्य सिंहराजं अन्वेष्टुम् आरब्धवान्। ततः कृष्णः सिंहं गुफाद्वारे हतं दृष्ट्वा, नागरान् अनुकम्पया सम्बोध्य उवाच—'यावत् अहं पुनः आगच्छामि, भवन्तः अत्रैव तिष्ठन्तु; अहं गुफां प्रविश्य मणिचौरात् मणिं आनयिष्यामि।' 'एवं भवतु' इति नगरवासिनः तत्रैव स्थिताः; कृष्णः गुफां प्रविश्य, जाम्बवतः गृहे प्रविष्टः। तत्र ऋक्षराजपुत्रं मणिधारिणं दृष्ट्वा, कृष्णः तं मणिं ग्रहीतुं चिकीर्षन्, धात्री भीता आक्रोशत्। तस्याः क्रन्दनं श्रुत्वा, ऋक्षराजः सत्वरं आगतः; स भगवन्तं कृष्णं, स्वस्वामिनम् अपि, अहर्निशं विश्रामं विना समरे युद्धम् अकरोत्।